Điểm tựa vững chắc của công nhân - lao động

Hiện nay, Công đoàn TP HCM quản lý hơn 23.000 Công đoàn cơ sở với khoảng 2,4 triệu công nhân (CN) - lao động, chiếm gần 1/4 số đoàn viên cả nước. Trong bối cảnh mới, LĐLĐ TP HCM xác định tạo đột phá trong công tác chăm lo, chuyển từ hỗ trợ ngắn hạn sang phát triển bền vững, lâu dài. Tổ chức Công đoàn ngày càng khẳng định vai trò không thể thiếu trong việc đồng hành với người lao động (NLĐ).

Xây dựng nguồn nhân lực khỏe mạnh

LĐLĐ TP HCM cho biết bên cạnh những cơ hội từ cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng, đời sống và việc làm của đội ngũ NLĐ đang đối mặt không ít thách thức, nhất là về sức khỏe, khi áp lực về điều kiện lao động, cường độ làm việc ngày càng tăng cao.

Theo số liệu thống kê từ đợt khám sức khỏe miễn phí cho NLĐ do LĐLĐ TP HCM phối hợp với cơ sở y tế thực hiện mới đây, tỉ lệ phát hiện bệnh lý chiếm khá cao. Đáng chú ý, nhiều người không chỉ mắc một bệnh mà cùng lúc gặp nhiều vấn đề về sức khỏe.

Từ thực tế này, thời gian qua, Công đoàn TP HCM quyết liệt chỉ đạo thực hiện chương trình khám sức khỏe chuyên sâu và bệnh nghề nghiệp cho NLĐ, nhất là CN làm việc ở các doanh nghiệp (DN) có nguy cơ cao. LĐLĐ TP HCM đã phối hợp cùng Sở Y tế triển khai kế hoạch phối hợp khám sức khỏe định kỳ cho NLĐ. Tại lễ phát động chương trình diễn ra cuối tuần qua ở Cung Văn hóa Lao động TP HCM - cơ sở Củ Chi, Công đoàn thành phố nêu mục tiêu đến hết ngày 30-9 sẽ chăm sóc sức khỏe cho 1 triệu NLĐ trên toàn địa bàn.

Theo ông Võ Khắc Thái, Phó Chủ tịch Thường trực LĐLĐ TP HCM, điểm đặc biệt của chương trình lần này là hoạt động khám sức khỏe được tổ chức linh hoạt ngay tại nơi làm việc hoặc các cơ sở y tế, bệnh viện đủ điều kiện; ưu tiên tổ chức ngoài giờ hành chính, ngày thứ bảy và chủ nhật để tạo thuận lợi cho NLĐ. Nội dung khám sức khỏe được triển khai toàn diện, từ khám lâm sàng, cận lâm sàng, xét nghiệm, chụp X-quang đến tư vấn phòng bệnh, phát hiện sớm bệnh nghề nghiệp và các bệnh không lây nhiễm.

Ngay trong ngày phát động chương trình, 1.000 NLĐ đã được khám sức khỏe tổng quát miễn phí. Dữ liệu sức khỏe của NLĐ sẽ từng bước được cập nhật vào hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử của TP HCM nhằm phục vụ việc theo dõi, quản lý lâu dài.

"Chương trình góp phần làm chuyển biến trong tư duy chăm sóc sức khỏe NLĐ, từ "khám khi có bệnh" sang "phòng bệnh, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe liên tục", góp phần xây dựng nguồn nhân lực khỏe mạnh, chất lượng cao cho TP HCM trong giai đoạn mới" - ông Võ Khắc Thái nhấn mạnh.

Hơn 8 năm nay, kể từ khi sinh con thứ 2, chị Nguyễn Thị Muội, CN Công ty TNHH Việt Nam Samho, mới được khám sức khỏe tổng quát. Chị cho hay 2 vợ chồng đều là CN, thu nhập thấp, trong khi nuôi 2 con ăn học, ở nhà trọ nên chỉ tập trung làm việc để lo cho gia đình. Kể cả khi ốm đau, vợ chồng chị tự mua thuốc uống.

"Nhiều năm không kiểm tra sức khỏe nên tôi cũng thấy lo nhưng chưa có điều kiện đi khám. Nay LĐLĐ TP HCM tổ chức điểm khám gần nơi làm việc lại không tốn chi phí, tôi vui mừng đăng ký ngay. Những chương trình thế này rất thiết thực đối với CN chúng tôi" - chị Muội bộc bạch.

Chung tay giải quyết nhu cầu nhà ở

Nhà ở là nhu cầu nền tảng của NLĐ. Thế nhưng, với mức thu nhập bình quân chưa cao, khả năng sở hữu nhà ở của nhiều người còn rất gian nan.

Trước thực trạng đó, LĐLĐ TP HCM đã chủ động ký kết nhiều chương trình hợp tác chiến lược với các DN để triển khai xây dựng nhà ở cho CN thuê, thuê mua với quy mô khoảng 110.000 căn trong giai đoạn 2026 - 2030. Chương trình được kỳ vọng tạo nên chuyển biến mạnh mẽ trong việc nâng cao chất lượng sống an toàn, tiện nghi cho NLĐ, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, đồng thời giúp thành phố giữ chân nguồn nhân lực.

