Không chỉ có buôn lậu, qua lời khai các bị cáo - nguyên là cán bộ HQ - trong phiên tòa cho thấy việc cán bộ HQ nhận tiền “bồi dưỡng” của khách hàng là chuyện đương nhiên. Từ nhỏ đến lớn, từ “lính” tới “quan” đều biết. Việc nhận tiền không riêng cho cá nhân nào mà mang tính tập thể, nhận xong mang về gộp lại chia nhau để các thành viên trong đội, tổ đều được hưởng.

Bị cáo Huỳnh Tấn Hùng (nguyên cán bộ HQ TP) khai trước tòa rằng chỗ bị cáo làm, chỗ nào cũng có cho tiền nên không có gì ngạc nhiên. Hùng cho biết thêm ở đội bị cáo có lệ nhận tiền và chia tiền cho nhau từ trước, nên cứ theo lệ đó mà làm...

Vào khoảng cuối tháng 4-1999, trong lúc phiên tòa xét xử vụ án Tân Trường Sanh vẫn đang diễn ra; trong lúc lãnh đạo Tổng cục HQ trả lời báo chí khẳng định rằng “công tác kiểm tra cán bộ HQ đã tiến bộ vượt bậc”, thì tại các cửa khẩu cán bộ HQ vẫn “vô tư” nhận tiền “bồi dưỡng”.

Bài điều tra bên ngoài phiên tòa Tân Trường Sanh, do nhóm phóng viên chính trị xã hội báo Tuổi Trẻ thực hiện (ngày 29-4-1999), cho thấy việc cán bộ HQ ở các cảng Bến Nghé, Khánh Hội, Tân Cảng... nhận tiền như là chuyện đương nhiên.

Ngay sau khi khởi đăng bài điều tra: “Bên ngoài phiên tòa Tân Trường Sanh: cán bộ HQ vẫn “vô tư” nhận tiền “bồi dưỡng”, cục trưởng Cục HQ TP.HCM Nguyễn Trung Học đã có thư tiếp thu gửi báo Tuổi Trẻ trong đó nêu: “Ngay sau khi đọc bài báo này, chúng tôi đã họp lãnh đạo cục, lãnh đạo các đơn vị để tiếp tục nhắc nhở thực hiện tốt các qui định của ngành, của cục; chấn chỉnh các mặt công tác ở các đơn vị; tăng cường công tác kiểm tra của lãnh đạo cục, của lãnh đạo các phòng ban, cửa khẩu, của cán bộ các đội công tác; xử lý kịp thời nghiêm minh các cán bộ HQ có sai phạm”.

Thế nhưng, đã năm năm trôi qua, sau lời khẳng định trên, là những phóng viên từng thực hiện bài điều tra trở lại các cửa khẩu HQ, chúng tôi vẫn chứng kiến những hình ảnh nhận tiền công khai như năm năm về trước. Chỉ có khác chút đỉnh là ở một số “cửa” HQ, tiền chung chi “nhỉnh” hơn so với trước.

Giờ đây trả lời phóng viên Tuổi Trẻ, ông Lê Kiên Trung - phó cục trưởng Cục HQ TP - cũng chỉ quyết tâm “hạn chế được tiêu cực ở mức thấp nhất”. Chúng tôi nhớ lại lời bào chữa của luật sư Lê Trọng Hùng đối với nguyên trưởng phòng chống buôn lậu Phùng Long Thất: “Nếu tình trạng đưa tiền, nhận tiền không chấm dứt thì những phiên tòa như thế này sẽ còn tiếp tục xảy ra”. Vâng, lời cảnh báo gây chấn động dư luận lúc ấy đến nay vẫn còn nguyên giá trị thời sự!