Phóng to

Gió Nam thổi kiệt 3 ngày,

Khoai lang khô cũng hết, hột lúa vay không còn.

Câu ca dao ấy khái quát tình trạng khó khăn, thiếu thốn của bà con nghèo trên dải đất miền Trung vào mùa giáp hạt. Mùa giáp hạt là mùa kéo dài từ đầu tháng 4 đến hết tháng 6 dương lịch. Gió <?xml:namespace prefix = st1 ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags" />Nam là gió từ vịnh Bengale thổi qua tận nước bạn Lào, đổ qua Trường Sơn Tây rồi đổ xuống Trường Sơn Đông của nước ta. Gió này nóng hôi hổi, làm sông suối khô kiệt. Mùa mưa thì chưa đến. Thiếu nước, bà con nghèo không sản xuất được; thu hoạch mùa vụ Đông - Xuân thì đã ăn hết rồi, cho nên bà con đói.

Để bà con không đói, Chính phủ đã tặng gạo và ra lệnh cho các tỉnh phát gạo cứu đói các hộ nghèo. Các đối tượng được cấp gạo gồm hộ có hoàn cảnh khó khăn, neo đơn, chính sách, có người khuyết tật, người già, trẻ mồ côi. Than ôi, một chủ trương tốt đẹp như vậy mà vẫn bị hội chứng chấm mút làm cho trật đường ray! Hội chứng chấm mút đó diễn ra ở Phú Yên qua thông tin trên báo chí: “Phú Yên - Người giàu cũng được cứu đói!”.

“Người giàu” là những ai? Đây là một số cán bộ cơ sở xã thôn có ăn có mặc, và một số người lỡ có quan hệ bà con với các cán bộ trên. Nếu họ không là bà con thì là... sui gia; nếu họ không là sui gia thì là chỗ đi lại thân thiết với anh em cán bộ. Vâng, họ cũng ưu tiên được nhận vài ba chục ký gạo cứu đói, dù họ hổng đói. “Một miếng giữa làng bằng một sàng giữa chợ” - tục ngữ đã nói vậy. Họ học thuộc câu tục ngữ này và chấm mút để lấy hên!

Trước tình hình chấm mút đó, một vị phó chủ tịch tỉnh Phú Yên phát biểu: Tỉnh đã chỉ đạo các địa phương kiểm tra, rà soát; địa phương nào làm sai phải thu hồi gạo kịp thời, và phát lại cho các hộ trong diện được cứu đói. Tỉnh kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm...

Một lời lãnh đạo nói ra, khiến tui vừa mừng vừa lo. Mừng vì mọi việc sai quấy sẽ được xử lý. Lo vì... đủ thứ dây cà kéo ra dây bí trên đời. Một là có thu hồi gạo kịp thời thì e cũng không đủ số lượng gạo đã cấp bậy ra. Cái đạo lý hiển nhiên là nước đổ thì không bao giờ hốt lại được đầy như cũ. Đến nước còn vậy, huống chi là gạo! Hai là nếu thu lại đủ số lượng thì e rằng chất lượng gạo ấy cũng thuộc loại siêu tồi. Ở Ninh Thuận từng cấp gạo mốc meo, thì làm sao các ông chấm mút ngoài Phú Yên không dám trả lại gạo meo mốc? Ba là nói xử lý kiên quyết nhưng kiên tới đâu và quyết thế nào thì hổng ai dám tin!

Tại sao hổng dám tin? Ấy là vì khái niệm “Kiên quyết xử lý” nó rộng rãi như bầu trời, uyển chuyển như tình yêu đôi ta, và ngọt ngào như đường hóa học. Nếu là chủ tịch xã chấm mút thì có thể bị kiên quyết hạ xuống làm phó chủ tịch, hoặc kiên quyết hơn, hạ xuống làm cán bộ văn phòng. Nhưng nếu là phó thôn thì chẳng lẽ kiên quyết hạ còn phó thường dân? Còn nếu đại kiên quyết thì phải đưa ra tòa. Thế nhưng, nếu lỡ ra tòa thì việc xét xử cũng... không sướng!

Vì sao không sướng? Nguyên tắc qui định chỉ cần anh chấm mút 50 ký gạo (trị giá trên 500 ngàn đồng) thì đáng lẽ anh phải ra tòa với tội danh “Tham ô tài sản” (Điều 281 - Bộ luật Hình sự), có hình phạt khởi điểm từ 2 năm tới 7 năm tù. Nhưng nếu bề trên du di, lãng mạn đổi tội danh lại là “Lạm dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ” (Điều 280 - Bộ luật Hình sự) thì anh ta chỉ bị hình phạt khởi điểm là cải tạo không giam giữ từ 1 đến 3 năm. Nhẹ hơn lông ngỗng của công chúa Mỵ Châu vẽ đường cho anh Trọng Thủy. Huề tiền!

Thế nhưng đâu chỉ có Phú Yên mới tồn tại hội chứng chấm mút này? Một dải miền Trung hạn hán khốc liệt, lũ lụt liên miên. Người nghèo nhiều chỉ còn biết trông chờ Chính phủ cứu đói, và bà con hảo tâm tương trợ. Vì vậy, hội chứng chấm mút vẫn còn trong một số cán bộ cơ sở xã thôn của nhiều tỉnh khác. Hội chứng chấm mút ăn sâu trong gan, trong phổi. Nếu ta chỉ trị hội chứng chấm mút này theo phong cách ngứa đâu gãi đó như trước nay từng “kiên quyết”, thì e bất kỳ khi nào “Gió Nam thổi kiệt 3 ngày...” cũng có người chấm mút trên miếng ăn của người nghèo...

ĐỒ BÌ

Phóng to Tuổi Trẻ Cười số 402 (ra ngày 1-5-2010) hiện đã có mặt tại các sạp báo. Mời bạn đọc đón mua để thưởng thức được toàn bộ nội dung của ấn phẩm này. Chúc bạn đọc có thật nhiều thời gian thư giãn thoải mái!