Thử nghiệm phiên bản mới tại đây

Thánh mẫu hài đồng

Thi sĩ Màu tím hoa sim đã an nghỉ trên đồi sim

19/03/2010 18:15 (GMT + 7)
TTO - Sáng nay 19-3, nhà thơ Hữu Thỉnh - chủ tịch Hội Nhà văn VN - đã về viếng nhà thơ Hữu Loan vừa qua đời. Thi sĩ Hữu Loan - tác giả bài thơ nổi tiếng Màu tím hoa sim - qua đời tại nhà riêng ở thôn Vân Hoàn, xã Nga Lĩnh (huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa) vào lúc 19g ngày 18-3 (tức ngày 3 tháng 2 năm Canh Dần), hưởng thọ 95 tuổi.

>> Người đàn bà ngoài song cửa
>> Nhà thơ Hữu Loan: "Thơ tôi, dấu ấn đời tôi"
>> Tác quyền Màu tím hoa sim: 100 triệu đồng
>>
Bản gốc chính xác của Màu tím hoa sim?

Nhà thơ Hữu Loan tên thật là Nguyễn Hữu Loan, sinh năm 1916 tại thôn Vân Hoàn, xã Nga Lĩnh. Ông đỗ tú tài năm 1943, từng đi dạy học, tham gia Mặt trận bình dân, tham gia Việt Minh ở thị xã Thanh Hóa (nay là TP Thanh Hóa). 

Nghe đọc bài thơ Màu tím hoa sim của Hữu Loan - Giọng ngâm: Tô Kiều Ngân
Nghe bài hát Áo anh sứt chỉ đường tà - Nhạc sĩ Phạm Duy phổ thơ Hữu Loan - Giọng ca: Đức Tuấn





 


Năm 1943, ông về quê gầy dựng phong trào Việt Minh. Khi Cách mạng tháng Tám diễn ra, ông làm phó chủ tịch Uỷ ban khởi nghĩa huyện Nga Sơn. Trước năm 1945, ông đã từng là cộng tác viên trên các tập san Văn học, xuất bản tại Hà Nội.

Sau Cách mạng tháng Tám, ông được cử làm Ủy viên văn hóa trong Ủy ban hành chính lâm thời tỉnh Thanh Hóa, phụ trách các ty: giáo dục, thông tin, thương chính và công chính.

Bước sang cuộc kháng chiến chống Pháp, Hữu Loan tham gia quân đội nhân dân Việt Nam, phục vụ trong Đại đoàn 304. Sau năm 1954, ông có thời gian làm việc tại báo Văn nghệ (Hội nhà văn VN). Sau đó, ông về sinh sống tại quê nhà đến khi qua đời.

Nói đến gia tài thơ của thi sĩ Hữu Loan, người yêu thơ nhớ đến bài thơ Đèo cả mở đầu sự nghiệp thi ca của ông, đã vang danh khắp chiến trường kháng chiến chống Pháp.

Sau đó, khi người vợ đầu tiên của ông là bà Lê Đỗ Thị Ninh mất tại quê nhà (năm 1949), thi sĩ nghe tin dữ khi đang trên đường hành quân khiến ông đã viết lên những vần thơ bất hủ Màu tím hoa sim đi sâu vào lòng người đọc cho đến tận bây giờ.

Bài thơ này đã được Công ty cổ phần điện tử Tân Bình (VTB Viettronics Tân Bình, TP Hồ Chí Minh) mua bản quyền với giá 100 triệu đồng vào năm 2004.

Được biết, gần hai năm qua, thi sĩ Hữu Loan bị bệnh thấp khớp nặng. Dù được gia đình và các thầy thuốc chăm sóc chu đáo, tận tình, nhưng do tuổi cao, sức yếu, thi sĩ đã ra đi ở tuổi 95.

Lễ phát tang diễn ra lúc 1 giờ 30 phút sáng nay 19-3, lễ an táng diễn ra lúc 15 giờ 30 phút tại nghĩa trang quê nhà.

