Tối 5-6, tại Quảng trường Hùng Vương (phường Đạo Thạnh, tỉnh Đồng Tháp), Lễ hội Trái cây Đồng Tháp lần thứ I năm 2026 chính thức khai mạc trong không khí sôi động với sự tham dự của hàng nghìn người dân, du khách, doanh nghiệp và nhà vườn đến từ nhiều địa phương trong khu vực ĐBSCL.

Trước giờ khai mạc, những mô hình ghe xuồng đầy ắp xoài, nhãn, mít, sầu riêng cùng các tiểu cảnh tái hiện không gian miệt vườn đã trở thành tâm điểm thu hút người dân và du khách tại Quảng trường Hùng Vương. Hàng nghìn lượt ảnh và video được chia sẻ trên mạng xã hội, biến lễ hội thành một trong những chủ đề được quan tâm nhất tại Đồng Tháp những ngày đầu tháng 6.

Đằng sau những góc check-in rực rỡ sắc màu ấy là mong muốn của địa phương trong việc đưa hình ảnh trái cây Đồng Tháp đến gần hơn với công chúng, đồng thời mở rộng cơ hội quảng bá sản phẩm, kết nối thị trường và tạo thêm động lực cho phát triển du lịch nông nghiệp.

Nhưng lễ hội không chỉ dừng lại ở hoạt động quảng bá nông sản, kích cầu du lịch hay giới thiệu những đặc sản nổi tiếng của địa phương. Trong bài phát biểu khai mạc, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp Phạm Thành Ngại đặt lễ hội trong một tầm nhìn rộng hơn về phát triển ngành hàng trái cây, phát triển kinh tế nông nghiệp và nâng cao giá trị gia tăng cho người sản xuất.

Ông nói về hành trình phát triển của ngành hàng trái cây Đồng Tháp trong bối cảnh nông nghiệp đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ. Ông nói về một nền nông nghiệp không còn được đo đếm đơn thuần bằng diện tích hay sản lượng, mà bằng khả năng tạo ra giá trị gia tăng, nâng cao sức cạnh tranh và mang lại cuộc sống tốt hơn cho người nông dân.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp, địa phương hiện có hơn 130.000ha cây ăn trái với sản lượng trên 2,5 triệu tấn mỗi năm. Nhiều loại trái cây chủ lực như xoài, nhãn, sầu riêng, mít, bưởi đã từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế. Đến nay, toàn tỉnh đã được cấp 3.452 mã số vùng trồng với diện tích hơn 100.000ha, tạo nền tảng quan trọng cho việc mở rộng xuất khẩu, truy xuất nguồn gốc và phát triển nền nông nghiệp hiện đại.

"Mỗi trái ngọt hôm nay không chỉ kết tinh từ phù sa, nắng gió mà còn chứa đựng trí tuệ, khát vọng và niềm tin vươn lên của người nông dân Đồng Tháp", ông Phạm Thành Ngại nhấn mạnh.

Thế nhưng, phía sau những thành quả ấy vẫn còn một nỗi trăn trở. Đó là khi không ít người nông dân vẫn chưa thực sự hưởng được phần giá trị tương xứng với công sức mình bỏ ra. Đó là khi những thách thức về thị trường, chế biến, bảo quản, logistics và liên kết chuỗi vẫn là những bài toán chưa có lời giải trọn vẹn. Và cũng từ thực tế ấy, người đứng đầu chính quyền tỉnh đặt ra một câu hỏi được xem như thông điệp xuyên suốt của lễ hội:

"Sau lễ hội là cái gì để bà con có cuộc sống khá hơn?"

Câu hỏi ấy không chỉ dành cho những ngày hội đang diễn ra tại Quảng trường Hùng Vương. Nó phản ánh khát vọng lớn hơn của Đồng Tháp trong hành trình chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, từ việc làm ra nhiều sản phẩm hơn sang tạo ra nhiều giá trị hơn trên từng sản phẩm.

Trong nhiều năm qua, Đồng Tháp được biết đến là một trong những thủ phủ trái cây của Đồng bằng sông Cửu Long. Những vùng chuyên canh xoài Cao Lãnh, quýt hồng Lai Vung, nhãn Châu Thành hay các vùng sản xuất sầu riêng, mít, bưởi đã góp phần tạo nên diện mạo nông nghiệp đặc trưng của địa phương.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững ngày càng cao, câu chuyện của ngành hàng trái cây không còn dừng lại ở sản xuất.

Đó cũng là lý do lễ hội lần này được thiết kế theo hướng khác biệt.

