Giải pháp lần này chủ yếu là các biện pháp xử lý về tài chính như: xóa khoản nợ thuế giá trị gia tăng trong các năm 2001- 2003; cấp bù khoản chênh lệch giữa lãi suất thương mại và lãi suất ưu đãi đầu tư, chênh lệch tỉ giá ngoại tệ nhập khẩu thiết bị tính đến 31-12-2003; chuyển các khoản vay thương mại sang áp dụng lãi suất tín dụng đầu tư phát triển và chuyển khoản vay ngoại tệ sang nội tệ...

Đặc biệt, về cơ bản lâu dài, quyết định của Chính phủ đã yêu cầu phải chuyển hình thức sở hữu đối với phần lớn các nhà máy chế biến đường. Tất nhiên, các biện pháp xử lý về mặt tài chính nói trên là bất đắc dĩ và tình thế, rốt cuộc ngân sách nhà nước vẫn phải “dốc hầu bao” tài trợ cho các nhà máy đường một số tiền khá lớn!

Vấn đề đặt ra là sau khi tiếp tục được “bú” bầu sữa ngân sách nhà nước, liệu các nhà máy đường có đứng được dậy và đi lên hay không? Có lẽ không ai dám khẳng định điều ấy, khi mà cuộc chạy đua xây dựng nhà máy đường những năm qua đã dẫn đến hậu quả nghiêm trọng: qui hoạch ẩu, nguyên liệu không bảo đảm cân đối, năng suất quá thấp, thiết bị công nghệ lạc hậu, giá thành quá cao…

Thực tế, chỉ riêng sai lầm trong đầu tư hàng loạt nhà máy đường loại có công suất 1.000 tấn mía/ngày đã để lại những hậu quả rất nặng nề và khó tháo gỡ. Vì đầu tư theo kiểu phong trào “tỉnh anh có nhà máy đường thì tỉnh tôi cũng phải có” đã dẫn đến tình trạng đua nhau “mua” dự án, hối hả nhập khẩu thiết bị để nhà cung cấp nước ngoài chèn ép, nâng giá… đã làm suất đầu tư liên tục bị đẩy lên: nếu như lúc đầu chỉ cần dưới 100 tỉ đồng/nhà máy thì những tỉnh làm sau đã phải bỏ ra tới 150 tỉ, lại toàn là tiền vay lãi suất cao! Đấy là chưa kể đã có hàng đoàn cán bộ địa phương nối tiếp nhau xuất ngoại đi “du lịch ăn theo”, và những thất thoát khác đã làm đội giá thành đầu tư nhà máy đường…

Bài học thất bại của ngành mía đường vừa qua là vô cùng đắt giá và không chỉ có ích cho riêng ngành này. Để không còn lặp lại “bài học mía đường” lần nữa, phải chăng biện pháp cốt lõi là cần kịp thời “đại phẫu thuật” cái tư duy “đầu tư theo phong trào” bất chấp qui luật kinh tế, qui luật thị trường?