Phóng to

Công chúng ngày càng yêu cầu cao đối với các ca sĩ trên sàn diễn

Thị trường âm nhạc VN hiện nay đầy rẫy những bài nhạc lai, nhạc nhái, nhạc copy, có lẽ vì nhu cầu của đại bộ phận người nghe: từ việc yêu thích giai điệu của các ca khúc nước ngoài, dẫn đến việc thích nghe chúng được trình bày bằng phiên bản lời Việt.

Nghe các ca khúc Tình thôi xót xa Frontier Dường như Crescendo Mẹ yêu Anh yêu em Tuổi 16 Renaissance faire Mắt buồn How can I tell her

Nhu cầu này ngày càng nhiều mà ca khúc thì không phải lúc nào cũng có thể dịch ra suôn sẻ nên người ta bắt đầu đặt lời Việt (nội dung không ăn nhập gì với ca khúc gốc) - mà đã có lần Tuổi Trẻ ví von đó là những "con ốc mượn hồn”.

Nhạc lai, nhạc nhái - vì sao?

Dẫu tài năng và làm việc cật lực đến đâu, các nhạc sĩ cũng không thể mỗi tuần mỗi cho ra đời ca khúc mới đặc sắc. Để thỏa “cơn đói ca khúc” ấy, một số nhạc sĩ đành phải vay mượn từ ca khúc của những nhạc sĩ khác (trong lẫn ngoài nước).

Thế là chuyện mượn nhạc nước ngoài để đặt lời Việt (có ghi rõ nguồn gốc của ca khúc được chọn để “nhập hồn”) được nâng lên thêm một bậc: mượn âm hưởng, hòa âm, giai điệu của người khác đưa vào ca khúc của mình và ký tên mình. Từ đó hình thành một thế hệ ca khúc mới: ca khúc... lai.

Có thể tạm chia ca khúc lai ra làm ba loại chính: lai âm hưởng, lai hòa âm và lai giai điệu.

Trong ba loại “con lai” này thì lai hòa âm được coi là tinh vi và có trình độ nhất. Đây không đơn giản là bắt chước mà có thể coi là sự học tập các phương thức hòa âm độc đáo để đưa vào ca khúc của mình.

Còn lai âm hưởng thì được xem là một dạng “giao lưu văn hóa”. Nếu anh thích âm hưởng của Canto-pop (pop Hong Kong), K-pop (pop Hàn Quốc) hay pop Thái Lan thì anh có thể sáng tác phần nhạc na ná âm hưởng đó rồi đặt lời. Đây chính là hình thức “con lai” đang phổ biến nhất, nhan nhản khắp nơi.

Phóng to

Không chỉ sử dụng những bài hát lai trong album, ca sĩ còn có xu hướng lai trong phong cách, diện mạo. Bí ẩn vầng trăng - album mới nhất của Ngô Thanh Vân - từng bị báo chí kết luận là sản phẩm lai từ hình thức đến nội dung

Riêng hình thức lai thứ ba, lai giai điệu (từng khúc và trọn bài) là vụng về, dễ bị phát hiện và bị phản ứng nhiều nhất. Buồn thay, hình thức này lại đang được các nhạc sĩ “yêu chuộng” vì dễ làm nhất.

Trong đó, có thể nhắc đến Mắt buồn (lai How can I tell her của Lobo) của Trường Huy; phần mở đầu trong Chiếc vòng cầu hôn (lai Careless whisper của George Michael) và cao trào “Một đêm nhớ nhớ, nhớ ra mình một mình…” trong Sắc màu (lai Matsuri - ca khúc nằm trong loạt soundtrack viết cho phim Trời và đất của Kitaro) của Trần Tiến; Tình thơ (lai That’s why you go away của Michael Learns To Rock) của Hoài An; phần intro “Ô ồ ô…” trong Dòng máu Lạc Hồng (Lê Quang) lai soundtrack của phim Hoàn Châu công chúa, và nhiều nhiều nữa…

Dẫu những ca khúc nhạc lai đã góp phần không nhỏ vào sự thành công của một vài ca sĩ, nhạc sĩ, làm thị trường âm nhạc thêm đa dạng, sôi động, nhưng người nghe vẫn thấy “tủi” vì chẳng lẽ nhạc thuần Việt không còn chỗ đứng? Thôi thì vì thiếu thốn những ca khúc mới có chất lượng nên người yêu nhạc đành phải chấp nhận, nhưng…

Sinh sản vô tính và sao y bản chính

Đến thời kỳ mà nhạc sĩ vừa tự lực sáng tác vừa vay mượn cũng không thỏa yêu cầu về ca khúc mới thì bắt đầu xuất hiện những “lời đặt hàng khiếm nhã”, đại loại như có nhà sản xuất băng đĩa hoặc ca sĩ đã đề nghị thẳng thừng: “Anh hãy “sáng tác” một ca khúc giống hệt ca khúc A, B, C!” hay: “Hãy làm (hòa âm) y chang công thức của ca khúc A,B,C!” nào đó. Và dĩ nhiên những lời đặt hàng ấy luôn đi kèm một thù lao hậu hĩnh. Kết quả là thế hệ “ca khúc sinh sản vô tính” ra đời, na ná nhau, không có gì đặc sắc.

