Cơ sở để tái thẩm vụ ông Chấn là rõ nhất

. Phóng viên:Thưa ông, tại sao Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao không khẳng định ngay ông Nguyễn Thanh Chấn vô tội mà lại hủy án để điều tra lại?

+ Ông Trần Văn Độ: Phiên tái thẩm này là dựa trên cơ sở kháng nghị của viện trưởng VKSND Tối cao theo thủ tục tái thẩm. Kháng nghị cũng chỉ theo hướng hủy án để điều tra lại. Hội đồng tái thẩm đã nghiên cứu hồ sơ vụ án, các tài liệu, chứng cứ mới một cách thận trọng, kỹ càng, thấy rằng như thế là hợp lý, đúng pháp luật.

Hơn nữa, dù có dấu hiệu ông Chấn bị oan thì cũng không thể dễ dàng kết luận ngay được. Điều tra, truy tố, xét xử để đi đến phán quyết kết tội ông Chấn là một quá trình. Cho dù có thể quá trình đó làm oan ông Chấn, thì mặc dù rất cảm thông với ông nhưng việc giải oan cho ông và kết án cho một người khác cũng phải bằng quá trình tố tụng chặt chẽ, kỹ lưỡng.

Hội đồng tái thẩm chỉ xem xét trên hồ sơ vụ án và một số ít ỏi chứng cứ mới và với tính chất đặc biệt là phá án nên không thể kết luận thẳng vào nội dung vụ việc là ai có tội, ai vô tội.

Nếu tòa coi trọng lời khai và kết quả tranh tụng tại tòa thì có lẽ ông Chấn đã không ngồi tù oan 10 năm. Trong ảnh: Ông Chấn ngày trở về. Ảnh: VIẾT THỊNH

Thiệt hại của ông Chấn sẽ được bồi thường

. Công chúng tin rằng ông Chấn vô tội. Nay phán quyết như vậy có khiến tình trạng oan ức của ông Chấn bị kéo dài thêm không?

+ Tôi chia sẻ với tâm tư của mọi người, nhất là ông Chấn và gia đình. Nhưng tố tụng hình sự là một quy trình chặt chẽ, không thể vội vàng, làm khác đi được. Còn việc ông Chấn thực sự vô tội thì sẽ được làm rõ và cơ quan có thẩm quyền quyết định. Thiệt hại mà ông và gia đình phải gánh chịu sẽ được bồi thường theo quy định pháp luật. Bản thân ông Chấn đã được trả tự do, thì đó cũng là một cách để tìm lại công bằng cho sự việc.

Về mặt pháp lý, Hội đồng tái thẩm có thẩm quyền hủy bản án và đình chỉ vụ án, tức là ông Chấn có thể được tuyên vô tội ngay. Nhưng như vậy lại không được, vì thực tế đã xảy ra vụ án giết người, không thể nay đình chỉ để rồi mai khởi tố lại.

Nói chung, ở TAND Tối cao, phá án đến mức đình chỉ vụ án là rất đặc biệt, rất hãn hữu. Chẳng hạn, một người bị buộc tội giết người mà sau đó người được cho là đã chết xuất hiện trở lại bình thường, không bị giết hại, thương tích gì cả, thì mới tuyên đình chỉ được.

Có vi phạm tố tụng

. Khi sự việc xảy ra, một số chuyên gia pháp lý, trong đó có ông Vũ Đức Khiển, từng là Phó Viện trưởng VKSND Tối cao, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH, cho rằng nghi án oan này cần được giải quyết theo thủ tục giám đốc thẩm chứ không phải tái thẩm. Ông thấy sao?

+ VKSND Tối cao kháng nghị tái thẩm nên Hội đồng thẩm phán giải quyết theo thủ tục tái thẩm chứ không thể khác được.

Cá nhân tôi, qua nghiên cứu hồ sơ cũng thấy quá trình tiến hành tố tụng có những vi phạm nhất định. Nhưng đánh giá là có đến mức “vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong việc xử lý vụ án” như luật định để làm cơ sở kháng nghị giám đốc hay không thì phải cần rất nhiều công sức nghiên cứu, xem xét. Không chỉ nghiên cứu qua hồ sơ mà có khi còn phải tìm gặp lại các nhân chứng, xem lại các vật chứng của vụ án và kể cả những cán bộ tiến hành tố tụng thời đó nữa.

Thực tế hoạt động giám đốc thẩm cho thấy kết quả rất 50/50. Năm trước có vụ án hiếp dâm liên quan tới ba thanh niên ở Dương Nội, Hà Tây cũ được VKSND Tối cao kháng nghị giám đốc, cho rằng oan. VKS mất rất nhiều công sức để đánh giá lại sự việc, làm hồ sơ kháng nghị rất kỹ. Nhưng ra Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao, sau nhiều phiên họp, vẫn không chấp nhận kháng nghị.

Trở lại vụ ông Chấn, tôi cho rằng cơ sở để tái thẩm là rõ nhất, thuận lợi nhất cho việc phá án. Việc Lý Nguyễn Chung ra đầu thú, cùng với một vài lời khai cho rằng Chung là thủ phạm chính là tình tiết mới làm thay đổi bản chất vụ án.

Sẽ xem xét trách nhiệm cán bộ tố tụng

. Có lo ngại rằng VKSND Tối cao và TAND Tối cao chỉ tái thẩm, không giám đốc thẩm vụ án là làm mờ đi trách nhiệm của các cơ quan tiến hành tố tụng, điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán từng tham gia giải quyết vụ án 10 năm trước. Ông phản biện thế nào?

+ Tôi không nghĩ như vậy. Dù giám đốc thẩm hay tái thẩm thì hậu quả pháp lý cũng như nhau cả thôi. Nếu ông Chấn bị oan thì việc xác định trách nhiệm ở từng khâu tố tụng trước đó vẫn phải bằng quá trình kiểm tra lại từ đầu vụ án.

Trong trường hợp này, vụ án sẽ được điều tra lại một cách toàn diện từ đầu, bao gồm cả các vấn đề liên quan đến ông Chấn và tình tiết mới liên quan đến Lý Nguyễn Chung. Quá trình đó sẽ phải được giám sát chặt chẽ, khách quan, qua đó sẽ bộc lộ rõ nhất, đầy đủ nhất những sai sót, vi phạm pháp luật trong việc giải quyết vụ án trước đây. Những người tiến hành tố tụng sẽ phải bị kiểm điểm, đánh giá về trách nhiệm công vụ của mình.

. Câu hỏi cuối, ông có tin là ông Chấn vô tội không?

+ Là thẩm phán, vụ án chưa được điều tra lại, tôi không thể nói ra một cách dễ dàng ai đó có tội hay vô tội. Nhưng theo Hiến pháp, một người không bị coi là có tội khi chưa có bản án kết tội của tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Cả hai bản án với ông Chấn đã bị hủy. Ông Chấn đã được tại ngoại. Lúc này, không ai được coi ông Chấn là có tội.

Nhưng để chính thức thì hãy đợi điều tra lại vụ án. Biết đâu, trong những ngày tới cơ quan tố tụng sẽ ra quyết định đình chỉ bị can và tuyên bố rõ ông Chấn vô tội.

. Xin cảm ơn ông.

NGHĨA NHÂN thực hiện