Tổng thống Mỹ đắc cử Donald Trump đã đề cử hạ nghị sĩ Matt Gaetz làm người đứng đầu Bộ Tư pháp Mỹ, luật sư Robert F. Kennedy Jr. làm Bộ trưởng Bộ Y tế và dịch vụ dân sinh Mỹ, cũng như tỉ phú Elon Musk cho một bộ mới mang tên "Bộ Hiệu quả chính phủ".

1. Ông Matt Gaetz:

Đảng Cộng hòa cũng phải sửng sốt!

Trang Politico dẫn lời một quan chức cấp cao của Đảng Cộng hòa rằng việc ông Trump lựa chọn ông Matt Gaetz cho vị trí Bộ trưởng Bộ Tư pháp Mỹ trong tương lai là một "cú đấm vào bụng", khiến những người trong đảng này cũng phải sửng sốt.

Lựa chọn được ông Trump công bố ngày 13-11 nói trên có thể là lựa chọn gây nhiều tranh cãi nhất.

Ông Gaetz đã bị Bộ Tư pháp Mỹ - dưới thời ông Trump nhiệm kỳ 2017-2021 lẫn thời Tổng thống Mỹ Joe Biden - điều tra nhưng không buộc tội về các cáo buộc quan hệ tình dục với người vị thành niên. Ông Gaetz cũng đang bị Ủy ban Đạo đức Hạ viện Mỹ điều tra về cáo buộc này, cũng như cáo buộc lạm dụng tiền quỹ cho mục đích cá nhân.

Trang Politico cho rằng ông Trump có thể phải đối mặt cuộc chiến phê chuẩn khó khăn đối với ông Gaetz, đặc biệt là nếu nó diễn ra theo tiến trình truyền thống.

Đảng Dân chủ ngay lập tức phản đối sự lựa chọn này, đồng nghĩa với việc ông Gaetz không được để mất quá 4 phiếu bầu từ Đảng Cộng hòa.

Ông Ryan Williams, một chiến lược gia của Đảng Cộng hòa cho rằng ý đồ chính của ông Trump là đảm bảo có được những người thực sự trung thành trong nội các để vạch trần cái ông gọi là "nhà nước ngầm" và sử dụng Bộ Tư pháp Mỹ làm trung tâm trong chiến dịch đó.

Trước sức ép ngày một gia tăng, ông Gaetz hôm 21-11 tuyên bố rút lui khỏi đề cử của Tổng thống đắc cử Donald Trump ngay cả khi vẫn kịch liệt phản đối, phủ nhận mọi hành vi sai trái trong tất cả cáo buộc nhằm vào mình.

Không lâu sau, ông Trump đã đề cử cựu Tổng chưởng lý bang Florida Pam Bondi làm ứng viên thay thế ông Gaetz.

2. Ông Robert F. Kennedy Jr.

và quan điểm chống vắc-xin đáng ngại

Gương mặt được ông Trump chọn để đứng đầu Bộ Y tế và dịch vụ dân sinh Mỹ đến từ gia tộc Kennedy nổi tiếng nhưng gần đây còn "nổi tiếng" hơn vì thường xuyên lan truyền các thuyết âm mưu sai lệch về tính an toàn và hiệu quả của vắc-xin.

Đài CNN gọi ông Kennedy là nhân vật có tên trong danh sách những lựa chọn nhân sự gây tranh cãi của ông Trump.

Trong khi đó, trang Politico dẫn lời bà Mandy Cohen, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ cho biết: “Tôi không muốn quay lại quá khứ và chứng kiến trẻ em hoặc người lớn phải chịu đau khổ hoặc mất mạng để nhắc nhở chúng ta rằng vắc-xin có hiệu quả”.

Bà cũng nhấn mạnh: "Bất kỳ thông tin sai lệch nào đến từ những người có thế lực, có quyền lực đều đáng lo ngại".

Kể từ khi trở thành người trong nhóm của ông Trump, ông Kennedy đã tránh xa các cuộc trò chuyện về vắc-xin.

