Việt Nam có thể là “bếp ăn của thế giới”, nhưng giá trị lớn hơn nằm ở việc làm chủ công nghệ, tiêu chuẩn và thương hiệu. Theo bà Đặng Huỳnh Ức My, đó là con đường để nông nghiệp Việt Nam tạo ra giá trị cao hơn.

Fortune vừa công bố danh sách Most Powerful Women Asia 2026, ghi nhận những nữ lãnh đạo có ảnh hưởng trong cộng đồng kinh doanh châu Á. Việt Nam có 5 đại diện thuộc các lĩnh vực công nghiệp - công nghệ, thực phẩm, viễn thông, bán lẻ - chăm sóc sức khỏe và nông nghiệp - thực phẩm.

Bà Đặng Huỳnh Ức My là nữ lãnh đạo trong lĩnh vực nông nghiệp có năm thứ hai liên tiếp được ghi nhận trong danh sách này, sau lần đầu xuất hiện vào năm 2025.

Từ tư duy làm chủ chuỗi giá trị nông nghiệp đến những lựa chọn chiến lược về công nghệ, dữ liệu và thị trường quốc tế, bà Đặng Huỳnh Ức My đang cùng AgriS theo đuổi một cách định hình tăng trưởng mới. Nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20-10, câu chuyện ấy cũng gợi mở về bản lĩnh của người phụ nữ lãnh đạo: tự tin lựa chọn, kiến tạo giá trị và mở rộng cơ hội cho những người cùng đồng hành. 

Đằng sau sự ghi nhận quốc tế là câu hỏi về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Với nông nghiệp, Việt Nam có lợi thế lớn về sản xuất, nhưng dư địa tăng trưởng nằm ở công nghệ, sản phẩm giá trị cao và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Nông dân làm kinh tế hay doanh nhân làm nông? - Bà Ức My chia sẻ góc nhìn của mình.

Hai năm liên tiếp được Fortune ghi nhận, điều gì thay đổi trong cách đối tác quốc tế nhìn AgriS và nhìn bà?

Thay đổi lớn nhất là cuộc trò chuyện bắt đầu ở một vị trí khác. Trước đây, đối tác thường hỏi Việt Nam có thể cung cấp bao nhiêu sản lượng. Bây giờ, họ hỏi chúng tôi có thể cùng họ xây dựng điều gì: công nghệ, tiêu chuẩn, sản phẩm mới.

Sự ghi nhận này không thuộc về cá nhân tôi. Nó phản ánh việc doanh nghiệp Việt Nam được nhìn nhận như một đối tác chiến lược, không chỉ là nhà cung ứng.

Vai trò của doanh nhân là chuyển sự hiện diện trong các mạng lưới quốc tế thành năng lực kết nối thực chất, từ đối tác, công nghệ, vốn, tri thức và thị trường.

AgriS đã hình thành mạng lưới R&D và công nghệ tại Việt Nam, Singapore và Australia. Tại Singapore, doanh nghiệp hợp tác với Nanyang Technological University phát triển trung tâm R&D AgTech - FoodTech, tập trung vào công nghệ thực phẩm, dinh dưỡng và các giải pháp từ nguồn nguyên liệu tự nhiên. Singapore cũng đang được AgriS phát triển thành một đầu mối đổi mới và kết nối quốc tế. 

Từ đây, bài toán nghiên cứu không còn khép kín trong phòng lab, mà gắn trực tiếp với khả năng chuyển giao công nghệ, thương mại hóa và tiếp cận người tiêu dùng toàn cầu.

Ở Indonesia, AgriS ký hợp tác chiến lược với Sungai Budi Group nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế nông nghiệp Việt Nam – Indonesia; doanh nghiệp đồng thời phát triển quan hệ với các đối tác tại Singapore như OFI để mở rộng chuỗi giá trị và thị trường châu Âu, Bắc Mỹ.

Tại Australia, AgriS hợp tác với Farmacist, đơn vị tư vấn nông học trong ngành mía đường, nhằm phát triển các giải pháp canh tác chính xác, sức khỏe đất và chuẩn hóa dữ liệu, tri thức nông học để chuyển giao cho Việt Nam và khu vực ASEAN.

Đến năm 2025, mạng lưới hợp tác tài chính của AgriS đã mở rộng tới 15 ngân hàng quốc tế, bên cạnh các quan hệ với IFC, DEG, responsAbility và ING. Hội nhập vì thế không chỉ là tiếp cận thị trường, mà còn là tiếp cận các chuẩn quản trị, công nghệ và nguồn vốn có chất lượng.

Là nữ lãnh đạo trong ngành nông nghiệp vốn nặng tính truyền thống, bà từng gặp rào cản nào?