Nếu đi một vòng quanh khu vực trưng bày tại Quảng trường Hùng Vương, người ta sẽ thấy xoài, nhãn, sầu riêng hay bưởi xuất hiện ở khắp nơi. Nhưng trái cây thực ra chỉ là phần dễ nhìn thấy nhất của lễ hội.

Theo thiết kế tổng thể của chương trình, không gian trung tâm không được xây dựng như một hội chợ bán nông sản đơn thuần mà là một cuộc triển lãm về chuỗi giá trị ngành hàng trái cây Đồng Tháp.

Ở đó có khu giới thiệu thông tin chung về ngành hàng trái cây; khu cây giống và vật tư trồng trọt; khu trưng bày các loại trái cây có giá trị kinh tế cao; khu kết nối giao thương B2B; khu giới thiệu sản lượng và xuất khẩu; khu trưng bày quy trình chế biến; khu công nghệ cao trong chế biến trái cây; khu sản phẩm OCOP từ trái cây...

Đại diện đơn vị tổ chức cho biết, thay vì chỉ giới thiệu sản phẩm cuối cùng, lễ hội tái hiện gần như toàn bộ hành trình của một loại trái cây từ khâu chọn giống, canh tác, thu hoạch cho đến chế biến, thương mại và xuất khẩu.

Mục tiêu không chỉ là giới thiệu sản phẩm cuối cùng mà còn giúp người dân, du khách và doanh nghiệp nhìn thấy bức tranh toàn diện của ngành trồng trọt hiện đại – nơi giá trị của một loại trái cây được tạo nên bởi cả một hệ sinh thái sản xuất, kinh doanh và đổi mới sáng tạo.

Chính điều này tạo nên sự khác biệt của Lễ hội Trái cây Đồng Tháp lần thứ I. Thay vì chỉ kể câu chuyện về những trái ngọt, lễ hội đang kể câu chuyện về cách những trái ngọt ấy có thể tạo ra nhiều giá trị hơn cho người nông dân và nền kinh tế địa phương.

Nhiều năm trước, thành công của ngành nông nghiệp thường được đo bằng diện tích canh tác hay sản lượng thu hoạch. Nhưng ngày nay, những chỉ số ấy không còn đủ để phản ánh hiệu quả phát triển.

Đó chính là lý do Đồng Tháp liên tục nhấn mạnh yêu cầu phát triển chuỗi ngành hàng và kinh tế nông nghiệp.

Trong khuôn khổ lễ hội, hàng loạt hoạt động chuyên đề như Hội thảo "Người nông dân 4.0 và vùng nguyên liệu có tổ chức", Hội nghị phát triển chuỗi ngành hàng các sản phẩm trái cây chủ lực hay các chương trình kết nối giao thương đã được tổ chức. Đây không chỉ là những hoạt động bên lề mà là phần cốt lõi của chiến lược nâng cao giá trị ngành hàng trái cây trong giai đoạn mới.

Ông Nguyễn Văn Tâm, một nhà vườn trồng xoài tại Cao Lãnh, cho biết điều ông kỳ vọng nhất sau lễ hội là có thêm nhiều cơ hội liên kết với doanh nghiệp và thị trường. Theo ông, nếu sản phẩm được kết nối tốt hơn với các nhà máy chế biến, hệ thống phân phối và xuất khẩu thì giá trị mang lại cho người nông dân sẽ cao hơn rất nhiều so với việc chỉ bán trái tươi theo mùa vụ.

Ở góc nhìn của người tiêu dùng, chị Trần Ngọc Mai, du khách đến từ TP.HCM, cho biết điều khiến chị ấn tượng nhất không phải là những tiểu cảnh trái cây đang "gây sốt" trên mạng xã hội mà là việc lần đầu tiên được nhìn thấy toàn bộ hệ sinh thái của ngành hàng trái cây trong cùng một không gian.

"Tôi nghĩ mình đi tham quan lễ hội trái cây, nhưng khi vào bên trong mới thấy còn có rất nhiều câu chuyện về công nghệ, chế biến, logistics và thị trường. Điều đó giúp tôi hiểu hơn về những giá trị phía sau mỗi loại trái cây mình sử dụng hằng ngày", chị chia sẻ.

Lễ hội Trái cây Đồng Tháp lần thứ I mang đến cho người dân và du khách cơ hội khám phá những đặc sản nổi tiếng của địa phương, trải nghiệm không gian miệt vườn được tái hiện giữa lòng đô thị và cảm nhận rõ hơn nét đặc sắc của văn hóa sông nước Đồng bằng sông Cửu Long.

