Sáng 18-8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Bộ luật Dân sự (sửa đổi). Vấn đề chuyển đổi giới tính và đặt tên không quá 25 chữ cái tiếp tục nhận được nhiều ý kiến.
Chuyển đổi giới tính là quyền con người
Theo báo cáo tiếp thu, giải trình về dự luật của Ủy ban Pháp luật, nhiều ý kiến cho rằng việc khẳng định Nhà nước không thừa nhận việc chuyển đổi giới tính ngay trong dự thảo luật cần được cân nhắc kỹ, bởi điều này có thể xâm phạm đến quyền con người đã được ghi nhận trong Hiến pháp. Hơn nữa, một mặt vừa quy định Nhà nước không thừa nhận việc chuyển đổi giới tính nhưng mặt khác lại quy định cho phép cá nhân đã chuyển đổi giới tính có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền thay đổi hộ tịch và có các quyền nhân thân khác là mâu thuẫn nhau.
Theo đó, đa số ý kiến thành viên Ủy ban Pháp luật cho rằng quyền chuyển đổi giới tính là quyền con người, cần phải được ghi nhận trong luật. Mặt khác, việc chuyển đổi giới tính không chỉ liên quan đến quyền nhân thân của một cá nhân mà kèm theo đó là rất nhiều vấn đề xã hội phát sinh, chẳng hạn như hành lang pháp lý cho việc áp dụng các biện pháp y học để chuyển đổi giới tính, hệ thống các văn bản pháp luật liên quan đến y tế, bảo hiểm, hôn nhân và gia đình, các chính sách an sinh xã hội... Vì thế để bảo đảm tính thận trọng, hợp lý, Ủy ban Pháp luật đề nghị chỉnh lý nội dung này theo hướng xác định đây là quyền con người, quyền này sẽ được thực hiện theo quy định của luật.
Làm thủ tục hộ tịch tại xã Bình Chánh, huyện Bình Chánh, TP.HCM. Ảnh: HTD
Tuy nhiên, góp ý về vấn đề này, Phó Trưởng ban Nội chính Trung ương Nguyễn Doãn Khánh lại cho rằng việc cho phép người đồng tính chuyển giới đang thiếu hành lang pháp lý, vì hiện nay Luật Hôn nhân và Gia đình không thừa nhận hôn nhân đồng giới. “Trong giai đoạn hôn nhân gia đình đang tồn tại thì một người chuyển đổi giới tính sẽ phải xử lý mối quan hệ trong gia đình của người ta như thế nào? Quan hệ giữa người này với các con và người khác ra sao? Hệ lụy về mặt xã hội rất lớn vì vậy không nên đưa vấn đề này vào luật” - ông Khánh nói.
Tên người phải phù hợp với… truyền thống
Liên quan đến vấn đề giới hạn số chữ cái khi đặt tên, nhiều ý kiến tán đồng với ý kiến của Ủy ban Pháp luật khi đề nghị bỏ việc khống chế “họ, tên và chữ đệm của một người không được quá hai mươi lăm chữ cái”. Lý do được ủy ban này đưa ra là vì chưa xác định rõ được cơ sở hợp lý của việc giới hạn này và cũng không phù hợp với quy định trong Hiến pháp. “Một số trường hợp cá biệt đặt tên quá dài, ảnh hưởng đến công tác quản lý hộ tịch, không thuận tiện trong giao dịch sẽ được thực hiện thông qua phương pháp tuyên truyền, giáo dục” - đại diện Ủy ban Pháp luật nhận định.
Giải trình thêm về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường cho rằng mặc dù quan điểm của Ủy ban Pháp luật là không hạn chế trong việc đặt tên người nhưng việc đặt tên hiện nay trong nước rất phức tạp, phản cảm. “Pháp luật của các nước quy định rất chặt chẽ để không có chuyện người Kinh đặt tên thành người dân tộc thiểu số, tên nước ngoài, thậm chí có tên biểu hiện sự hậm hực với chính sách dân số. Có tên đặt rất phản cảm” - ông Cường nói. Theo ông Cường, việc đặt họ, tên và chữ đệm của một người phải phù hợp tập quán dân tộc, phù hợp với địa bàn... Ông Cường lấy ví dụ nước Nga dân số đông nhưng nhìn thấy chữ đệm đã biết ngay người cha tên là gì. Theo ông Cường, luật nên cho phép nếu tên không phù hợp với tập quán thì cơ quan đăng ký hộ tịch có thể hướng dẫn, giải thích cho người dân.
