Định nghĩa về nghề "săn đầu người", bà Nguyễn Thị Phương Mai, cựu Giám đốc điều hành Navigos Search, cho biết trên thế giới, nghề này đã có từ rất lâu nhưng chỉ mới du nhập vào nước ta từ những năm 1990. "Sau khi Việt Nam mở cửa thu hút đầu tư nước ngoài (FDI), nghề "săn đầu người" đã theo chân các công ty cung cấp dịch vụ kiểm toán của thế giới du nhập vào nước ta. Bên cạnh dịch vụ kiểm toán, các công ty này cũng săn nhân tài cung cấp cho các doanh nghiệp (DN) vận hành bộ máy" - bà Mai nói.

Sau vụ bê bối kế toán đình đám vào năm 2001 giữa "liên minh ma quỷ" Tập đoàn Enron và Công ty Tư vấn và kiểm toán Arthur Andersen trong nhóm Big 5 (năm đối tác kiểm toán và kế toán lớn nhất thế giới những đầu năm 2000) đã dẫn đến sự ra đời của Đạo luật Sarbanes-Oxley (đạo luật nhằm tăng trách nhiệm của các công ty kiểm toán, tránh sự thiên vị và tính độc lập với khách hàng), các công ty kiểm toán trên thế giới đã quyết định đóng cửa dịch vụ "mai mối" tài năng. Từ đó, đã dẫn đến sự tách bạch giữa hoạt động kiểm toán và cung cấp nhân sự cấp cao.

Để hành nghề đòi hỏi các headhunter phải đáp ứng được nhiều yêu cầu gắt gao. Anh Nguyễn Hữu Hải, một headhunter chuyên săn các vị trí cấp trung và cấp cao trong lĩnh vực sản xuất, kỹ thuật & chuỗi cung ứng Công ty CP Adecco Việt Nam, đánh giá khác với người làm tuyển dụng trong nội bộ DN, headhunter không chỉ chủ động tìm đến ứng viên mà còn hội tụ đủ 3 yếu tố kiến thức - trải nghiệm - kinh nghiệm để tìm kiếm nhân tài.

Còn ông Nguyễn Hoàng Thanh Chương, Giám đốc dịch vụ tuyển dụng toàn quốc Adecco Việt Nam, kể chốt được đơn hàng lớn khi biết được hoàn cảnh "ngưu lang chức nữ" của ứng viên. Theo yêu cầu được DN đặt ra là tuyển dụng vị trí tổng giám đốc tại Việt Nam cho một công ty thang máy hàng đầu thế giới. Ứng viên đáp ứng được yêu cầu DN là tổng giám đốc khu vực châu Á tại một công ty trong cùng lĩnh vực có trụ sở đặt tại Hồng Kông (Trung Quốc). Vị này thời điểm đó có mức thu nhập và đãi ngộ tốt, có quyền quyết định lớn, cơ hội thăng tiến cao. Trong khi mức thu nhập tại thị trường Việt Nam thấp hơn nhiều so với con số ông đang nhận được.

Thu nhập "khủng", được gặp gỡ nhiều nhân vật tầm cỡ trong lĩnh vực mình đang theo đuổi, với headhunter đó không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội. Chị Trương Thanh Tâm, cựu headhunter trong lĩnh vực định chế tài chính tại Công ty CP Kết nối Nhân tài (TALENTNET), tâm sự để tìm kiếm ứng viên phù hợp, headhunter sẽ qua nhiều bước và quá trình này rất dài. Mỗi headhunter phải tự xây dựng mạng lưới ứng viên cho riêng mình, bao gồm cả trực tiếp và trực tuyến mới có thể giải quyết đơn hàng một cách nhanh chóng. Hiện các kênh trực tuyến đang được tận dụng tối đa, song "săn" ứng viên trực tiếp mới chính là hành trình nhiêu khê mà các headhunter phải đối mặt.

Cơ hội gặp gỡ lớn, thu nhập "khủng", song bà Oanh Trần, Giám đốc Bộ phận tuyển dụng và tìm kiếm nhân sự cấp cao TALENTNET, bày tỏ nghề này rất áp lực và mức độ thất bại cao. Các headhunter cũng có chỉ tiêu về doanh số và thường phải chủ động tìm cả khách hàng lẫn "săn" ứng viên. Bản thân bà Oanh Trần là người từ ngành khác chuyển sang nghề "đi săn" nên thời gian đầu khi mới chân ướt chân ráo vào nghề, đó là điều thuận lợi nhưng đồng thời cũng là điểm bất lợi.

Chưa dừng lại đó, vì số lượng công ty kinh doanh dịch vụ này ngày càng nhiều, nên chuyện trùng ứng viên cũng thường xuyên xảy ra. Lúc này, để giải quyết vấn đề êm đẹp, bà Oanh chia công việc thành 2 trường hợp, một là để ứng viên hoặc đối tác lựa chọn headhunter, hai là 2 công ty "săn đầu người" tự làm việc với nhau. Nhưng dù bất kỳ trường hợp nào xảy ra, headhunter cũng phải chấp nhận, bởi công việc này mang tính lâu dài.

Một trường hợp săn ứng viên để lại ấn tượng khó phai cho anh Nguyễn Hữu Hải là tuyển dụng một giám đốc cấp cao về kỹ thuật cho tập đoàn đa quốc gia của Mỹ có nhà máy đặt tại Việt Nam. Nguyên nhân DN tìm đến headhunter là muốn tuyển dụng người lao động làm việc tại thị trường Việt Nam là để tiết giảm chi phí nhân sự. Ứng viên được hướng đến là một người Malaysia, có hơn 15 năm kinh nghiệm, đang giữ chức giám đốc toàn cầu về kỹ thuật tại quê nhà với thu nhập cao và nhiều đãi ngộ tốt, cơ hội thăng tiến lớn.