Rào cản lớn nhất không nằm ở giới tính mà ở định kiến rằng nông nghiệp là ngành chậm thay đổi. Khi tôi nói về dữ liệu, tài chính chuỗi cung ứng hay nền tảng số cho nông dân, phản ứng ban đầu thường là hoài nghi.

Tôi học được rằng thuyết phục bằng lời nói không đủ. Phải bằng mô hình chạy được, có kết quả đo được.

Tại các mô hình Demo Farm do AgriS triển khai, việc kết hợp thiết kế đồng ruộng, cơ giới hóa và canh tác chính xác giúp sản lượng tăng khoảng 27%, năng suất lao động tăng 110%. Chu kỳ canh tác mía được kéo dài tối thiểu lên 4 năm, giúp giảm hơn một phần ba chi phí đầu tư và giá thành. Các giải pháp dinh dưỡng và canh tác chính xác còn giúp cắt giảm phát thải tới 1,5 tCO₂e/ha/năm.

Đó là cách công nghệ trở thành một bài toán kinh tế thực sự, thay vì một khái niệm.

Về giới nữ trong kinh doanh, tôi nghĩ sự kiên nhẫn và khả năng lắng nghe là lợi thế. Nông nghiệp là ngành của niềm tin, và niềm tin được xây bằng sự bền bỉ.

Đâu là mắt xích yếu nhất trong chuỗi giá trị nông nghiệp Việt Nam hiện nay?

Nếu phải chọn một, tôi chọn sự đứt gãy giữa các mắt xích, chứ không phải một mắt xích riêng lẻ.

Chúng ta có người nông dân hiểu sản xuất, doanh nghiệp chế biến, ngân hàng, nhà khoa học và thị trường. Nhưng khi mỗi bên vận hành trên một hệ dữ liệu khác nhau, nguồn lực khó đi xuyên suốt chuỗi.

Người nông dân cần vốn đúng thời điểm. Ngân hàng cần dữ liệu để đánh giá rủi ro. Doanh nghiệp cần nguồn nguyên liệu ổn định và đạt chuẩn. Thị trường cần khả năng truy xuất. Những bài toán tưởng như riêng biệt thực tế gặp nhau ở hạ tầng kết nối.

Một lợi thế riêng lẻ về tài nguyên hay sản lượng chưa đủ tạo nên sức cạnh tranh dài hạn. Giá trị được hình thành khi dòng hàng hóa, dữ liệu và vốn có thể vận hành xuyên suốt trên cùng một chuỗi.

Đây là lý do AgriS phát triển AgriOS - Agri One-Stop Platform, tích hợp dữ liệu, quy trình và các giải pháp nông nghiệp. Nền tảng này kết hợp các mô hình dịch vụ dữ liệu với tư vấn nông học, vật tư, cơ giới hóa và canh tác chính xác.

Ở tầng rộng hơn, AgriS định hình nền tảng kinh tế nông nghiệp công nghệ cao, kết nối Nhà nước - Nhà nông - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Định chế tài chính từ đồng ruộng tới thị trường.

Trong kinh tế nông nghiệp có hai con đường: nông dân học làm kinh tế, hoặc doanh nhân bước vào làm nông nghiệp. Theo bà, Việt Nam cần con đường nào? Và người nông dân thực sự được hưởng gì?

Đây không phải câu hỏi chọn một trong hai. Hai con đường cần gặp nhau ở giữa.

Người nông dân Việt Nam rất giỏi sản xuất. Họ hiểu đất, cây và mùa vụ. Nhưng để làm kinh tế, họ cần những nguồn lực mà một hộ sản xuất nhỏ khó tự xây dựng: vốn, dữ liệu, thông tin thị trường, tiêu chuẩn và sức mạnh thương lượng.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp bước vào nông nghiệp mà chỉ nhìn đất như tài sản và nông dân như nguồn cung cũng khó tạo ra quan hệ bền vững. Doanh nhân phải đủ khiêm tốn để học từ người nông dân và hiểu thực địa.

Vai trò của doanh nghiệp là xây chiếc cầu ở giữa. Người nông dân tiếp tục phát huy năng lực sản xuất, đồng thời được tiếp cận tốt hơn với vốn, kỹ thuật, dữ liệu và thị trường. Khi đó, họ trở thành một đối tác trong chuỗi giá trị chứ không chỉ là người bán nguyên liệu.

Giai đoạn 2021-2026, AgriS đã dành hơn 4.765 tỉ đồng đầu tư cho hơn 680 nông dân, bao gồm vốn, giống, vật tư, cơ giới hóa, kỹ thuật canh tác và thu mua sản phẩm; khoảng 98 tỉ đồng trong đó là các khoản hỗ trợ không hoàn lại.

