Tuy nhiên, dù vẫn biết trường hợp của Hải là “cơ chế con ông cháu cha”, nhưng dư luận cũng hết sức bất bình: tại sao hệ thống tổ chức, giám sát... của Nhà nước lại để một con người ăn chơi thứ thiệt và học hành láo nháo... như thế nắm giữ những vị trí quan trọng không chỉ ở doanh nghiệp nhà nước lớn mà cả ở cấp bộ?

Giả sử “cái kim Mai Thanh Hải” ấy không bị lòi ra, thì cũng như Lê Văn Thắng (vụ phó Vụ Xuất nhập khẩu), họ sẽ còn có cơ hội ngắm đến “những cái ghế” cao hơn, quan trọng hơn.Vẫn biết trong một xã hội đang phát triển ở trình độ thấp như nước ta, sự tồn tại kẽ hở luật pháp, những mối quan hệ thiếu minh bạch và không đáng có giữa cơ quan quản lý nhà nước với doanh nghiệp là khó tránh khỏi. Nhưng vấn đề không thể chấp nhận được ở chỗ chúng ta để cho bất hợp lý ấy có quá nhiều đất sống và tồn tại quá lâu.

Thực tế, chúng ta có hệ thống chính trị, luật pháp, đạo đức ... đầy đủ, hoàn chỉnh từ trung ương tới cơ sở nhưng rất ít cơ quan, địa phương nào tự phát hiện và đấu tranh hiệu quả với tham nhũng, tiêu cực mà hầu như chỉ thấy xử lý, kỷ luật được cán bộ công chức sau khi đã bị luật pháp chế tài. Cho nên những phần tử cơ hội, thoái hóa biến chất mới xem thường luật pháp và dư luận, cứ hùa nhau nhũng nhiễu, đục khoét, xà xẻo tài sản, công quĩ nhà nước và tiền đóng thuế của dân...

Hậu quả là, dù Đảng, Nhà nước và nhân dân đều quyết tâm bài trừ tham nhũng nhưng tham nhũng vẫn phát triển tràn lan; xã hội không thoát ra được khỏi cái vòng luẩn quẩn: một bộ phận cán bộ công chức mưu mô “chạy” chức, “chạy” quyền từ những kẻ tiêu cực rồi sau đó lại bán chức quyền cho những kẻ tiêu cực để “thu hồi vốn và có lãi lớn”!

Đấu tranh chống tham nhũng là vấn đề toàn cầu nhưng đặc biệt bức thiết đối với những quốc gia nghèo như VN. Qua cuộc hội thảo quốc tế tiến hành vừa qua tại Hà Nội, chúng tôi thấy kinh nghiệm chống tham nhũng trong khu vực doanh nghiệp nhà nước của Trung Quốc, kinh nghiệm khơi dậy, phát huy “tai mắt nhân dân” của Philippines và kinh nghiệm xây dựng, thực thi thật nghiêm luật pháp của Singapore là những cách làm hay mà nước ta cần tham khảo, áp dụng.

Từ vụ “chạy” quota ở Bộ Thương mại, một lần nữa cho thấy: chỉ có quyết tâm thôi thì chưa đủ.