Song song với đó, lễ hội cũng mở ra một góc nhìn đầy đủ hơn về ngành hàng trái cây. Trong cùng một không gian, người tham quan có thể theo dõi hành trình của trái cây từ cây giống, vật tư nông nghiệp, công nghệ canh tác đến chế biến, bảo quản, logistics và thị trường tiêu thụ.

Từ câu hỏi mà Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp đặt ra trong đêm khai mạc: "Sau lễ hội là cái gì để bà con có cuộc sống khá hơn?", TS. Trần Hữu Hiệp – Phó chủ tịch Hiệp hội Du lịch ĐBSCL cho rằng đó cũng chính là giá trị lớn nhất mà lễ hội cần hướng đến.

Theo ông, thành công của một lễ hội không được đo bằng số lượng khách tham quan hay những ngày hội sôi động, mà phải được đo bằng việc đời sống người nông dân có được cải thiện hay không, thu nhập có tăng lên hay không.

"Lễ hội trái cây chỉ là điểm khởi đầu. Điều quan trọng hơn là phải biến sức hút của lễ hội thành động lực phát triển dài hạn cho toàn bộ chuỗi giá trị ngành hàng trái cây", ông nói.

Theo vị chuyên gia, để làm được điều đó, Đồng Tháp cần thực sự chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp. Người nông dân không chỉ bán trái cây tươi mà cần tham gia sâu hơn vào những khâu tạo ra giá trị gia tăng.

"Một quả xoài không chỉ là nông sản tươi mà còn có thể trở thành sản phẩm chế biến, quà tặng du lịch, sản phẩm OCOP, sản phẩm xuất khẩu hoặc trải nghiệm du lịch nông nghiệp. Giá trị gia tăng nằm ở khâu sau thu hoạch, chế biến, thương mại và dịch vụ", TS. Hiệp phân tích.

Ông cũng cho rằng xây dựng thương hiệu cho ngành hàng trái cây là yêu cầu không thể thiếu trong giai đoạn mới. Những thương hiệu như xoài Cao Lãnh, quýt hồng Lai Vung hay nhãn Châu Thành đã tạo được chỗ đứng trên thị trường, nhưng thách thức tiếp theo là đưa thương hiệu địa phương trở thành thương hiệu quốc gia và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Song hành với đó là phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch trải nghiệm gắn với vùng trái cây. Bởi khi du khách đến tham quan vườn, trải nghiệm thu hoạch, thưởng thức ẩm thực, lưu trú và mua sản phẩm mang về, giá trị kinh tế tạo ra sẽ lớn hơn rất nhiều so với việc chỉ bán trái cây tươi.

Ở góc nhìn rộng hơn về tương lai của Đồng bằng sông Cửu Long, TS. Trần Hữu Hiệp cho rằng ngành hàng trái cây đang mở ra một hướng phát triển đầy triển vọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu, hội nhập và chuyển đổi số.

"Tư duy phát triển hiện nay không còn là sản xuất nhiều nhất mà là tạo ra giá trị cao nhất trên cùng một đơn vị diện tích đất và nước", ông nhận định. Theo ông, trái cây không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao mà còn tạo cơ hội phát triển đồng thời cho chế biến, logistics, thương mại điện tử, xuất khẩu và du lịch.

TS. Hiệp cho rằng Đồng Tháp hoàn toàn có thể trở thành một trong những địa phương dẫn dắt mô hình tăng trưởng mới của nông nghiệp ĐBSCL thông qua phát triển kinh tế nông nghiệp, kinh tế xanh và chuyển đổi số.

"Tương lai của ĐBSCL không chỉ nằm ở việc sản xuất nhiều nông sản hơn, mà ở khả năng tạo ra nhiều giá trị hơn từ nông sản. Và ngành hàng trái cây đang là một trong những cánh cửa quan trọng nhất để ĐBSCL bước vào mô hình tăng trưởng mới", ông nhấn mạnh.

Giữa không gian lễ hội đang rực rỡ sắc màu của những mùa trái ngọt, câu chuyện được kể vì thế không chỉ là câu chuyện của xoài, nhãn, quýt hồng hay sầu riêng. Đó còn là câu chuyện về hành trình gia tăng giá trị cho một ngành hàng, về những nỗ lực kết nối các mắt xích trong chuỗi sản xuất - chế biến - tiêu thụ, và về khát vọng để những người làm ra trái ngọt có thể hưởng nhiều hơn thành quả từ chính công sức lao động của mình.

Từ những khu vườn trên vùng đất phù sa Đồng Tháp, hành trình ấy vẫn đang tiếp tục được mở ra bằng những cơ hội mới cho nông dân, cho doanh nghiệp và cho tương lai phát triển của cả vùng Đồng bằng sông Cửu Long.