Trong đó, nhạc sĩ Nguyễn Hoài Anh được coi là “bác sĩ mát tay” trong việc cho sinh sản vô tính ca khúc. Sau thành công của Thà rằng như thế đưa Ưng Hoàng Phúc lên “hiện tượng”, đã có ít nhất ba ca khúc nữa cùng chung công thức: Người ta nói, Hứa thật nhiều, thất hứa thật nhiều (Ưng Hoàng Phúc trình bày), Sau một tình yêu (Trần Tâm).

Sinh sản vô tính ca khúc dẫn đến sinh sản vô tính album, nên chẳng lạ lẫm gì khi những album của Đan Trường hay Ưng Hoàng Phúc đều giông giống nhau.

Tuy thế, mình copy mình cũng còn có thể tạm… chấp nhận. Nhưng copy hoàn toàn phần nhạc của người khác (đa số là nhạc nước ngoài), hay nói cách khác là bê nguyên xi cả phần giai điệu và hòa âm rồi đặt lời Việt, và cao hứng (vì thấy hay và thành công quá chăng?) tự nhận là mình sáng tác thì quá xúc phạm đến những người “lỡ” yêu thích ca khúc đó và có lỗi với “cha mẹ” thật sự của ca khúc.

Phóng to

Khán giả "fan club"

Trước đây, báo chí từng la ó chuyện Nhé anh! của Nguyễn Hà có xuất thân từ Thái thì giờ đây lại rùm beng chuyện xuất xứ của Tình thôi xót xa (lai Frontier) của Bảo Chấn, Mẹ yêu (lai Anh yêu em) của Phương Uyên, Tình bạn (lai Nam sinh trong trường nữ sinh) của Mây Trắng… Và còn gì nữa?

Những ca khúc mà chúng tôi đưa ra trong bài chỉ là một phần rất nhỏ của nhạc nhái, nhạc lai, nhạc copy trong danh mục nhạc trẻ VN hiện nay. Chẳng lẽ sức ép thị trường lại khiến một số nhạc sĩ của ta không thể bình tâm sáng tác những ca khúc thật hay mang “mác” của chính mình? Chẳng lẽ các nhạc sĩ này muốn trở thành “nhái sĩ” cả sao? Đau thay khi trên trang web yeuamnhac.com các bạn trẻ đã phải hô hào: “Hãy nhổ hết cỏ dại trong vườn âm nhạc VN!”.

Tuổi 16 và Ánh trăng sẽ là xìcăngđan mới? Đây là những dòng thảo luận của các nick trên yeuamnhac.com: * Tuổi 16 do Quốc Bảo viết nhạc và lời, ca sĩ Thư Lê trình bày và bản Renaissance faire, track thứ chín nằm trong album Shadow of the moon phát hành năm 1998 do Blackmore's Night, ban nhạc gia đình của Ritchie Blackmore đồng thời là thành viên cũ của ban nhạc rock huyền thoại Deep Purple, trình bày. Các bạn thử giám định giùm tôi xem có phải không? Phải nói rằng sự giống nhau ở đây chúng ta đang dựa trên một chuẩn mực về tune nhạc, vòng accord, sau đó mới đến nốt nhạc. Bài của Quốc Bảo nghe ra chắp vá intro thành khúc đầu, sau đó lấy khúc sau ra kết nối vào tiếp. Còn khúc giữa hơi chuyển ra sau một chút. Các bạn cứ nghe đi rồi sẽ thấy (trên trang web này đã load luôn hai bài nhạc). Sau khi nghe và lấy guitar ra phối accord thì tớ thấy như sau: - Vòng accord của Quốc Bảo: D-A-Bm-D-A. Điệp khúc: D-G-Bm-D-A. Vòng accord của Blackmore's Night: C-G-Am-C-G. Điệp khúc: C-F-Am-C-G - Quốc Bảo copy nhạc Hàn Quốc nè.... Can't wait - Yuki feat. Yoo Seung JunÁnh trăng - Ngô Thanh Vân feat. OkioCấu trúc dựng ca khúc, công thức, tempo, intro, phân đoạn... đều giống 100%...