Thật ra không chỉ Thái Lan mà Philippines, Singapore, Malaysia và đặc biệt là Indonesia - "hiện tượng bóng đá Đông Nam Á" cũng không thể gởi đội tuyển mạnh nhất tranh tài tại ASEAN Cup 2024 do giải không nằm trong quãng thời gian FIFA Days.

So với hai năm trước, đội tuyển Thái Lan (ĐTTL) tham gia AFF Cup 2022 với lực lượng thiếu nhiều cầu thủ trụ cột hơn so với ASEAN Cup 2024, thế nhưng họ vẫn thủ hòa đội tuyển Việt Nam (ĐTVN) 2-2 trên sân khách và thắng 1-0 trên sân nhà để lần thứ hai liên tiếp vô địch. ĐTVN khi đó sử dụng đội hình mạnh nhất và được dẫn dắt bởi HLV đem lại thành công nhất lịch sử BĐVN - ông Park Hang-seo!

ĐTTL dự AFF Cup 2022 với thành phần thiếu hơn 10 cầu thủ so với đội hình vô địch AFF Cup 2020. Nguyên do AFF Cup không nằm trong hệ thống thi đấu FIFA nên các CLB có quyền từ chối cho cầu thủ về khoác áo đội tuyển quốc gia. Chính vì vậy đội Thái Lan tham dự giải chỉ có một cầu thủ ở nước ngoài là tiền vệ Sanrawat Dechmitr đang thi đấu ở Malaysia.

Cụ thể, ĐTTL thiếu vắng những trụ cột đang thi đấu ở Nhật và Anh là Chanathip Songkrasin (Kawasaki Frontale), Supachok Sarachat (Consadole Sapporo), Chaowat Veerachat (Cerezo Osaka), Thanawat Suengchitthawon (Leicester City) cùng 4 tuyển thủ của Buriram United, đội bóng đang dẫn đầu Thai League 2022-2023. ĐTTL tại AFF Cup 2022 phải dựa vào những cựu binh như Theerathon Bunmathan (32 tuổi), Teerasil Dangda (34 tuổi), hay Sumanya Purisai (36 tuổi)...

Tại ASEAN Cup 2024, ĐTTL thiếu hai chân sút kỳ cựu Teerasil Dangda và Supachai Jaided và nhạc trưởng Chanathip Songkrasin. Tuy nhiên Dangda và Chanathip đã qua thời đỉnh cao, còn những tuyển thủ đã vắng mặt tại AFF Cup 2022 đều góp mặt đầy đủ tại ASEAN Cup 2024 như Suphanat Mueanta, Supachok Sarachat (tác giả bàn thắng xấu xí trong trận chung kết lượt về). Có thể nói ĐTTL tham dự ASEAN Cup 2024 với lực lượng mạnh hơn khi vô địch AFF Cup 2022.

Nói về thất bại của ĐTVN tại AFF Cup 2022, chúng ta cần quay lại cột mốc á quân giải vô địch U23 châu Á 2018, chiến tích của thế hệ được đánh giá là hay nhất, đã đem lại vị thế mới cho bóng đá Việt Nam. Từ tháng 1-2018 đến khi giành được vé tham dự vòng loại thứ 3 World Cup 2022 khu vực châu Á, người hâm mộ đã không khó nhận ra sự tận hiến của các "chiến binh sao vàng" đã giảm dần. ĐTVN đã bị loại ở bán kết AFF Cup 2020 là thời điểm mà thế hệ này đã đạt đến đỉnh cao danh vọng về chuyên môn trên sân cỏ cũng như là tiền tài, danh vọng trong cuộc sống.

