Tạo động lực cùng phát triển

Phiên họp năm nay diễn ra trong bối cảnh đặc biệt: Người lao động (NLĐ) vẫn đang chật vật với chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, trong khi không ít doanh nghiệp (DN) tiếp tục đối mặt áp lực đơn hàng, chi phí vốn và sức ép cạnh tranh trên thị trường.

Từ ngày 1-1-2026, mức LTT vùng được áp dụng theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP, với vùng I là 5,31 triệu đồng/tháng; vùng II là 4,73 triệu đồng; vùng III là 4,14 triệu đồng và vùng IV là 3,7 triệu đồng, tăng bình quân 7,2% so với trước đó.

Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu mức tăng này đã đủ để bảo đảm mức sống tối thiểu của NLĐ hay chưa? Thực tế cho thấy, trước áp lực giá cả và chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, không ít công nhân (CN) tại các đô thị lớn vẫn phải chắt chiu, co kéo từng khoản chi tiêu để cân đối cuộc sống hằng tháng.

Nhiều gia đình CN có con nhỏ gần như không còn khả năng tích lũy. Thu nhập tăng nhưng tốc độ tăng chưa theo kịp mức tăng của chi phí sinh hoạt. Đây là nguyên nhân khiến không ít NLĐ phải làm thêm giờ kéo dài hoặc tìm việc làm phụ để trang trải cuộc sống.

Mặt khác, LTT không chỉ là khoản thu nhập cơ bản mà còn là căn cứ để xây dựng thang bảng lương, đóng bảo hiểm xã hội và nhiều chế độ khác. Nếu mức LTT tăng quá chậm, khoảng cách giữa thu nhập thực tế và nhu cầu sống tối thiểu sẽ ngày càng lớn, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực cũng như năng suất lao động về lâu dài.

Tuy vậy, tăng lương không phải bài toán chỉ nhìn từ phía NLĐ. Nhiều DN, đặc biệt là DN nhỏ và vừa, DN thâm dụng lao động trong các ngành dệt may, da giày, chế biến gỗ... vẫn đang trong giai đoạn phục hồi. Mỗi lần LTT điều chỉnh không chỉ làm tăng quỹ lương mà còn kéo theo chi phí đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và nhiều khoản chi khác.

Do vậy, việc tăng lương cần được tính toán dựa trên khả năng chi trả của DN, năng suất lao động và tốc độ tăng trưởng kinh tế. Vì vậy, điều quan trọng nhất không phải là tăng bao nhiêu mà là tăng như thế nào để hài hòa lợi ích giữa các bên.

Tổng LĐLĐ Việt Nam - đại diện cho người lao động (NLĐ), đã đề xuất 2 phương án tăng lương tối thiểu vùng năm 2027 ở mức 9,8% hoặc 8,5%, đề xuất thực hiện từ ngày 1-1-2027 nhưng Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) mong muốn thời điểm điều chỉnh sẽ là 1-7-2027.

Những ngành nghề, lĩnh vực có khả năng phục hồi tốt hoàn toàn có thể chủ động tăng lương cao hơn mức tối thiểu thông qua thương lượng tập thể. Nhà nước cần đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ gián tiếp như phát triển nhà ở xã hội cho CN, mở rộng hệ thống nhà trẻ tại khu công nghiệp, kiểm soát giá các dịch vụ thiết yếu và nâng cao chất lượng an sinh xã hội.

Về lâu dài, giải pháp căn cơ vẫn là nâng cao năng suất lao động. Khi năng suất tăng, DN có thêm nguồn lực để trả lương cao hơn mà không làm giảm sức cạnh tranh.

Trong bối cảnh hiện nay, một mức tăng hợp lý, có lộ trình rõ ràng và kèm các chính sách hỗ trợ đồng bộ sẽ là lựa chọn phù hợp nhất. Suy cho cùng, mục tiêu cuối cùng của chính sách tiền lương không chỉ là tăng thu nhập, mà còn phải tạo động lực để cả NLĐ và DN cùng phát triển.