Sáng 19-3, đoàn cán bộ của huyện Nga Sơn và nhiều đoàn cán bộ trong, ngoài tỉnh đã đến viếng thi sĩ Hữu Loan.

Chiều 19-3, đoàn cán bộ Hội Nhà văn VN cùng đại diện xã Nga Lĩnh và gia đình đã làm lễ truy điệu thi sĩ Hữu Loan, sau đó đưa tiễn ông về an nghỉ tại nghĩa trang quê nhà trên đồi hoa sim tím.

HÀ ĐỒNG

Nàng có ba người anh đi bộ đội 
Những em nàng 
Có em chưa biết nói
Khi tóc nàng xanh xanh

Tôi người Vệ quốc quân 
xa gia đình 
Yêu nàng như tình yêu em gái 
Ngày hợp hôn 
nàng không đòi may áo mới

Tôi mặc đồ quân nhân 
đôi giày đinh 
bết bùn đất hành quân 
Nàng cười xinh xinh 
bên anh chồng độc đáo 
Tôi ở đơn vị về 
Cưới nhau xong là đi 
Từ chiến khu xa 
Nhớ về ái ngại 
Lấy chồng thời chiến binh 
Mấy người đi trở lại 
Nhỡ khi mình không về 
thì thương 
người vợ chờ 
bé bỏng chiều quê...

Nhưng không chết 
người trai khói lửa 
Mà chết 
người gái nhỏ hậu phương

Tôi về 
không gặp nàng 
Má tôi ngồi bên mộ con đầy bóng tối 
Chiếc bình hoa ngày cưới 
thành bình hương 
tàn lạnh vây quanh

Tóc nàng xanh xanh 
ngắn chưa đầy búi 
Em ơi giây phút cuối 
không được nghe nhau nói 
không được trông nhau một lần

Ngày xưa nàng yêu hoa sim tím 
áo nàng màu tím hoa sim 
Ngày xưa 
một mình đèn khuya 
bóng nhỏ 
Nàng vá cho chồng tấm áo 
ngày xưa...

Một chiều rừng mưa 
Ba người anh trên chiến trường đông bắc 
Được tin em gái mất 
trước tin em lấy chồng 
Gió sớm thu về rờn rợn nước sông

Đứa em nhỏ lớn lên 
Ngỡ ngàng nhìn ảnh chị 
Khi gió sớm thu về 
cỏ vàng chân mộ chí

Chiều hành quân 
Qua những đồi hoa sim 
Những đồi hoa sim 
những đồi hoa sim dài trong chiều không hết 
Màu tím hoa sim 
tím chiều hoang biền biệt 
Có ai ví như từ chiều ca dao nào xưa xa 
Áo anh sứt chỉ đường tà 
Vợ anh chưa có mẹ già chưa khâu 
Ai hỏi vô tình hay ác ý với nhau 
Chiều hoang tím có chiều hoang biết 
Chiều hoang tím tím thêm màu da diết

Nhìn áo rách vai 
Tôi hát trong màu hoa 
Áo anh sứt chỉ đường tà 
Vợ anh mất sớm, mẹ già chưa khâu... 
Màu tím hoa sim, tím tình trang lệ rớm 
Tím tình ơi lệ ứa 
Ráng vàng ma và sừng rúc điệu quân hành 
Vang vọng chập chờn theo bóng những binh đoàn 
Biền biệt hành binh vào thăm thẳm chiều hoang màu tím 
Tôi ví vọng về đâu 
Tôi với vọng về đâu 
Áo anh nát chỉ dù lâu...

Hữu Loan 
(1949, khóc vợ Lê Đỗ Thị Ninh)

Theo Thi Viện

 

Em ngả cánh tay còn nhiều

ngấn sữa

Cho ta làm gối gối đầu

    đêm tân hôn

Sao lại không chính là tay ta

đỡ trước lấy vai nàng

Ta râu ria như râu thép gai

như xương chổi

Gân guốc sù xì phong sương

như một gốc cây rừng

Ta lo lắng sợ tay nàng gãy

Tay nàng mảnh mai như một

nhánh huệ trong bình!

