Tranh luận về chính sách nhập cư cứng rắn của Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump liên quan thị thực lao động H-1B đã nổ ra vào cuối tuần qua, trở thành lục đục chính sách lớn đầu tiên trong nội bộ đảng Cộng hòa và những người ủng hộ ông Trump.

Thị thực H-1B là loại thị thực được cấp cho những lao động nước ngoài có chuyên môn, có bằng cử nhân trở lên và được nhận vào làm việc tạm thời với mức lương theo tiêu chuẩn của ngành tại Mỹ.

Cuộc tranh luận về thị thực H-1B nổ ra khi nhà hoạt động cực hữu Laura Loomer hôm 25-12 chỉ trích việc Tổng thống đắc cử Trump lựa chọn doanh nhân gốc Ấn Độ Sriram Krishnan vào vai trò cố vấn về trí tuệ nhân tạo (AI) cho Nhà Trắng, theo kênh Al Jazeera.

Ông Krishnan được cho là có quan điểm ủng hộ Mỹ cần nhiều lao động có tay nghề nước ngoài hơn để duy trì khả năng cạnh tranh trong các ngành công nghệ.

Tranh cãi gay gắt

Ngay sau khi bà Loomer chỉ trích ông Trump, tỉ phú Elon Musk và tỉ phú Vivek Ramaswamy đã lên tiếng bảo vệ việc cấp thị thực H-1B cho lao động nước ngoài. Hai tỉ phú khẳng định chương trình thị thực này có tầm quan trọng trong việc cho phép nước Mỹ phát triển hùng mạnh, theo đài CNN.

"Lý do tôi ở Mỹ cùng với rất nhiều người quan trọng, những người đã xây dựng nên SpaceX, Tesla và hàng trăm công ty khác làm nên nước Mỹ hùng mạnh là nhờ có H-1B [...] Tôi đang nói đến việc cho phép nhập cư hợp pháp khoảng 0,1% nhân tài kỹ thuật hàng đầu là điều cần thiết để nước Mỹ tiếp tục chiến thắng" - ông Musk viết trên mạng xã hội X hôm 27-12.

“Một nền văn hóa tôn vinh nữ hoàng vũ hội hơn các nhà vô địch toán học, hay tôn vinh vận động viên hơn thủ khoa, sẽ không đào tạo ra những kỹ sư giỏi nhất" - ông Ramaswamy bình luận.

Việc hai tỉ phú Musk và tỉ phú Ramaswamy nêu quan điểm bảo vệ việc cấp thị thực H-1B cho lao động nước ngoài đã nhanh chóng vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ nội bộ đảng Cộng hòa.

Cựu trợ lý của ông Trump - ông Steve Bannon đã gọi chương trình thị thực H-1B là "trò lừa đảo". Trong khi đó, cựu Hạ nghị sĩ Matt Gaetz nói rằng "chúng tôi không yêu cầu họ [ông Musk và ông Ramaswamy] thiết kế nên chính sách nhập cư".

Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Eric Schmitt trả lời kênh Fox News hôm 29-12 rằng người lao động Mỹ "đã bị nền kinh tế này bỏ lại phía sau" do chương trình thị thực H-1B.

“Nhiều công việc trong nhà máy đã được chuyển ra nước ngoài, và tôi nghĩ rằng tình trạng lạm dụng chương trình thị thực H-1B đã được chứng minh rõ ràng [...] Tôi nghĩ ông Trump đã nói về việc cải cách chương trình thị thực H-1B này. Nhưng vấn đề lớn hơn ở đây là di cư hàng loạt đã làm giảm việc làm, tiền lương và tăng chi phí nhà ở của người Mỹ" - ông Schmitt nhấn mạnh.

Ngoài ra, cuộc tranh luận về việc cấp thị thực H-1B cho thấy rõ sự phân hóa ngày càng lớn giữa nhóm những người ủng hộ ông Trump từ nhiệm kỳ đầu tiên của ông và những người chỉ mới ủng hộ ông trong chiến dịch tranh cử năm 2024 như tỉ phú Musk. Điều này có thể sẽ có những ảnh hưởng lớn đến 4 năm cầm quyền sắp tới của ông Trump.

Ông Trump lên tiếng

Trái ngược với kỳ vọng của những người ủng hộ phong trào "Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại" (MAGA), Tổng thống đắc cử Trump cho biết ông "là người tin tưởng" vào chương trình thị thực H-1B, theo CNN.

"Tôi luôn thích chương trình thị thực này, tôi luôn ủng hộ loại thị thực này. Đó là lý do tại sao chúng ta có nó [...] Tôi có nhiều người lao động nước ngoài sở hữu thị thực H-1B tại các bất động sản của mình. Tôi đã tin tưởng vào chương trình H-1B. Đó là một chương trình tuyệt vời” - ông Trump nói.

Những tuyên bố mới nhất của ông Trump đi ngược lại với những quan điểm trong quá khứ của ông về phản đối chương trình thị thực H-1B, khuyến khích các công ty Mỹ ưu tiên lao động Mỹ hơn là thuê lao động nước ngoài.

Cụ thể, trong chiến dịch tranh cử tổng thống Mỹ năm 2016, ông Trump đã cáo buộc các công ty Mỹ sử dụng người lao động nước ngoài có thị thực H-1B "với mục đích rõ ràng là thay thế cho lao động Mỹ với mức lương thấp hơn". Ông Trump cũng đã nhiều lần thắt chặt việc cấp thị thực H-1B trong năm 2020.

Tác động nghiêm trọng

Chương trình thị thực H-1B đã cho phép 65.000 lao động nước ngoài có tay nghề cao nhập cư vào Mỹ mỗi năm để làm những công việc mang tính chuyên môn.

Chương trình cũng đã cấp khoảng 20.000 thị thực mỗi năm cho những người lao động tay nghề cao được phép theo học cao hơn tại Mỹ, theo CNN.

Các nhà kinh tế lập luận rằng chương trình H-1B cho phép các công ty Mỹ duy trì khả năng cạnh tranh và phát triển doanh nghiệp, tạo ra nhiều việc làm hơn tại nước này. Song nhiều người khác cho rằng chương trình thị thực này đang bị các công ty lợi dụng để thay thế nhân công Mỹ bằng nhân công nước ngoài với mức lương thấp hơn.

Chính vì thế, việc cấp thị thực H-1B đã trở thành một phần trong cuộc tranh luận chính sách nhập cư kéo dài từ nhiều năm nay tại Mỹ.