400-500 tấn vàng đang 'nằm yên' trong dân

Chiều 30-10, tiếp tục chương trình làm việc kỳ họp 10, Quốc hội đã thảo luận ở hội trường về tình hình ngân sách, tài chính, đầu tư công…

400–500 tấn vàng đang “nằm yên” trong dân

Đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) dẫn số liệu của Hội đồng Vàng Thế giới cho biết người dân Việt Nam hiện nắm giữ khoảng 400-500 tấn vàng, tương đương 35-40 tỉ USD, chiếm gần 8% GDP quốc gia.

Mỗi năm, Việt Nam tiêu thụ trung bình 55 tấn vàng, thuộc nhóm quốc gia có nhu cầu vàng cao nhất khu vực.

“Tuy nhiên, phần lớn lượng vàng này vẫn nằm yên trong két, chưa được chuyển hóa thành nguồn vốn cho nền kinh tế. Đây là nguồn lực khổng lồ, nếu được huy động hợp lý sẽ bổ sung đáng kể cho thị trường tài chính, giảm phụ thuộc vào vốn vay và tạo động lực tăng trưởng mới” - ông Bình nói.

Đại biểu nhấn mạnh, như Phó Thủ tướng Lê Thành Long đã thông tin (khi phát biểu tại Quốc hội vào sáng ngày 30-10 - PV), có thời điểm giá vàng trong nước chênh lệch tới 20 triệu đồng/lượng so với giá thế giới – một mức bất thường phản ánh sự bất ổn của thị trường và tâm lý đầu cơ, găm giữ.

“Ngân hàng Nhà nước đã can thiệp bằng đấu thầu vàng để bình ổn nhưng đó mới chỉ là giải pháp ngắn hạn. Gốc rễ vấn đề vẫn nằm ở chỗ thị trường thiếu một cơ chế minh bạch, hiện đại và an toàn cho người dân” - ông Bình nói.

Theo đó, đại biểu Thạch Phước Bình kiến nghị năm nhóm giải pháp cụ thể. Thứ nhất, ổn định thị trường vàng, thu hẹp chênh lệch giá trong - ngoài nước xuống dưới 5 triệu đồng/lượng trong vòng 6–12 tháng, đồng thời kiểm soát đầu cơ và tăng cung vàng thông qua nhập khẩu có kiểm soát.

Thứ hai, lập Sở Giao dịch vàng quốc gia – được xem là bước đột phá thể chế quan trọng. Mô hình này cho phép người dân gửi vàng vật chất vào kho lưu ký chuẩn hóa, nhận chứng chỉ điện tử để giao dịch, cầm cố hoặc quy đổi.

“Nhà nước vừa quản lý được dòng vàng thật, vừa bảo đảm quyền sở hữu và lợi ích hợp pháp của người dân” - ông Bình nhấn mạnh.

Thứ ba, phát triển các sản phẩm tài chính hóa vàng như chứng chỉ vàng, quỹ đầu tư vàng, trái phiếu vàng, được bảo chứng bằng vàng vật chất trong kho. Người dân có thể góp vàng hoặc đầu tư bằng tiền đồng, hưởng lợi nhuận theo biến động giá vàng, qua đó “biến vốn tĩnh thành vốn động”.

Thứ tư, khuyến khích người dân chuyển hóa vàng thành tiền đồng thông qua các chính sách ưu đãi như miễn phí lưu ký, ưu đãi lãi suất, hoặc phát hành trái phiếu Chính phủ bằng vàng dành riêng cho người bán vàng vật chất.

Thứ năm, bảo đảm an toàn hệ thống và minh bạch thông tin. Đại biểu kiến nghị nghiêm cấm các tổ chức tín dụng huy động hoặc cho vay bằng vàng, đồng thời xây dựng bản tin vàng quốc gia định kỳ, giúp người dân tiếp cận thông tin chính xác, củng cố niềm tin vào thị trường.

Theo ông Bình, nếu chỉ 10-15% lượng vàng trong dân được đưa vào hệ thống tài chính (tương đương 5-7 tỉ USD) thì đây sẽ là nguồn vốn quý giá để đầu tư hạ tầng, chuyển đổi số và đổi mới công nghệ, “mà không cần tăng vay nợ hay phát hành trái phiếu mới”.

Nghiên cứu cơ chế vay ngoại tệ trong dân

Đồng quan điểm về việc khai thác nguồn lực trong dân, đại biểu Nguyễn Văn Thân (đoàn Hưng Yên) cho rằng đây là vấn đề đã được nhắc đến nhiều lần, song chưa có bước tiến cụ thể trong chính sách.

“Chúng ta đã có quy định cho phép vay vốn nước ngoài với lãi suất 6% trở xuống nhưng việc huy động vốn trong dân lại rất hạn chế. Người dân vẫn có xu hướng nắm giữ tài sản dưới dạng ngoại tệ, vàng, đá quý hoặc bất động sản, thay vì gửi tiền vào ngân hàng hay đầu tư vào các kênh chính thức” - ông Thân nói.

Theo ông, chính điều này đã góp phần đẩy giá vàng và bất động sản tăng cao, đồng thời khiến nguồn lực trong dân bị đóng băng, không được đưa vào sản xuất, kinh doanh.

“Nguồn vốn trong dân hiện rất lớn, ai cũng biết nhưng phương pháp huy động của chúng ta chưa phù hợp. Nhà nước chỉ huy động bằng đồng nội tệ, trong khi người dân lại tin tưởng hơn vào ngoại tệ hoặc vàng, vì những tài sản đó giữ giá tốt hơn” - ông Thân nói.

Theo đó, đại biểu Nguyễn Văn Thân đề xuất Chính phủ cần nghiên cứu cơ chế cho phép vay vốn từ dân bằng ngoại tệ, với mức lãi suất tương đương hoặc cao hơn 6% như đang áp dụng với vốn vay nước ngoài.

“Nếu làm được điều đó, người dân có lợi vì được hưởng lãi cao, Nhà nước cũng có thêm nguồn lực trong dân, không phải phụ thuộc vào vay nợ nước ngoài. Đây là việc rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay” - ông nhấn mạnh.

Đại biểu cũng cho rằng việc thu hút nguồn vốn trong dân không chỉ là vấn đề kỹ thuật tài chính mà còn là chính sách lòng tin. “Người dân chỉ gửi tiền, góp vốn khi họ tin rằng đồng vốn được bảo toàn và sinh lời hợp pháp. Vì vậy, cần tạo dựng môi trường đầu tư an toàn, ổn định, minh bạch, để dòng vốn trong dân tự nguyện chảy vào nền kinh tế” - ông Thân nói thêm.