Ông Park Hang-seo quyết định ra đi sau khi hết hợp đồng vào cuối tháng 1-2023, Ông Park Hang-seo không nói ra nhưng ông biết rõ hơn ai hết, ông cần phải chia tay BĐVN trong vinh quang. Ông Philippe Troussier với 3 năm làm việc trong môi trường BĐVN (2018-2021), hẳn nhiên cũng nhận biết được điều này. Do đó HLV Troussier đã quyết định thay đổi gần như toàn bộ thế hệ năm 2018 - thế hệ đã đem lại vinh quang cho BĐVN, để tin dùng vào thế hệ mới cùng triết lý bóng đá mới. Song ông Troussier đã thất bại do cách làm việc quá bảo thủ của mình.

Từ chìa khóa quản lý phù hợp này HLV Kim Sang-sik đã hồi sinh một tập thể gần như mất hết nhuệ khí. Ai cũng thấy rõ "chất chiến binh" đã trở lại với những cầu thủ thế hệ năm 2018 - hiện đang còn góp mặt ở ĐTVN. Nhất là ngôi sao Quang Hải gần như lột xác, chính Hải đã ghi bàn thắng duy nhất giúp ĐTVN thắng Indonesia 1-0 ở vòng bảng. Quang Hải đã thi đấu bùng nổ, lăn xả, kiến tạo nhiều cơ hội cho đồng đội lập công.

Chưa bao giờ BĐVN lên đỉnh ĐNA đẹp như lần này, hoàn toàn vượt trội so với 2 lần trước vào năm 2008, 2018. Đặc biệt lần đăng quang này còn đỉnh hơn khi thắng trực tiếp đội tuyển Thái Lan, thắng trong cả 2 trận chung kết đi-về, trong đó trận chung kết lượt về thắng ngay trên sân vận động Rajamangala của Thái Lan.

Chiến thắng ở ASEAN Cup 2024 là nền tảng, là thời cơ để BĐVN nương đà chiến thắng vươn lên trong thời gian tới. Xét về khả năng phối hợp giữa các cầu thủ Việt Nam. Theo thống kê của ban tổ chức, tỉ lệ chuyền chính xác của ĐTVN là 79%, xếp sau Thái Lan với 85%, Philippines 82%, Indonesia 81%, Malaysia 80% và bằng Singapore.

Những con số này phản ánh lối chơi của ĐTVN đa phần là những đường chuyền bóng dài, bỏ qua lối chơi triển khai bóng tấn công từ tuyến dưới. Lối đá này sẽ gặp nhiều khó khăn khi chạm trán các hàng phòng thủ vững chắc. May mà Xuân Son xuất hiện đúng lúc, đúng thời điểm đã che mờ hạn chế này của ĐTVN.

ĐTVN có được 2.484 đường chuyền chính xác, trung bình mỗi trận có 310,5 đường chuyền chính xác, thấp hơn so với Thái Lan (3.373 và 421,6); Philippines 2.210 (2.210 và 368,3), chỉ nhỉnh hơn Singapore đôi chút (1.856 và 309,3). So với Thái Lan, lối chơi của ĐTVN thiếu hẳn những pha phối hợp ngắn, nhanh, nhuyễn ở cả ba tuyến từ dưới lên trên.

Từ vòng bán kết, khả năng kiểm soát bóng của ĐTVN luôn ít hơn Singapore (2 trận bán kết) và Thái Lan (2 trận chung kết) với thời gian giữ bóng chưa có trận nào vượt quá 40%. Tính trung bình cả giải, thời lượng kiểm soát bóng của ĐTVN là 52%, xếp sau Thái Lan 58%, Singapore 55% và Philippines 53%.

Chắc chắn sẽ có không ít người cho rằng, bóng đá ngày nay là hiệu quả, thời gian cầm bóng ít cũng không sao, miễn thắng là được. Quan điểm này không sai, thậm chí ĐTVN đã chứng minh tại ASEAN Cup khi có thời gian cầm bóng ít hơn Thái Lan, Singapore, nhưng ĐTVN lại thực hiện nhiều cú sút hơn, có nhiều cú sút trúng đích hơn và cuối cùng có được chiến thắng.

(Kỳ sau: Cần một kế hoạch phát triển căn cơ)