Sáng 5-8, hội thảo xác minh thông tin 17 hài cốt nghi liệt sĩ ở xã Hiệp Đức (TP Đà Nẵng) được ông Võ Đình Thế (quê ở xã Thu Bồn, TP Đà Nẵng) cất bốc năm 1986. Hội thảo do UBND xã Hiệp Đức cùng Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng tổ chức.

Người tự nguyện cất bốc và lo hương khói cho 17 hài cốt

Thông tin tại hội thảo, ông Võ Đình Thế cho biết năm 1986 khi đang đi nghĩa vụ quân sự ở Huyện đội Hiệp Đức (tỉnh Quảng Nam cũ), ông tình cờ thấy một công trình đang thi công ở gần đơn vị bị ủi ra để lộ một hố chôn tập thể.

Khi thấy 17 hài cốt phía dưới hố, nhiều người bỏ chạy, ông Thế cùng một số người dân đã tự nguyện hốt lên, chôn cất ở vị trí gần đó. Dưới hố chôn có nhiều di vật của bộ đội như dù, dép cao su…

Ngày 30-12-1988, ông Thế xuất ngũ và vào TP.HCM làm ăn. Thời gian này dù còn khó khăn nhưng ông vẫn quay về để chăm sóc, bỏ tiền tu bổ ngôi mộ tập thể. Trên bia mộ có để tên ông là người lập mộ.

Khoảng năm 1994, cơ quan Nhà nước ở huyện Hiệp Đức san ủi đất để xây dựng công trình nơi có mộ đã yêu cầu ông Thế di dời mộ đi nơi khác. Ông đã xin địa phương đưa các hài cốt về nghĩa trang gia tộc ở xã Thu Bồn để chôn cất.

"Lúc tôi cất bốc lần đầu thì dưới mộ có nhiều võng dù, dép cao su... Toàn bộ 17 hài cốt đều được chôn chung trong một hố. Hiện còn ba người ở xã Hiệp Đức từng chứng kiến việc này" - ông Thế nói tại hội thảo sáng 5-8.

Nghi hài cốt của bộ đội đặc công Sư đoàn 2

Sau khi nghe ông Thế thuật lại quá trình cất bốc 17 hài cốt, nhiều nhân chứng, cựu chiến binh và nguyên lãnh đạo cùng giai đoạn đã khớp nối nhiều dữ liệu. Đa phần trùng khớp với ông Thế và các tư liệu lịch sử, các trận đánh.

Ông Dương Ngọc Đường, nguyên cán bộ Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Hiệp Đức (cũ), cho biết ông chứng kiến lúc ông Thế đưa 17 hài cốt từ hố chôn lên. Lúc đó tại hiện trường có dép cao su, giày nên ông Đường nhận định đây là hài cốt liệt sĩ.

Còn ông Võ Văn Ái, nguyên Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự huyện Hiệp Đức (cũ), kể lại thời điểm ông Võ Đình Thế cất bốc các hài cốt thì lãnh đạo đơn vị có nắm được.

Tuy nhiên vì băn khoăn chưa xác định được đây có phải hài cốt bộ đội hay không nên không ai dám đưa ra quyết định hay làm báo cáo gửi cấp trên.

Đáng chú ý nhất, theo ông Trần Phước Sảo - nguyên tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 15 (Sư đoàn 2), trước năm 1970 Sư đoàn 2 (Quân khu 5) tham gia nhiều trận đánh tại chiến trường Hiệp Đức, trong đó có khu vực Đồi Thị - nơi phát hiện 17 hài cốt.

Ông Sảo cho biết ở Đồi Thị có hai trận đánh lớn vào các năm 1969 và 1970. Các trận này đều có nhiều bộ đội hy sinh, một số không thể đưa thi thể về.

"Sau khi bộ đội của ta rút lui thì người dân ở quanh Đồi Thị bị lính đối phương bắt ra gom các thi thể bộ đội giải phóng rồi buộc tay bằng dây dù để khiêng lên, đưa vào các hố tập thể" - ông Sảo nói.

Ông nhận định những thông tin ông Võ Đình Thế cung cấp về vị trí phát hiện, cách chôn cất tập thể và các di vật tại hiện trường "khá trùng khớp" với các chiến sĩ Sư đoàn 2 hy sinh năm 1970.

Củng cố thêm nhận định của mình, ông Sảo cho biết thời điểm 1970 quân của đối phương tại Hiệp Đức chủ yếu là lực lượng địa phương. Nếu là người địa phương tử trận thì gia đình đã đưa về mai táng, còn việc phát hiện một hố chôn tập thể với các dữ liệu khá rõ như vậy thì phù hợp với thông tin về bộ đội hy sinh.

17 hài cốt nghi liệt sĩ được người dân Đà Nẵng chăm sóc, gặp nhân chứng và báo cáo cấp tốc

Liên quan đến mộ tập thể chôn 17 hài cốt được cho là của liệt sĩ hy sinh tại chiến trường Hiệp Đức (TP Đà Nẵng) được một người dân nhận lo hương khói, chiều 28-7, đoàn công tác Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng trực tiếp gặp các nhân chứng.