Trong dự thảo báo cáo đánh giá tác động của chính sách trong dự án Luật lực lượng trị an cơ sở, Bộ Công an đề xuất đổi tên lực lượng công an bán chuyên trách hiện nay thành Trị an viên, để phân biệt với chức danh công an xã do công an chính quy đảm nhiệm.
Đặc biệt, Bộ Công an đề xuất điều chỉnh quy định theo hướng bảo đảm hơn nữa chế độ, chính sách và đáp ứng các điều kiện hoạt động đối với lực lượng trị an cơ sở.
Theo đề xuất của Bộ Công an, lực lượng công an xã bán chuyên trách sẽ được đổi tên thành Trị an viên.
Hiện nay, toàn quốc có 13.580 phó trưởng công an xã, thị trấn và 112.986 công an viên không phải là công an chính quy. Bộ Công an sẽ xem xét tiếp tục sắp xếp, bố trí các chức danh công an xã bán chuyên trách để tiếp tục tham gia thực hiện nhiệm vụ bảo đảm ANTT.
Theo Bộ này, khi bố trí công an xã bán chuyên trách vẫn tiếp tục tham gia nhiệm vụ bảo đảm ANTT và đổi tên gọi thành Trị an viên thì về cơ bản không làm tăng thêm kinh phí từ ngân sách địa phương để chi trả chế độ, chính sách hằng tháng cho Trị an viên vốn trước đây đang chi trả cho các chức danh công an xã bán chuyên trách.
Về mức phụ cấp hằng tháng (dự kiến mức tính phụ cấp cho Trị an viên hằng tháng bằng mức phụ cấp chi trả hiện nay cho phó trưởng công an xã, công an viên bán chuyên trách), mỗi tháng một Trị an viên được hưởng phụ cấp là 1,0 mức lương cơ sở (tương đương 1.490.000 đồng/tháng).
Như vậy, trung bình một tháng phải bảo đảm kinh phí để chi trả tiền phụ cấp cho 126.566 Trị an viên trong toàn quốc là khoảng 188 tỉ đồng/tháng, tương đương 2256 tỉ đồng/năm. Trung bình một tỉnh/TP trực thuộc Trung ương phải bảo đảm khoảng 3 tỉ đồng/tháng.
Ngoài chế độ phụ cấp hằng tháng thì một số chế độ, chính sách khác đang áp dụng đối với phó trưởng công an xã, công an viên bán chuyên trách trước đây nay tiếp tục áp dụng đối với Trị an viên như được hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, với mức hỗ trợ khoảng 253.000 đồng/tháng.
Bên cạnh đó, dự thảo Luật quy định Trị an viên được hưởng trợ cấp ngày công lao động tăng thêm để bảo đảm tương xứng với chế độ, chính sách đang áp dụng đối với lực lượng dân quân tự vệ. Nếu được áp dụng, một Trị an viên sẽ được trợ cấp không thấp hơn hệ số 0,08 mức lương cơ sở, tương đương khoảng 119.000 đồng/tháng.
Bộ Công an cho rằng quy định như trên sẽ không tạo gánh nặng, áp lực cho nhà nước trong việc sắp xếp, bố trí lại công việc cho những người trước đây đã từng đảm nhiệm các chức danh công an xã bán chuyên trách.
Dù vậy, điều này cũng sẽ tạo ra những tác động tiêu cực nhất định. Trong đó, Nhà nước phải bảo đảm kinh phí để chi trả chế độ, chính sách và bảo đảm các điều kiện hoạt động đối với lực lượng trị an cơ sở; qua đó, làm tăng gánh nặng cho ngân sách nhà nước trong điều kiện nền kinh tế của nước ta còn nhiều khó khăn.
Bên cạnh đó, lực lượng trị an cơ sở được hưởng phụ cấp hằng tháng theo mức do các địa phương quyết định. Cơ chế này dẫn đến sự chênh lệch về mức phụ cấp giữa các địa phương; có nơi có khả năng cân đối ngân sách và chi trả phụ cấp cao nhưng cũng có nơi không có khả năng cân đối ngân sách để bảo đảm chi trả; dễ gây áp lực lớn đến sự hỗ trợ từ ngân sách trung ương.
