Việc Liberty Reserve, một website chuyển tiền tại Costa Rica, phải đóng cửa sau cáo buộc rửa tiền với giá trị lên tới 6 tỉ USD cho thấy có lỗ hổng về chống rửa tiền trong việc mua bán tiền ảo qua mạng Internet. Tại Việt Nam, website Liberty Reserve có mặt với địa chỉ Liberty Reserve.com.vn

Ngân hàng khẳng định không liên quan

Ngày 30-5, trao đổi với chúng tôi, các ngân hàng được mạng Liberty Reserve nhắc tới như ACB, DongABank, Vietcombank đều bác bỏ liên quan đến website này.

Ông Nguyễn Thanh Toại, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng ACB, cho biết: ACB không ký bất kỳ hợp đồng nào với công ty thanh toán trực tuyến Liberty Reserve. Về kiều hối, ACB chỉ quan hệ với các tổ chức chuyển tiền uy tín như Western union, visa… Còn việc cá nhân, tổ chức mở các tài khoản tại ngân hàng thương mại rồi dùng tài khoản này chuyển tiền là bình thường.

Đại diện các ngân hàng như DongABank, VietinBank cũng thông tin là không liên quan đến Công ty Liberty Reserve.

Giao diện trang web tự nhận là đối tác trung chuyển tiền của Liberty Reserve tại Việt Nam. (Ảnh chụp qua màn hình)

Phó tổng giám đốc một ngân hàng thương mại có trụ sở ở TP.HCM phân tích nghi ngờ rửa tiền qua ngân hàng hiện nay là rất khó. Bởi lẽ chuyển ngoại tệ ra nước ngoài, người chuyển tiền bị ràng buộc nhiều quy định pháp luật và quy trình giao dịch của ngân hàng.

“Nếu chuyển tiền cho mục đích học hành, khám chữa bệnh thì số tiền chuyển đi rất thấp, ngay cả trường hợp chuyển tiền hỗ trợ người thân cũng vậy, mức tối đa chỉ khoảng 10.000 USD”.

Ông Lưu Trường Hận, Giám đốc Công ty Mua bán nợ của Ngân hàng Phương Đông, cho biết: “Việt Nam đã có Luật Phòng chống rửa tiền, trong đó quy định rất rõ các giao dịch nghi ngờ rửa tiền qua ngân hàng phải báo cáo. Cụ thể, các giao dịch viên khi tiếp người nước ngoài đến giao dịch, hay thấy địa chỉ chuyển tiền đến ở các khu vực “nhạy cảm” đã có tiền lệ rửa tiền… thì có thể báo cáo ngay trong nội bộ. Ngày 10-6 tới, theo Quyết định 20 của Thủ tướng Chính phủ, các giao dịch qua ngân hàng có giá trị từ 300 triệu đồng trở đi phải báo cáo để đề phòng việc rửa tiền”.

Website Liberty Reserve hoạt động không đăng ký

Vấn đề ở chỗ là công tố viên liên bang tại New York cáo buộc Liberty Reserve rửa tiền thông qua công cụ “tiền ảo LR”. Tức thông qua hệ thống thanh toán online của Liberty Reserve, người dùng sẽ chuyển USD hoặc euro sang một loại tiền ảo để giao dịch trên Internet. Hệ thống Liberty Reserve gọi loại tiền này là “tiền LR”. Từ cách sử dụng tiền ảo LR mà các tổ chức tội phạm có thể rửa tiền.

Tại Việt Nam, website Liberty Reserve.com.vn cũng hoạt động mua bán “tiền LR”. Theo ông Nguyễn Ngọc Dũng, Trưởng Văn phòng phía Nam Hiệp hội Thương mại điện tử, website Liberty Reserve hoạt động mà không đăng ký. Ông cho biết ở Việt Nam nhiều doanh nghiệp cũng có nhiều công cụ tiền ảo nhưng tất cả đều được Ngân hàng Nhà nước cho phép hoạt động thông qua công cụ ví điện tử.

Về công cụ tiền ảo LR tại Việt Nam, ông Lưu Trường Hận cho biết những người liên quan có thể gặp rắc rối với pháp luật. Nếu những người này biết công cụ LR là bất hợp pháp, website Liberty Reserve.com.vn đã từng bị cơ quan quản lý về mạng ở Việt Nam gửi văn bản cảnh cáo mà họ vẫn chiêu dụ người khác bỏ tiền ra hoán đổi thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Những khách hàng bỏ tiền ra hoán đổi tiền ảo LR ở nước ngoài, nay bị mất thì có thể kiện ra tòa những người điều hành website này để đòi lại tiền.

Một chuyên gia về tài chính nhận định rằng rất khó quản lý, nhất là khi tiền ảo được hoán chuyển thành công cụ phục vụ cho giới tội phạm rửa tiền. “Tội phạm có thể dùng tiền “bẩn” tham gia mua “tiền ảo” qua mạng Internet (như mua tiền ảo LR nêu trên), sau đó bán lại cho người khác để lấy tiền mặt. Tiếp đến, họ mang tiền mặt này gửi vào ngân hàng (sổ tiết kiệm hay tài khoản), sau đó họ chuyển tiền qua tài khoản khác là trở thành tiền sạch. Cái chính là làm sao các cơ quan quản lý mạng Internet giám sát được các giao dịch tiền ảo có giá trị lớn rồi từ đó lần theo dấu vết các nghi ngờ rửa tiền” - ông này phân tích.

B.NHƠN