Ngày 21-8, Đại tá Trịnh Công Sơn - Phó chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi - cho biết Tổ tiếp nhận thông tin về liệt sĩ vừa nhận được thông tin quan trọng từ gia đình ông Nguyễn Văn Duân (ngụ ở thành phố Hải Phòng) liên quan đến chiếc bút khắc tên Nguyễn Xuân Hải được tìm thấy trong phần mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Ngọc Hồi, xã Bờ Y.

Vợ liệt sĩ Nguyễn Xuân Hải gửi chiếc bút khắc tên vào chiến trường tặng chồng

Thông tin đến sau khi đơn vị tìm kiếm phát hiện và báo chí đăng câu chuyện về chiếc bút kim tinh có khắc rõ tên "Nguyễn Xuân Hải" được tìm thấy trong một phần mộ liệt sĩ. Qua đối chiếu, gia đình ông Duân nhận thấy cái tên trên thân bút trùng với tên một người thân trong gia đình: liệt sĩ Nguyễn Xuân Hải.

Chiếc bút nằm im lìm bên cạnh liệt sĩ bỗng mang lại niềm vui lớn cho gia đình ông Duân. Ngay lập tức, gia đình đã liên hệ với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi.

Những người bộ đội hôm nay, đi tìm gia đình cho những bộ đội đã hy sinh vì Tổ quốc rất vui mừng. Niềm hạnh phúc lan tỏa và ngập tràn hy vọng. Nhất là khi tiếp nhận giấy báo tử có trùng thông tin và Bằng Tổ quốc ghi công mà gia đình đang gìn giữ.

Các đơn vị đã hướng dẫn gia đình sau đó lấy mẫu sinh phẩm của bà Nguyễn Thị Thoa - chị gái liệt sĩ Nguyễn Xuân Hải - gửi cho chính quyền địa phương để thực hiện các bước giám định ADN, đối chiếu với mẫu sinh phẩm từ hài cốt liệt sĩ.

Theo thông tin gia đình cung cấp, liệt sĩ Nguyễn Xuân Hải là em ruột ông Nguyễn Văn Tuyên (ông Duân là cháu nội của ông Tuyên).

Liệt sĩ Nguyễn Xuân Hải sinh tháng 1-1942, quê thôn Hữu, xã Mê Linh, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình cũ, nay thuộc xã Bắc Tiên Hưng, tỉnh Hưng Yên. Ông là con ông Nguyễn Văn Thâu và bà Nguyễn Thị Thuận, có vợ là bà Trần Thị Đượm.

Ngày 14-8-1964, ông Hải nhập ngũ. Khi ấy ông mang quân hàm binh nhất, thuộc Đại đội 8, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 174. Theo giấy báo tử gia đình cung cấp, lúc 16h ngày 15-8-1965, ông Hải hy sinh tại mặt trận phía tây. Sau đó ông được an táng tại khu vực biên giới phía tây. Giấy báo tử được lập ngày 30-10-1965.

61 năm trôi qua kể từ ngày người lính trẻ nằm lại nơi chiến trường, tên ông bất ngờ xuất hiện trên một chiếc bút được tìm thấy giữa lòng đất.

Đáng chú ý, theo lời kể của gia đình, chiếc bút ấy có một câu chuyện riêng. Bà Trần Thị Đượm - vợ liệt sĩ Nguyễn Xuân Hải - đã gửi cây bút cho một người đồng đội mang vào chiến trường tham gia chiến đấu để tặng chồng.

Vì thế khi chiếc bút mang tên "Nguyễn Xuân Hải" được tìm thấy trong một phần mộ chưa xác định danh tính không chỉ là kỷ vật, mà còn là "chìa khóa" mở đường đưa người bộ đội đã hy sinh về với gia đình sau chừng ấy thời gian ngóng đợi. Ai cũng hy vọng.

"Việc cây bút mang tên liệt sĩ Nguyễn Xuân Hải được tìm thấy trong phần mộ đang mở ra thêm một hướng xác minh quan trọng", Đại tá Trịnh Công Sơn cho biết.

Những kỷ vật là một phần quan trọng

Trước đó, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi thông tin lực lượng chức năng phát hiện nhiều di vật trong quá trình khai quật, lấy mẫu sinh phẩm tại Nghĩa trang liệt sĩ Ngọc Hồi.

Chiếc bút kim tinh khắc dòng chữ "Nguyễn Xuân Hải" là di vật đặc biệt gây chú ý. Trên thân bút còn có hình đôi chim bồ câu, tháp rùa được chạm khắc. Đây là phần mộ liệt sĩ được cất bốc từ Lào năm 1995, rồi đưa về quy tập tại Nghĩa trang liệt sĩ Ngọc Hồi. Đến nay, danh tính người nằm trong phần mộ vẫn chưa được xác định.

Ngoài chiếc bút, lực lượng chức năng còn tìm thấy hai bấm móng tay, một đoạn dây dù cùng một số di vật khác. Những vật dụng nhỏ bé ấy nằm trong lòng đất qua hàng chục năm. Nay, chúng có thể trở thành những manh mối quý giá để lần tìm tên tuổi của những liệt sĩ đã nằm lại nơi biên giới.

Ngoài chiếc bút khắc tên "Nguyễn Xuân Hải", còn nhiều kỷ vật khác cũng được tìm thấy trong mộ liệt sĩ. Có gia đình đã liên hệ nhận thông tin. Điều ấy, quý giá biết bao với những người đang trực tiếp tham gia "Chiến dịch 500 ngày".

Theo Đại tá Trịnh Công Sơn, những thông tin từ kỷ vật chỉ là bước đầu. Để xác định chính xác danh tính người nằm trong phần mộ, cơ quan chức năng cần tiếp tục thu thập thông tin từ thân nhân, đồng đội, nhân chứng và thực hiện giám định ADN.

"Hiện các gia đình nhận biết các kỷ vật liệt sĩ liên quan đã liên hệ để cung cấp thông tin. Chúng tôi đang tiến hành xác minh và đẩy nhanh quá trình giám định ADN liệt sĩ", Đại tá Sơn nói.

Trong những ngày tới, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi sẽ làm việc trực tiếp với các gia đình liên quan để thu thập, đối chiếu thêm thông tin. Chiếc bút cũ với dòng chữ "Nguyễn Xuân Hải", bức ảnh cũ, hay một vật dụng nào đó được tìm thấy đang mở ra một hy vọng tìm đường về nhà cho các anh hùng liệt sĩ…

Chiếc bút khắc đôi chim bồ câu và tên 'Nguyễn Xuân Hải' trong mộ liệt sĩ quy tập từ Lào

Trong một phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang liệt sĩ Ngọc Hồi, lực lượng chức năng phát hiện chiếc bút kim tinh khắc tên "Nguyễn Xuân Hải", trên thân bút có hình đôi chim bồ câu.