Nhưng lạ thay

nàng ghì đầu ta như

chẳng hề hấn chuyện gì!

Chỉ có chuyện là

      ta thấy ta càng lúc

càng thêm nhỏ bé trong

vào ngực măng tơ

Chà dụi

Rúc tìm

Tham lam

      Cuống quýt

   Ngẩn ngơ

như một hài nhi

    khát

mẹ

Nàng càng riết chặt

ta càng thấy bé

Vòng tay nàng đánh đai

Nàng thì thào thổn thức

     bên tai

- Anh của em!

- Anh vô cùng lớn của em!

Nhưng trái lại

Anh đang rất bé.

Nàng:

- Anh ơi anh!

Ta:

- Mẹ ơi mẹ!

Bằng một giọng học nói

Hài nhi bập bẹ

(trong hơi thở trộn nhau

       bốc men)

- Tôi đối thoại hay là

vô thức nói.

*

*           *

Sau đêm ấy là

em đi

đi

    mãi!

Em đi tím đất chiều hoang

Ta như mất mẹ khóc

tang

hai

lần!

*

*            *

Xin kính cẩn hôn chân

Tất cả những đấng gái Việt Nam

Đã sớm mang chất

mẹ

loài

người.

*

*              *

Em trong mẹ

Mẹ trong em

em

ngôi

thánh mẫu

       hài đồng.

Hữu Loan - 1991

Đèo Cả

Đèo Cả! 
Đèo Cả! 
Núi cao ngất! 
Mây trời Ai Lao 
Sầu đại dương 
Dặm về heo hút 
Đá bia mù sương! 
Bên quán hồng quân
Người 
Ngựa 
Mỏi 
Nhìn dốc 
Ngồi than 
Thương 
ai 
lên đường 
Chầy ngày 
Lạc giữa núi 
Sau chân 
Lối vàng xanh tuôn 
Dưới cây 
Bên suối độc 
Cheo leo 
Chòi canh 
Như biên cương. 
Tức 
Râu 
trùm 
vai rộng 
Không nhận ra 
người làng 
Rau khe 
Cơm vắt 
Áo phai màu chiến trường 
Ngày thêm 
Vượn hú 
Đêm canh 
Gặp hùm 
Lang thang! 
Gian nguy 
Lòng không nhạt 
Căm thù trăm năm xa
Máu nghiêng sôi dào dạt 
Từ nguồn thiêng 
Ông cha. 
- Cầu xây chiến lũy ngất 
Đây hình hài thiên hoa! 
- Xâm lăng!
- Xâm lăng! 
Súng 
Thèm 
Gươm 
Khát 
- Ai ngâm 
Lung lay 
Đêm quê nhà! 
Nhớ về thăm Đèo Cả 
Hậu phương từ rất xa 
Ăn với nhau 
Bữa heo rừng 
Công thui 
Chấm muối 
Ngủ với nhau 
Sạp rừng 
Nửa tối 
Biệt nhau 
Rừng hoang 
Canh gà 
Râu ngược 
Chào nhau 
Bên vách núi 
Giặc từ Vũng Rô bắn tới 
Giặc từ trong tràn ra 
Nhưng Đèo Cả 
Vẫn 
Giữ 
Vững 
Chân đèo Nam 
Máu giặc
Mấy lần 
Nắng khô 
Sau mỗi lần thắng 
Những người trấn Đèo Cả 
Về bên suối 
Đánh cờ 
Người hái cam rừng 
Ăn nheo mắt 
Người vá áo 
Thiếu kim 
Mài sắt 
Người đập mảnh chai 
Vểnh cằm 
Cạo râu... 
Suối mang bóng người
Soi 
Những 
Về 
Đâu?!

Theo Thi viện

====================================================================

Chia sẻ của bạn đọc

* Nghe tin này, tôi buồn man mác, vẫn biết chuyện sinh tử vốn dĩ thường tình. Bài thơ Màu tím hoa sim đã đi theo đời tôi bao nhiêu năm nay. Nó gắn liền nhiều kỷ niệm, nhiều câu chuyện làm cuộc đời tôi thêm ý nghĩa.