Nhưng giá trị lớn hơn là sự ổn định, biết trước đầu ra, có vốn đúng mùa vụ và được hỗ trợ kỹ thuật. Khi rủi ro giảm, nông dân mới có điều kiện đầu tư dài hạn vào đất và vào chính mình.

Tăng trưởng không nằm ở việc sản xuất nhiều hơn, mà ở khả năng tạo ra nhiều giá trị hơn từ cùng một nguồn nguyên liệu, một hecta đất và một đồng vốn, đồng thời chia sẻ giá trị đó công bằng hơn trên toàn chuỗi.

Biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng khắt khe của các thị trường như EU đang tác động thế nào đến chiến lược của AgriS?

Tôi xem đây vừa là áp lực vừa là cơ hội. Áp lực vì chi phí tuân thủ tăng, vùng nguyên liệu chịu rủi ro thời tiết. Cơ hội vì khi tiêu chuẩn cao lên, doanh nghiệp chuẩn bị sớm sẽ có lợi thế cạnh tranh.

Truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải, canh tác bền vững không còn là lựa chọn mà là tấm vé vào thị trường.

AgriS hiện có 6 dòng đường organic đạt tiêu chuẩn EU và USDA, đồng thời là doanh nghiệp Việt Nam đầu tiên đạt chứng nhận Bonsucro. Phạm vi chứng nhận Bonsucro đã được mở rộng từ 100 ha lên 1.580 ha, tương ứng sản lượng đường được chứng nhận tăng từ khoảng 680 tấn lên 9.000 tấn.

Năm 2026, Nhà máy TTCS của AgriS trở thành cơ sở sản xuất đường và sản phẩm phụ đầu tiên tại Việt Nam đạt chứng nhận công trình xanh EDGE Advanced và LEED Gold.

Nông nghiệp Việt Nam muốn đi tới những phân khúc có giá trị cao hơn thì phải chứng minh được chất lượng, khả năng truy xuất, hiệu quả tài nguyên và mức độ tuân thủ các chuẩn mực quốc tế.

Bà thường nói Việt Nam có thể là “bếp ăn của thế giới”. Làm thế nào để chúng ta làm chủ công thức, chứ không chỉ cung cấp nguyên liệu?

Nếu trước đây Việt Nam được biết đến như một “vựa nông sản”, giai đoạn tiếp theo cần được nhận diện bằng năng lực tạo ra giá trị cao từ nông nghiệp.

Có ba điều cần làm chủ: công nghệ để tạo ra sản phẩm giá trị cao từ cùng một nguồn nguyên liệu; tiêu chuẩn để thị trường tin; và thương hiệu để người tiêu dùng nhớ đến Việt Nam không chỉ vì giá rẻ.

Đổi mới sáng tạo không dừng ở phòng thí nghiệm. Giá trị nằm ở khả năng đưa công nghệ vào mô hình kinh doanh và thương mại hóa thành sản phẩm có thị trường. Điều này cần sự liên kết giữa doanh nghiệp, nhà khoa học, Nhà nước và nông dân.

Đó cũng là lý do AgriS chuyển hoạt động R&D từ mô hình nghiên cứu trong phòng thí nghiệm sang Business Innovation Services, kết nối nghiên cứu sản phẩm, công nghệ, phân tích thị trường và thương mại hóa.

Trung tâm đổi mới sáng tạo toàn cầu AgriS Global Innovation Center tại Singapore là một đầu mối trong quá trình này, kết nối R&D với khoa học, vốn, công nghệ và thị trường, sau đó đưa những nguồn lực phù hợp trở lại giải quyết các bài toán từ Việt Nam.

Việt Nam cần đi từ một quốc gia mạnh về sản xuất nông nghiệp thành một quốc gia mạnh về năng lực tạo giá trị từ nông nghiệp. Đây là một không gian tăng trưởng quan trọng của đất nước, đồng thời là trách nhiệm của thế hệ doanh nhân hôm nay.

Nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20-10, tôi gửi lời chúc tốt đẹp nhất đến phụ nữ Việt Nam, đặc biệt là các nữ chuyên gia, nhà khoa học và những người đang bền bỉ đóng góp tri thức, thúc đẩy công nghệ và đổi mới sáng tạo cho sự phát triển của đất nước. Tôi mong thế hệ phụ nữ Việt Nam tiếp theo sẽ không phải đặt câu hỏi mình có thể đi xa đến đâu, mà sẽ tự tin lựa chọn những giá trị lớn lao mà mình muốn kiến tạo.

Xin cảm ơn bà!