Khu chế xuất Tân Thuận, TP.HCM - đơn vị tiên phong cho mô hình này của cả nước đã hoàn thành sứ mệnh. Nhưng tinh thần đột phá 30 năm trước vẫn còn mãi; nó đặt ra trách nhiệm không chỉ xây dựng mô hình phù hợp với mảnh đất này mà còn phát huy tinh thần ấy trong tình hình mới.
Hơn 20 năm trước, đặt chân đến TP.HCM, một trong những ấn tượng mạnh đối với tôi là hình ảnh dòng người từ Khu chế xuất (KCX)Tân Thuận tràn ra đường Nguyễn Văn Linh vào giờ tan tầm. Khi đó, các TP lớn khác chưa có hoặc chưa phổ biến cảnh này. Chợt nghĩ: Đúng là TP của sự năng động,là “Hòn ngọc Viễn Đông”...
Không sai khi cho rằng hình ảnh ấy là biểu tượng của sự năng động, tăng trưởng kinh tế nhanhlúc bấy giờ.
Nhưng ngày nay, biểu tượng của sự thịnh vượng đã khác. Nhất là trong bối cảnh nhiều đô thị lớn phát triển vượt bậc theo mô hình kinh tế tri thức, kinh tế xanh với công nghệ cao, ít thâm dụng lao độngvà hạn chế tối đa sự tác động đến môi trường.
Nhìn lại 30 năm trước, việc xây dựng KCX Tân Thuận, hay đầu tư mạnh, làm sống dậy cả vùng Nam Sài Gòn là sự táo bạo, quyết liệt từ cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt cùng Chính phủ, lãnh đạo TP.HCM lúc bấy giờ. Bởi khi đó, quan điểm khá phổ biến là không chú trọng xây dựng khu vực Nam Sài Gòn vốn thấp trũng, theo đà dốc từ Bắc xuống Nam của TP.HCM, thì khu này ưu tiên cho việc thoát nước tự nhiên. Vì vậy, việc xây dựng KCX Tân Thuận, khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng là quyết định dũng cảm, mạnh mẽ.
Các KCX, khu công nghiệp với lá cờ đầu là KCX Tân Thuận mỗi năm thu hút khoảng 13 tỉ USD cho TP là con số đáng chú ý. Tuy nhiên, trên lộ trình vươn tới thịnh vượng của đất nước, TP.HCM còn hướng tới mục tiêu sánh vai với các đô thị hiện đại trên thế giới, đi cùng đó là xây dựng những mô hình sản xuất, dịch vụ giàu hàm lượng chất xám, giá trị công nghệ. Sức đóng góp của những mảnh đất này sẽ không chỉ tính bằng chục tỉ USD mà còn hơn thế nhiều nếu có quy hoạch phù hợp, vừa giải quyết vấn đề cấp thời, vừa xứng tầm trong nhiều thập niên nữa.
Còn nhớ mấy mươi năm trước, ngành công nghệ thông tin của Việt Nam quá nhỏ bé, công nghệ phần mềm còn rất mới mẻ và mơ ước to lớn khi đó là trí tuệ Việt Nam có ngày được vươn ra thế giới. Đến nay, bức tranh thay đổi, nước ta đã có những dấu ấn trên bản đồ công nghệ thông tin quốc tế. Đi cùng với đó, đã đến lúc chúng ta cần tập trung tạo lập nền kinh tế sử dụng ít người nhưng thu hút nhiều chất xám để đem lại giá trị to lớn, vượt trội hơn.
KCX trên mảnh đất 300 ha bên dòng Sài Gòn thơ mộng từng tạo nên đột phá với các ngành công nghiệp có lẽ đã hoàn thành sứ mệnh và việc phát triển nơi đây thành khu công nghệ cao, khu hậu cần cho trung tâm tài chính quốc tế trong tương lai… đã trở nên rất gần.
Dù thế nào, tinh thần đột phá, sáng tạo ba thập niên trước vẫnđóng vai trò chủ đạo trong các quyết sách hướng tới sự phát triển thịnh vượng của đất nước, mà TP.HCM là đầu tàu trên hành trình ấy.
