Phóng to

Thành cổ Sơn Tây - Ảnh T.T.D

Gần đây, dư luận lo lắng về những cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi trong thành cổ Sơn Tây có thể phải chặt bỏ nếu phục dựng 100% các hạng mục di tích trong dự án bảo tồn. Nhưng, mới đây qua trao đổi với những người có trách nhiệm, chúng tôi đã có câu trả lời: Không có chuyện phục dựng 100% các hạng mục của di tích...

Sự cảm nhận chân thực về một số hạng mục của di tích

Không ai có thể phủ nhận được rằng, Thành Sơn Tây (đã được Bộ VH-TT xếp hạng di tích lịch sử văn hóa quốc gia năm 1994) hiện nay là một thành cổ còn khá nguyên vẹn về mặt quy mô, diện tích trong hệ thống thành quách ở miền bắc cũng như trên cả nước. Sự nguyên vẹn đó không chỉ được giới chuyên môn thừa nhận mà nó còn được thể hiện trên chu vi, sông hào, tường thành, cổng... mà ai cũng có thể cảm nhận được.

Tuy nhiên, qua biến thiên của lịch sử, thiên tai, nhiều công trình của thành cổ Sơn Tây đã bị xuống cấp, biến dạng và không còn dấu tích trên mặt đất.

Tại nhiều cuộc hội thảo khoa học quốc gia về Thành cổ Sơn Tây, nhiều chuyên gia, nhà nghiên cứu trên nhiều lĩnh vực đã kiến nghị với chính quyền và cơ quan quản lý văn hóa rằng, cần phải bảo tồn, tôn tạo và phục dựng di tích để nhân dân và khách tham quan có thể nhận biết, ngày xưa thành cổ được xây dựng và có những công trình tiêu biểu như thế.

Vì thế, năm 2001, UBND tỉnh Hà Tây đã ra Quyết định phê duyệt dự án bảo tồn, tu bổ, phục dựng và phát huy giá trị di tích Thành cổ Sơn Tây với tổng kinh phí 48 tỷ đồng, bao gồm các hạng mục như: Cột cờ, hai giếng nước, Vọng Cung, Đoan Môn, hệ thống sân vườn, ba cổng Tây, Nam, Đông, hệ thống tường thành, nạo vét lòng hào và quy hoạch công năng sử dụng.

Cuối tuần trước, chúng tôi có mặt tại di tích Thành cổ Sơn Tây để "tận mục sở thị" một số hạng mục công trình đã, đang được tu bổ, phục dựng trong thời gian qua.

Trong gần hai năm (2004-2005), nơi đây đã hoàn thành công trình Cột cờ (Kỳ đài), hai giếng và 100 m tường thành. Cảm nhận của chúng tôi khi quan sát ba hạng mục công trình này là: so với các bản vẽ thiết kế kỹ thuật đã được các chuyên gia góp ý và cơ quan nhà nước quản lý di sản văn hóa thẩm định, thì cả ba công trình đó đều bảo đảm tính chân thực. Nói cách khác, trong hồ sơ thiết kế kỹ thuật như thế nào thì bên ngoài thực địa được đơn vị thi công “copy" như thế.

Phóng to

Cột cờ - Ảnh T.T.D

Đây là việc làm cần thiết để đưa di tích Thành cổ Sơn Tây dần dần ra khỏi tình trạng bị xuống cấp nghiêm trọng, nhiều hạng mục đã thành phế tích, mất dấu tích để tương xứng với giá trị vốn có của nó.

Không phục dựng 100%

Sự lo ngại của người dân và dư luận báo chí về cái gọi là phục dựng 100% các hạng mục công trình của di tích Thành cổ Sơn Tây là có hay không? Đem những thắc mắc đầy lo lắng này chúng tôi đến gặp ông Nguyễn Lam Điền, Phó Chủ tịch UBND Thị xã Sơn Tây.

Ông Điền cho biết có thông tin đó trên báo chí nhưng xin khẳng định rằng: Không có chuyện phục dựng 100% Thành cổ Sơn Tây. Ông Điền lý giải thêm, Bộ VH-TT chỉ mới thỏa thuận cho phép bảo tồn, tu bổ và phục dựng những dạng mục công trình như: Cột cờ, hai giếng nước, hệ thống sân vườn, 100 m tường thành và tới đây là Vọng Cung.

Đối với hệ thống tường thành, tỉnh và Bộ VH-TT thống nhất chủ trương chỉ phục dựng 100 m để cho người dân và khách tham quan nhận biết được rõ hơn, khi xưa chiều cao, hình dáng kiến trúc của thành như thế.

Riêng về việc phục dựng cổng Nam, cổng Tây, theo đó phải chặt bỏ cây cổ thụ, ông Điền nhấn mạnh: "Thông tin này chưa chính xác. Chúng tôi chưa bao giờ có suy nghĩ phải chặt bỏ những cây cổ thụ trên hai cổng đó. Điều quan trọng hiện nay là, hai cổng vừa nêu đã xuống cấp, vì vậy phải tìm giải pháp như thế nào để vừa gia cố giữ được cổng; vừa bảo tồn cây cổ thụ”.