Một nhà thơ, không nhiều bài thơ, nhưng với Hữu Loan, tôi nghĩ đã đủ vang tiếng với một đời thơ.

HOÀNG LỘC

* Tôi rất yêu bài thơ Màu tím hoa sim. Không chỉ là thơ được ngâm nga mà còn qua nhiều bài hát phổ từ bài thơ này. Đọc thêm một số bài thơ trên của nhà thơ Hữu Loan, càng thấy nhà thơ có một tâm hồn thật đẹp.

Thương tiếc nhà thơ Hữu Loan, tôi mong sao chúng ta sẽ có ngày càng nhiều những nhà thơ tài năng như vậy.

HANG

* Đèn cạn dầu – tắt

Ông cạn tuổi – chết

Đèn cho ánh sáng

Ông cho câu thơ

Hữu Loan ơi! Phút bất ngờ

Bông hoa rụng

buốt

đôi bờ tồn sinh.

Kao Xuyên (BR-VT)

 

* Lúc biết tin có một công ty mua bản quyền bài thơ Màu tím hoa sim của Hữu Loan, tôi mừng lắm. Dù sao, với số tiền đó, ông và gia đình ông sống đỡ vất vả hơn. Nghe tin ông qua đời, tôi thấy thương tiếc. Thành kính thắp cho vong linh ông một nén nhang. Mong ông chốn ấy thật bình an!

 

HOÀNG NGỌC

 

* Vậy là thêm một cây đại thụ của thơ Việt Nam lại về với cát bụi. Dù ông đã vĩnh viễn xa khuất, bài thơ bất tử của ông vẫn sống mãi trong lòng thơ dân tộc như là một tuyệt tác thơ tình Việt Nam của thế kỷ 20. Xin chúc cho linh hồn ông an nghỉ!

 

LAM NGUYEN (Một người yêu thơ xa xứ - Texas, Mỹ)

 

* Đọc thông tin này, tôi thật xúc động. Hữu Loan, Màu tím hoa sim đã thân quen với tôi bao nhiêu năm rồi.


Chúc thi sĩ an nhiên tự tại khi về chốn thân thương ấy: đồi tím hoa sim.

 

MỸ LAN

0
Ý kiến bạn đọc (1) Gửi ý kiến của bạn
  • 3/20/2010 11:37:41 PM

    Tôi là một giáo viên dạy văn, cho nên đã từ lâu biết được tác giả Hữu Loan qua nghiên cứu sách vở. Không hiểu tại sao, mỗi lần đọc bài thơ Màu tím hoa sim của tác giả, trong lòng tôi như có một luồng điện chạy khắp cơ thể. Và đặc biệt, nhiều hình ảnh trong bài thơ như "chiếc bình hoa ngày cưới, thành bình hương tàn lạnh vây quanh; đứa em nhỏ lớn lên, ngỡ ngàng nhìn ảnh chị... đã thật sự là những hình ảnh không sao quên được trong lòng tôi.

    Từ yêu mến bài thơ, tôi trở nên yêu quý, kính trọng tác giả. Được tin nhà thơ trở về cõi vĩnh hằng, tôi thật sự xúc động, hối tiếc bởi ước mơ được một lần gặp mặt nhà thơ không còn nữa. Viết những dòng này, tôi xem như là những lời khấn vái thành kính trước anh linh của cố nhà thơ. Một lần nữa vĩnh biệt nhà thơ Hữu Loan, một nhân cách lớn!

    Một bạn đọc
TT - Những ai yêu mến cậu nhóc Nicolas sẽ có dịp gặp lại cậu và những người bạn nghịch ngợm trong phần 2 của bộ phim Nhóc Nicolas do BHD phát hành tại VN từ ngày 1-8 với tên phim: Nhóc Nicolas 2 - Quá đông, quá nguy hiểm.
Báo Tuổi Trẻ giữ bản quyền nội dung trên website này; chỉ được phát hành lại nội dung thông tin này khi có sự đồng ý bằng văn bản của báo Tuổi Trẻ