Dòng thời sự những ngày qua cho thấy nhiều nơi khi người dân đi làm các thủ tục hành chính vẫn còn bị đòi phải có giấy xác nhận cư trú. Nay thì tình trạng này đã được cải thiện sau khi có chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Vì sao phát sinh loại giấy tờ có tên gọi là giấy xác nhận cư trú? Từ ngày 1-1-2023, sổ hộ khẩu giấy chính thức bị “khai tử”, thay vào đó, việc quản lý dân cư sẽ được thực hiện bằng phương thức điện tử qua mã định danh cá nhân.
Nghĩa là về lý thuyết, khi không còn sổ hộ khẩu thì người dân và cán bộ khai thác thông tin cư trú trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công. Mỗi người sẽ có một mã định danh cá nhân, trong đó có đầy đủ tên, tuổi, giới tính, ngày sinh, nơi sinh, nơi thường trú, tạm trú, quan hệ nhân thân… trên hệ thống này.
Thế nhưng thực tế thì hơn hai tháng qua, người dân phản ánh nhiều cơ quan vẫn yêu cầu xin giấy xác nhận cư trú khi làm một số thủ tục như làm giấy khai sinh, đăng ký kết hôn, xác nhận tình trạng hôn nhân...
Có thực tế phát sinh như trên là vì trong các loại giấy tờ có giá trị chứng minh thông tin về cư trú sau khi sổ hộ khẩu chấm dứt sứ mệnh lịch sử của mình có giấy xác nhận thông tin về cư trú. Bên cạnh đó còn có CCCD/CMND, giấy thông báo số định danh cá nhân và thông tin công dân trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Việc cán bộ đòi hỏi giấy xác nhận cư trú trong khi đã có các phương thức khai thác khác là do quá trình biến động chỗ ở của công dân chưa được cập nhật liên tục vào CCCD; việc khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thì còn hạn chế…
Từ thực tế trên, Thủ tướng Chính phủ đã có chỉ đạo các cơ quan không yêu cầu người dân cung cấp giấy xác nhận tình trạng cư trú và tăng cường khai thác thông tin cư trú từ cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư khi giải quyết thủ tục hành chính.
Từ sau khi có chỉ đạo quyết liệt này, thực tế cho thấy nhiều phường ở TP.HCM không còn yêu cầu người dân làm giấy xác nhận thông tin về cư trú nữa, việc xác nhận cư trú là nghĩa vụ của cán bộ. Các cơ quan chức năng tuyệt đối không yêu cầu người dân xuất trình giấy xác nhận cư trú, trừ trường hợp không thể khai thác được thông tin cư trú của người dân theo các phương thức quy định tại Nghị định 104/2022.
Đây sẽ là một áp lực rất lớn cho cán bộ cấp cơ sở trong thời điểm giao thời khi cơ sở dữ liệu quốc gia chưa được liên thông, chia sẻ một cách hoàn hảo.
Để chỉ đạo của Thủ tướng được thực hiện đồng bộ, các địa phương cần khẩn trương hoàn thành kết nối hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính cấp tỉnh với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Với những trường hợp cố tình gây khó khăn, phiền hà, sách nhiễu cho công dân cần kiên quyết xử lý. Bên cạnh đó, mỗi công dân cũng cần tìm hiểu sử dụng ứng dụng VNeID, làm thủ tục cấp CCCD gắn chip với những người đủ điều kiện, có tài khoản định danh điện tử…
Khi phía cơ quan chức năng, cán bộ lẫn người dân cùng đồng lòng chia sẻ, thực hiện nghĩa vụ của mình để sẵn sàng cho mọi thủ tục hành chính, mọi giao dịch theo phương thức điện tử thì việc bỏ sổ hộ khẩu giấy sẽ không còn những rắc rối như hai tháng qua.
