Người dân ở đâu cũng nhỏ bé và yếu ớt so với những cơ quan nhà nước đầy quyền lực. Cây gậy cảnh sát bao giờ cũng mạnh mẽ hơn người dân tí hon. Giám sát cây gậy đó chính là góp phần làm cho dân trở thành chủ- một công việc rất lớn, đòi hỏi nỗ lực, những trái tim nóng và những cái đầu lạnh của nhiều thế hệ.

Để thể hiện sự ràng buộc giữa dân (chủ) và quyền lực nhà nước (đầy tớ) sinh ra lý thuyết về khế ước xã hội, hiến pháp và thượng tôn pháp luật. Từ lá phiếu của cử tri, các cuộc thăm dò dân ý, điều tra xã hội học, cho tới sức ép giám sát ngặt nghèo của các cơ quan ngôn luận, người ta ngày càng biết cách đa dạng hóa các thiết chế nhằm minh bạch hóa mọi hoạt động của quyền lực nhà nước, buộc cây gậy của cảnh sát ngày càng phải tuân thủ ý chí nhân dân. Một sơ ý lạm dụng của công hoặc bất cẩn trong thi hành công vụ khi bị phát giác có thể đủ làm cho chính khách có liêm sỉ buộc phải từ chức. “Lòng dân” như đã có tai, có mắt, đã có chân có tay, có thể bày tỏ ý chí và thực hiện quyền lực của mình một cách nhanh chóng và hiệu quả.

Khó có thể dẹp nạn mãi lộ trong chốc lát. Việt Nam với 80 triệu dân, như một con thuyền lớn, cần có thời gian để chuyển mình sang một xã hội dân bản. Tự thân cây gậy cảnh sát sẽ khó tuân thủ ý chí nhân dân, nếu các thiết chế ràng buộc quyền lực còn tỏ ra yếu ớt. Các tòa án dường như chưa thể đảm đương được chức phận canh chừng sự lạm quyền của hành chính để bảo vệ dân quyền. Chỉ có điều, “con người tuân thủ pháp luật chính là con người tự do”, bất công đối với một người đều có thể trở thành bất công đối với bất kỳ người khác. Lập lại một trật tự pháp trị, mà trước hết buộc các cơ quan quyền lực phải tuân thủ pháp luật, chính là một điều kiện không thể thiếu để mỗi con người bảo vệ được sự tự do và phẩm giá của mình.