Phóng to

Hàng loạt nhà máy mới đang mọc lên sau khi KCN Tân Tạo giải quyết được bài toán về mặt bằng - Ảnh: H.Đ.

Ông Nguyễn Văn Khanh (KP3, phường Tân Tạo A) nói với giọng hoan hỉ: “Nhà tui có sáu nhân khẩu, đổi được sáu nền nhà...”. Ông Khanh là một trong những hộ cuối cùng đến làm thủ tục đổi đất lấy nền nhà tại Khu công nghiệp (KCN) Tân Tạo.

Ông Bùi Mạnh Tới (KP 7, Tân Tạo) có hơn 5.000m² đất nông nghiệp được hoán đổi năm nền nhà trong khu dân cư, số tiền tạm ứng 500 triệu đồng - sẽ phải trả lại KCN để được giao nền - đã được ông Tới đem gửi ngay ngân hàng lấy lãi về xài trong thời gian chờ nhận nền. “Với phương thức đổi đất lấy nền, nông dân tụi tui dù “ly nông” nhưng không “ly hương”. Còn trước đây nhận số tiền đền bù quá thấp, không đủ mua lại nền nhà ở, chưa kể đồng tiền vào nhà khó đã bị hao hụt dần, nhiều người sau khi xài hết tiền phải bỏ đi xứ khác kiếm sống...”, ông Tới nói.

Có ba phương án đổi đất lấy nền thổ cư. Đối với đất nông nghiệp trồng cây hằng năm, tỉ lệ hoán đổi là 8%. Chẳng hạn, hộ dân có 1.000m² đất nông nghiệp sẽ được hoán đổi 80m² đất thổ cư đã có hạ tầng hoàn chỉnh. Đối với đất vườn gò trồng cây lâu năm, tỉ lệ hoán đổi là 12%. Riêng đất thổ cư được hoán đổi ngang giá (100%) nhưng diện tích đất nền được cấp không quá 200m².

Với đơn giá đền bù 100.000 đồng/m² đất nông nghiệp hiện nay, người dân chỉ có thể nhận được 100 triệu đồng tiền bồi thường cho 1.000m² đất nông nghiệp. Trong khi đó, nếu nhận 80m² đất nền thổ cư, số tiền thu được của người dân thấp nhất cũng lên tới 240 triệu đồng, do mức giá đất thổ cư thấp nhất hiện nay tại khu vực này cũng lên tới 3 triệu đồng/m².

Theo ông Lê Tuấn Dũng - Vụ Công nghiệp, Văn phòng Chính phủ, nguyên nhân dẫn đến tình trạng ách tắc trong khâu đền bù giải tỏa đất công nghiệp hiện nay là do các chủ đầu tư đã không quan tâm đến phương án tái định cư và hỗ trợ chuyển đổi ngành nghề cho người dân bị mất đất. Nhiều chủ đầu tư sau khi giao tiền đền bù rồi phủi trách nhiệm, việc ổn định chỗ ở và việc làm được phó mặc cho người dân và... xã hội lo. Với số tiền được đền bù ít ỏi, lại không tính toán tiêu xài hợp lý, nhiều gia đình rơi vào vòng luẩn quẩn: mất đất, thất nghiệp và đói nghèo. Ông Dũng đề nghị các khu tái định cư cần phải được xây dựng đồng bộ với các dự án xây dựng KCN, người dân phải được đảm bảo chỗ ở, hỗ trợ tìm việc làm phù hợp và được hưởng các dịch vụ phúc lợi thiết yếu sau khi giao đất.

“Không chỉ người dân nằm trong diện giải tỏa được giải quyết thỏa đáng các quyền lợi, mà đơn vị chúng tôi cũng thoát khỏi giai đoạn khó khăn vì thiếu mặt bằng. Hơn 30 dự án đầu tư mới vừa được giao mặt bằng cho thấy phương án mới này đã đi đúng hướng...”, ông Thái Văn Mến - phó tổng giám đốc Công ty cổ phần KCN Tân Tạo - nói. Vào năm 2000, sau khi hoàn tất giai đoạn I với gần 182ha, KCN Tân Tạo được giao thêm 262ha để mở rộng.Tuy nhiên trong suốt gần ba năm, đến giữa năm 2003, KCN này chỉ giải tỏa được hơn 30ha.

Hàng chục nhà đầu tư sau khi đến đăng ký rồi lại khăn gói ra đi vì chờ “dài cổ” cũng không được giao mặt bằng. Mức giá đền bù 100.000 đồng/m² đất nông nghiệp đã vấp phải phản ứng của nhiều người dân khi cơn “sốt” giá đất đang diễn ra tại khu vực này vào thời điểm đó. “Phát triển công nghiệp mà dân địa phương không được hưởng lợi, thậm chí phải rời bỏ mảnh đất cha ông để lại mà đi tha phương cầu thực. Như vậy có hợp lý không?...”, nhiều người dân đã hỏi thẳng như vậy.

Phương án đổi nền lấy đất ra đời. Theo phương án này, một phần đất trong KCN được dành cho qui hoạch khu dân cư, người dân được tái định cư sau khi giao đất. Trong khu dân cư, ngoài các lô nền phục vụ tái định cư, KCN còn thiết kế hai block chung cư 15 tầng phục vụ chỗ ở cho khoảng 4.000 công nhân, hệ thống trường học và trung tâm dạy nghề cũng sẽ được xây dựng để phục vụ cộng đồng dân cư và công nhân.

“Nhưng ban đầu mọi chuyện không diễn ra suôn sẻ. Nhiều người dân tuy nhận thấy lợi ích khi được đổi nền đất thổ cư, nhưng chẳng ai dám giao đất trước rồi chờ nhận nền sau...”, ông Mến kể. Nhằm giải tỏa vướng mắc này, KCN Tân Tạo thực hiện tạm ứng tiền bằng đơn giá đền bù cho người dân, sau khi nhận đất và đầu tư hạ tầng công ty sẽ giao nền cho người dân và thu hồi lại tiền tạm ứng. Chẳng hạn, hộ dân có 1.000m² đất nông nghiệp sẽ được tạm ứng số tiền 100 triệu đồng, số tiền này không tính lãi và phải được hoàn lại công ty sau khi người dân nhận được một nền đất thổ cư 80m².

Với phương án này, KCN Tân Tạo cần một khoản vốn lên tới 400 tỉ đồng để tạm ứng cho diện tích đất 262 ha, chưa kể số vốn phải tập trung để xây dựng hạ tầng cơ sở KCN và cả khu dân cư. Với sự hậu thuẫn của UBND thành phố, bài toán nan giải này của KCN Tân Tạo cũng đã được giải quyết. Theo ông Mến, ngoài tiền tạm ứng, KCN Tân Tạo còn đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ khác nhằm tạo điều kiện cho người dân ổn định đời sống trong thời gian chờ được giao nền.

Cụ thể, mỗi lao động (18 tuổi trở lên) đều được hỗ trợ 1 triệu đồng để chuyển đổi ngành nghề, gia đình bà mẹ VN anh hùng được hỗ trợ thêm 5 triệu đồng và mức hỗ trợ 3 triệu đồng đối với gia đình thương binh liệt sĩ. Con em của nhiều hộ dân nằm trong diện giải tỏa cũng được giới thiệu vào làm việc tại các nhà máy trong KCN. Với hàng loạt chính sách hỗ trợ này, chỉ sau thời gian hơn một năm, hơn 270 hộ dân đã đến đăng ký giao đất với diện tích đất thu hồi gần 200 ha!