Nhưng ông vẫn là Chủ tịch Hội đồng quản trị của một tổ chức phi lợi nhuận thúc đẩy sự hoài nghi về tính an toàn của vắc-xin mang tên Children's Health Defense. Theo biểu mẫu công khai tài chính cá nhân gần đây, ông đã được tổ chức này trả 215.000 USD vào năm ngoái.

Ông Josh Sharfstein, cựu quan chức cấp cao của Cục Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) trong chính quyền Tổng thống Mỹ Barack Obama, cũng tỏ ra lo ngại.

"Tôi không biết có ai tỏ ra coi thường các cơ quan y tế đảm bảo an toàn thực phẩm, đảm bảo thuốc men có hiệu quả, ngăn ngừa các đợt bùng phát dịch bệnh gây chết người và tìm ra phương pháp chữa trị mới cho các căn bệnh tàn phá hơn người này" - ông Sharfstein nói về ông Kennedy.

Nhưng ông Kenedy lại nhận được sự ủng hộ của nhiều nhà lập pháp Đảng Cộng hòa.

“Ông Kenedy đã ủng hộ các vấn đề như thực phẩm lành mạnh và nhu cầu minh bạch hơn trong cơ sở hạ tầng y tế công cộng của chúng ta” - Thượng nghị sĩ Bill Cassidy, một bác sĩ và là chủ tịch mới của Ủy ban Y tế, giáo dục, lao động và lương hưu của Thượng viện Mỹ cho biết.

Trước đó, ông Trump từng nói rằng nếu như ông thắng cử thì ông Kenedy sẽ "bùng nổ" về các chính sách y tế của đất nước.

3. Tỉ phú Elon Musk

và "bộ lạ" mang tên "Hiệu quả chính phủ"

Tỉ phú Elon Musk cũng là một trong những cái tên được bàn luận nhiều trong danh sách đề cử của ông Trump, nhất là khi ông chủ của các công ty SpaceX, X, Tesla này cùng doanh nhân Vivek Ramaswamy sẽ đứng đầu một cơ quan hoàn toàn mới, gọi là Bộ Hiệu quả chính phủ Mỹ.

Theo CNN, mục tiêu cuối cùng của "bộ lạ" này là hợp lý hóa các hoạt động của liên bang và cắt giảm đáng kể chi tiêu của chính phủ ít nhất 2.000 tỉ USD, một mục tiêu mà nhiều chuyên gia ngân sách coi là không thực tế.

Nhiệm vụ này sẽ bao gồm việc xác định các khoản chi tiêu lãng phí và có khả năng loại bỏ một số cơ quan liên bang, trong đó có Bộ Giáo dục Mỹ và cả Cục Điều tra Liên bang (FBI).

Một số chuyên gia cảnh báo rằng kế hoạch táo bạo này cuối cùng sẽ đòi hỏi phải cắt giảm đáng kể trên tất cả chương trình, từ đó đe dọa ảnh hưởng nghiêm trọng đến các dịch vụ thiết yếu.

Một số ý kiến cũng lo ngại về xung đột lợi ích tiềm ẩn phát sinh giữa các giao dịch kinh doanh rộng rãi của ông Elon Musk với chính phủ liên bang.

Theo CNN, các chuyên gia pháp lý cho rằng Bộ Hiệu quả chính phủ có thể phải tuân theo luật minh bạch chi phối ủy ban cố vấn, điều sẽ làm phức tạp hoạt động của nó.

Còn theo ABC News, một số chuyên gia lo ngại về việc vai trò của ông Musk và ông Ramaswamy được mô tả là "ngoài chính phủ".

Điều này có thể song hành với một thỏa thuận cho phép họ không phải tuân theo các quy tắc công bố tài chính thông thường, mặc dù công việc của họ có thể có tác động lớn đến chính phủ liên bang.

Sau khi nhận được đề cử từ ông Trump, ông Musk đã hứa sẽ minh bạch trong bài đăng trên mạng xã hội X. Ông này cũng thông báo rằng "mọi hành động của Bộ Hiệu quả chính phủ sẽ được đăng trực tuyến để đảm bảo tính minh bạch tối đa.