Từ đầu năm 2026 đến nay, LĐLĐ TP HCM đã ký kết với 6 DN để đẩy nhanh triển khai chương trình nhà ở cho thuê dành cho NLĐ. Mới đây, LĐLĐ thành phố đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác phát triển nhà ở cho thuê dành cho NLĐ trên địa bàn với các DN thuộc Công ty CP Thiên Phát. Với quỹ đất phù hợp quy hoạch mà chủ đầu tư đã có sẵn, các bên đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ phối hợp phát triển và hoàn thành tối thiểu 6.000 - 8.000 căn nhà ở cho thuê, thuê mua, nhằm đáp ứng nhu cầu chỗ ở cho NLĐ.

Tổng quy mô các dự án căn hộ chung cư cho thuê, khu lưu trú CN dự kiến đáp ứng nhu cầu chỗ ở an toàn, ổn định cho khoảng 40.000 NLĐ và gia đình với chi phí phù hợp. Các bên liên quan còn chú trọng hình thành hệ sinh thái hạ tầng đồng bộ, gồm trường mẫu giáo, cơ sở y tế, khu sinh hoạt cộng đồng và các tiện ích dịch vụ theo định hướng mô hình đô thị liền kề khu công nghiệp.

Theo ông Nguyễn Văn Lợi, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Thanh Bình (thuộc nhóm Công ty CP Thiên Phát), khi quyết định tham gia cùng tổ chức Công đoàn xây nhà ở cho thuê dành cho NLĐ, DN xác định đặt hiệu quả xã hội là trên hết. "Chúng tôi có ý tưởng xây nhà ở cho CN thuê từ năm 2006 và đã thực hiện một số dự án. Đến nay, có dự án đã được khai thác, vận hành 13 năm. Với kinh nghiệm từ quá trình thực hiện trước đó, chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực để hoàn thiện mô hình nhà ở cho NLĐ thuê" - ông tự tin.

Đến nay, nhóm DN thuộc Công ty CP Thiên Phát dự kiến triển khai 6 dự án. Các thủ tục về phía DN đã gần như hoàn tất. Vì vậy, ông Lợi kỳ vọng với sự hợp tác của LĐLĐ TP HCM, trong năm 2026 sẽ có tối thiểu 3 dự án nhà ở cho thuê được khởi công, sớm đáp ứng nhu cầu của NLĐ.

"Lá chắn" bảo vệ người lao động từ sớm, từ xa

Giai đoạn 2023 - 2025, trên địa bàn TP HCM ghi nhận 78 vụ tranh chấp lao động tập thể, ảnh hưởng đến hơn 8.200 NLĐ. Trong 5 tháng đầu năm 2026, dù nền kinh tế thành phố phục hồi mạnh mẽ nhưng các DN cũng phải đối mặt áp lực gay gắt về chi phí sản xuất và chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh đó, nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, nhất là sự chủ động của tổ chức Công đoàn, tình hình quan hệ lao động trên địa bàn đã duy trì ổn định.

Dù vậy, LĐLĐ TP HCM nhìn nhận sự ổn định này vẫn đối mặt nhiều thách thức. Khi khoảng cách giữa phúc lợi thực tế và nhu cầu an sinh xã hội tối thiểu bị kéo giãn, nguy cơ tranh chấp lao động tự phát vẫn chực chờ bùng phát. Do đó, tổ chức Công đoàn thành phố đã chủ động thay đổi tư duy, không dừng lại ở vai trò hòa giải mang tính bị động mà quyết liệt trở thành "lá chắn pháp lý", thiết thực bảo vệ NLĐ từ sớm, từ xa.

Thời gian qua, từ sự ủy quyền của NLĐ, các cấp Công đoàn thành phố đã chủ động tiến hành những thủ tục pháp lý, khởi kiện hàng loạt DN cố tình chây ì, vi phạm nghĩa vụ, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của NLĐ. Cụ thể, Công đoàn TP HCM đã trực tiếp lập hồ sơ khởi kiện, tham gia tố tụng và tranh tụng bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho hơn 2.500 NLĐ tại các DN trốn đóng, nợ đọng BHXH và nợ lương kéo dài.

Qua đó, các chủ DN buộc phải khắc phục, chi trả tiền lương, trích nộp số tiền nợ đọng BHXH và các khoản bồi thường khác, với tổng số tiền lên đến hơn 49 tỉ đồng. Kết quả này không chỉ khôi phục quyền lợi an sinh xã hội cho hàng ngàn gia đình NLĐ, mà còn tạo sự răn đe mạnh mẽ, góp phần ngăn chặn hệ lụy từ các cuộc ngừng việc tập thể tự phát.

Một trong những trường hợp điển hình là vụ việc cán bộ LĐLĐ TP HCM đại diện 137 CN khởi kiện Công ty TNHH Sản xuất - Thương mại - Dịch vụ Vinh Thông (KCN Tân Bình) để đòi nợ lương, nợ bảo hiểm hồi tháng 3-2025. Sau nhiều tháng nỗ lực, kiên trì đeo bám của đội ngũ cán bộ Công đoàn, tòa án đã chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của NLĐ, buộc DN khắc phục khoản nợ lương, BHXH còn thiếu. Đến cuối tháng 4 vừa qua, toàn bộ NLĐ khởi kiện đã nhận đầy đủ tiền lương khoảng 3,1 tỉ đồng. 

(Còn tiếp)