Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, trong những năm qua tuổi thọ trung bình của người Việt Nam tăng dần theo các năm. Đến nay, tuổi thọ trung bình đã đạt khoảng 74,5 tuổi, tăng gần 1 tuổi so với năm 2022. Trong đó, đàn ông Việt tăng 1 tuổi, còn nữ tăng 0,8 tuổi.

Tuy nhiên, Bộ Y tế nhận định mặc dù tuổi thọ người Việt tăng nhưng số năm sống có bệnh tật lại cao hơn. Cơ quan này đánh giá số năm sống khỏe mạnh của người Việt còn khiêm tốn, chỉ 65 tuổi. Mỗi người Việt Nam trung bình có tới 10 năm phải sống với bệnh tật.

Nguyên nhân ngoài dinh dưỡng, lối sống chưa hợp lý và môi trường ô nhiễm, còn có việc gia tăng bệnh không lây nhiễm. Trong các nguyên nhân gây ra các bệnh không lây nhiễm, 2 nguyên nhân hàng đầu được chỉ ra là hút thuốc lá và thừa cân, béo phì.

Bên cạnh đó, hơn một nửa người trưởng thành ăn thiếu rau và trái cây. Trong khi đó, người dân ăn muối nhiều gần gấp 2 lần so với khuyến nghị; khoảng 1/5 dân số thiếu hoạt động thể lực và tỷ lệ thừa cân béo phì chiếm gần 20% dân số trưởng thành.

Ngoài nguyên nhân chủ quan, biến đổi khí hậu và các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng, hạn hán, bão lụt... ảnh hưởng đến sức khỏe của nhiều cộng đồng dân cư, góp phần làm gia tăng các trường hợp nhập viện.

Theo Thượng Tá, TS.BS.CKII Vũ Sơn Giang, Chủ Nhiệm Chính trị, Bệnh viện Quân Y 175, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển đặc biệt. Nếu như ba thập niên trước, ưu tiên của chúng ta là giảm đói nghèo, nâng cao tuổi thọ và mở rộng cơ hội tiếp cận y tế, thì hôm nay câu hỏi đã khác:

Làm sao để giúp người dân sống khỏe hơn, hạnh phúc hơn trong những năm tháng cao niên ? Có thể thấy rằng, tuổi thọ chỉ là điểm khởi đầu. Theo dự báo của Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA), đến năm 2036, nước ta chính thức trở thành quốc gia có dân số già.

"Tôi cho rằng đây chính là bài toán phát triển quan trọng nhất của Việt Nam trong giai đoạn tới. Tín hiệu tích cực là nhận thức của người Việt đang thay đổi.

Khi nhắc đến chất lượng sống thọ, các quốc gia Bắc Âu, Nhật Bản, Singapore là những mô hình tham khảo hữu ích. Ở những nước này, tỷ lệ lớn người cao tuổi vẫn duy trì được khả năng vận động, tự chăm sóc bản thân, tham gia hoạt động xã hội và giữ được niềm vui sống.

Phân tích sâu hơn, tôi nhận thấy họ không chỉ có hệ thống y tế tiên tiến hay mức sống cao, mà nền tảng căn bản là dinh dưỡng và nhận thức sớm về chăm sóc sức khỏe chủ động. Họ có thói quen dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên, ngủ đủ, khám sức khỏe định kỳ, duy trì các mối quan hệ xã hội tích cực.

Đó là lý do vì sao nhiều quốc gia phát triển không còn nói nhiều về "sống lâu" mà chuyển sang "sống khỏe dài lâu". Đây cũng là định hướng mà Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Liên Hợp Quốc đang thúc đẩy thông qua Thập kỷ Sống khỏe mạnh 2021-2030", TS.BS Giang nhấn mạnh.

TS.BS Giang nhận định có một tín hiệu tích cực đang xuất hiện trong xã hội Việt Nam. Trước đây, khi chuẩn bị cho tuổi già, nhiều người thường nghĩ đến tiền tiết kiệm, nhà cửa hoặc sự hỗ trợ của con cháu. Ngày nay, ngày càng nhiều người bắt đầu chuẩn bị thêm một tài sản khác: Sức khỏe.

"Chúng ta chứng kiến số lượng người tham gia chạy bộ tăng mạnh. Các câu lạc bộ thể thao, yoga, đạp xe phát triển ở nhiều địa phương. Khám sức khỏe định kỳ dần trở thành thói quen của một bộ phận người dân. Nhu cầu tìm hiểu về dinh dưỡng khoa học, thực phẩm lành mạnh và chăm sóc sức khỏe chủ động cũng ngày càng tăng. Đó là những chuyển dịch tích cực cần được lan tỏa mạnh mẽ hơn trong cộng đồng.

Già hóa dân số là bài toán thực trạng quốc gia, cần sự chung tay của toàn xã hội. Nhà nước xây dựng chính sách, ngành y tế nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe. Song song đó, Việt Nam cũng cần đẩy mạnh các mô hình hợp tác công - tư nhằm tận dụng hiệu quả nguồn lực, chuyên môn và thế mạnh của các bên liên quan", TS.BS Giang nhấn mạnh.

Thời gian qua Bộ Y tế đã phối hợp tổ chức hàng loạt các hoạt động như giải chạy hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân; khám, tư vấn sức khỏe miễn phí; tư vấn dinh dưỡng miễn phí;….

Đặc biệt, Bộ Y tế đã xây dựng kế hoạch triển khai tầm soát sức khỏe, hướng tới mỗi người dân đều được khám sức khỏe định kỳ ít nhất 1 lần/năm. Đến nay, đã nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước thực hiện kế hoạch này. Bên cạnh đó, công tác truyền thông y tế cũng được đẩy mạnh, từ việc chăm sóc sức khỏe hằng ngày, dinh dưỡng, tập luyện cho đến phát hiện, theo dõi các bệnh lý mạn tính. Tất cả hướng tới Vì một Việt Nam khỏe mạnh.

Và để có một cơ thể khỏe mạnh, người cao tuổi sống thọ, sống khỏe, những hành động cần được bắt đầu ngay từ ngày hôm nay. Qua từng bữa ăn, từng bước chân tập luyện.

TS.BS Giang cho hay Viện Dinh Dưỡng Quốc Gia và Viện Sức Khỏe Nutrilite đã thực hiện những nghiên cứu chuyên sâu, đánh giá thực trạng dinh dưỡng, khẩu phần và tiêu thụ thực phẩm của người Việt, từ đó thúc đẩy quá trình xây dựng các giải pháp khoa học, thiết thực và phù hợp với nhu cầu của cộng đồng.

"Và hơn hết mỗi người dân chủ động nâng cao nhận thức về dinh dưỡng và lối sống khoa học, duy trình thói quen lành mạnh mỗi ngày. Có như vậy, chúng ta đã sẵn sàng nguồn lực, nền tảng đối mặt với áp lực già hóa dân số đang ngày càng đến gần", TS.BS Giang nhấn mạnh.