Nội dung làm việc đầu tiên sáng 25-6, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Thanh tra sửa đổi, với đa số đại biểu có mặt tán thành.
Luật gồm 9 chương, với 64 điều, có hiệu lực từ ngày 1-7-2025.
Bỏ khái niệm “thanh tra hành chính”, “thanh tra chuyên ngành”
Một nội dung đáng chú ý được Tổng Thanh tra Chính phủ Đoàn Hồng Phong nêu trong báo cáo tiếp thu, chỉnh lý là điều khoản giải thích từ ngữ, Luật vừa được Quốc hội quy định: “Thanh tra là hoạt động xem xét, đánh giá, kết luận, kiến nghị xử lý của cơ quan thanh tra đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định”.
Như vậy, Luật đã bỏ khái niệm “thanh tra hành chính” và “thanh tra chuyên ngành” quy định tại Luật năm 2022.
Báo cáo tiếp thu, giải trình của Chính phủ cho hay quá trình thảo luận, có ý kiến đại biểu đề nghị cân nhắc bỏ hai khái niệm nói trên, bởi theo quy định của dự thảo vẫn có Thanh tra một số Bộ, cơ quan ngang Bộ, như Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hoặc một số cơ quan thanh tra khác thực hiện “thanh tra chuyên ngành”.
Nêu quan điểm, Chính phủ cho rằng dự thảo Luật quy định thống nhất một khái niệm thanh tra, không phân biệt thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành.
“Khái niệm này đã bao quát toàn bộ hoạt động thanh tra, trong đó có thanh tra việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong các cơ quan hành chính nhà nước và thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật đối với các đối tượng thuộc phạm vi quản lý nhà nước” - báo cáo của Chính phủ khẳng định khái niệm này được kế thừa từ Luật Thanh tra 2022 và sửa đổi, hoàn thiện phù hợp với chủ trương, chính sách về thanh tra và thực tiễn của hoạt động thanh tra hiện nay.
Trên cơ sở đó, Thanh tra Chính phủ và Thanh tra tỉnh tiến hành thanh tra theo trình tự, thủ tục thống nhất được pháp luật quy định và về phương thức cơ bản giống như hiện nay.
Dự luật vừa được thông qua đã bỏ hoàn toàn các quy định về thanh tra bộ, thanh tra tổng cục, cục thuộc bộ, cơ quan thanh tra ở cơ quan thuộc Chính phủ, thanh tra huyện, thanh tra sở, cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành; người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành, trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra chuyên ngành, tổ chức và hoạt động thanh tra nội bộ…
Tổ chức hệ thống cơ quan thanh tra 2 cấp
Một nội dung đáng chú ý khác, Luật quy định hệ thống cơ quan thanh tra được tổ chức theo hai cấp, gồm Thanh tra Chính phủ; Thanh tra tỉnh, TP (gọi chung là Thanh tra tỉnh).
Ngoài ra, Luật cũng quy định các cơ quan thanh tra có tính chất đặc thù, gồm: cơ quan thanh tra trong Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, bao gồm Thanh tra Bộ Quốc phòng, Thanh tra Bộ Công an, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan thanh tra khác trong Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam theo quy định của Chính phủ.
Thanh tra Cơ yếu; Cơ quan thanh tra được thành lập theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Quy định nói trên, theo Chính phủ, được xây dựng theo ba căn cứ. Thứ nhất, Kết luận 134-KL/TW của Bộ Chính trị, Ban Bí thư không nêu kết thúc hoạt động của các cơ quan thanh tra này.
Quy định trên cũng kế thừa quy định tại Luật Thanh tra 2022; đồng thời phù hợp với tính đặc thù, mô hình tổ chức ngành dọc của Công an, Quân đội, Ngân hàng Nhà nước.
Đối với Thanh tra Cơ yếu và cơ quan thanh tra được thành lập theo theo điều ước quốc tế, Luật chỉ quy định chung mang tính nguyên tắc; giao Chính phủ quy định cụ thế về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan thanh tra này theo đúng Kết luận 134-KL/TW.
Ở điều khoản chuyển tiếp, Luật Thanh tra sửa đổi quy định các cuộc thanh tra có quyết định thanh tra được ban hành trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành nhưng chưa ban hành kết luận thanh tra thì tiếp tục thực hiện theo quy định của Luật Thanh tra năm 2022.
Trường hợp cuộc thanh tra đang tiến hành hoặc đã kết thúc thanh tra trực tiếp nhưng chưa ban hành kết luận thanh tra thì Đoàn thanh tra tiếp tục thực hiện nhiệm vụ, xây dựng dự thảo kết luận thanh tra trình Thủ trưởng cơ quan thanh tra sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy xem xét, ban hành kết luận thanh tra.
Với các cuộc thanh tra do Thanh tra Cục, Thanh tra Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã kết thúc hoạt động và cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành tiến hành, Thủ trưởng cơ quan tiếp nhận chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, Thủ trưởng cơ quan trước đây được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành xem xét, ban hành kết luận thanh tra.
Ngoài ra, cơ quan sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước không còn tổ chức thanh tra thì người đứng đầu giao đơn vị trực thuộc theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra, quyết định xử lý về thanh tra.
Riêng đối với kết luận thanh tra của Thanh tra huyện, Thanh tra tỉnh theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện. Đối với kết luận thanh tra của cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành,Thủ trưởng cơ quan trước đây được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện;
Trường hợp tổ chức, cá nhân phải thực hiện kết luận thanh tra, quyết định xử lý về thanh tra nhưng kết thúc hoạt động thì tổ chức, cá nhân tiếp nhận chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn có trách nhiệm thực hiện.
Khi nào được ban bố tình trạng khẩn cấp?
(PLO)- Đại biểu đề nghị bổ sung quy định cho phép áp dụng những biện pháp như trong tình trạng khẩn cấp nhưng không ban bố tình trạng khẩn cấp, giúp tạo cơ sở pháp lý vững chắc trong tổ chức thực hiện các tình huống tương tự giai đoạn dịch COVID-19.
