Trụ sở làm việc chính của Trung tâm khí tượng hàng không Tân Sơn Nhất nằm gọn trong khu vực sân bay Tân Sơn Nhất. Phải qua nhiều lớp kiểm soát an ninh chặt chẽ, chúng tôi mới có thể vào đến được trụ sở làm việc của Trung tâm. Chào đón chúng tôi là nụ cười thân thiện của bà Trần Thị Khánh Hương –Trưởng Trung tâm - người có hơn 30 năm công tác trong lĩnh vực khí tượng hàng không.

Từ trụ sở làm việc của Trung tâm có thể nhìn ra đường băng của sân bay Tân Sơn Nhất. Thời điểm chúng tôi đến đây, Tân Sơn Nhất có thời tiết đẹp, nhiều máy bay xếp trên đường băng đợi đến lượt cất cánh.

"Quan sát bằng mắt thường có thể thấy thời tiết ngoài trời rất thuận lợi. Nhưng thiết bị của Trung tâm có thể nhìn ra được 5-10 phút sau tại đây sẽ có trận gió to gây nguy hiểm cho quá trình cất - hạ cánh. Nhiệm vụ của Trung tâm là kịp thời phát hiện, cảnh báo những trận gió nguy hiểm đó để các đơn vị chức năng khác đưa ra phương án xử lý nhằm đảm bảo an toàn, tránh sự cố đáng tiếc" – bà Hương nói.

Chia sẻ cụ thể hơn, bà Hương cho biết Trung tâm có nhiệm vụ đảm bảo dịch vụ quan trắc, dự báo, cảnh báo thời tiết nguy hiểm. Sau đó, cung cấp hồ sơ khí tượng cho tổ bay, tư vấn cho các đơn vị điều hành bay, các hãng hàng không, nhà chức trách và nhiều nhóm đối tượng sử dụng khác.

Trung tâm có 1 đội quan trắc và 1 đội dự báo, cảnh báo. Hằng ngày, quan trắc viên thu thập dữ liệu về thời tiết đo được từ hệ thống trang thiết bị bố trí dọc đường băng. Dữ liệu thu thập sẽ chuyển thành bản tin phục vụ trực tiếp cho đài chỉ huy điều hành bay tại sân bay Tân Sơn Nhất. Những bản tin này cũng được gửi tới hàng loạt sân bay trong nước và đơn vị nước ngoài.

Trong khi đó, các dự báo viên thiết lập những bản tin dự báo tình hình thời tiết tại 8 sân bay của khu vực miền Nam gồm Tân Sơn Nhất, Liên Khương, Buôn Mê Thuột, Cần Thơ, Rạch Giá, Cà Mau, Phú Quốc, Côn Đảo. Bản tin dự báo thời tiết sẽ phục vụ cho các hãng hàng không lập kế hoạch bay.

"Ví dụ dự báo chiều nay thời tiết tại Tân Sơn Nhất có dông, có mưa. Với nội dung dự báo đó, các hãng hàng không muốn bay đến đây khả năng phải bay chờ, máy bay phải nạp thêm xăng dầu. Hoặc hãng hàng không phải lấy một thông tin của sân bay dự bị trong trường hợp không hạ cánh được tại Tân Sơn Nhất"- bà Hương phân tích.

Đội dự báo, cảnh báo còn có nhiệm vụ dự báo tình hình thời tiết cho máy bay hạ cánh. Dự báo viên có trách nhiệm tư vấn bằng lời cho kiểm soát viên không lưu hoặc cho hãng hàng không. Nội dung tư vấn nhiều nhất là diễn biến những cơn gió mạnh hay gió giật vì chúng dễ ảnh hưởng quá trình hạ cánh của máy bay.

Việc dự báo của khí tượng hàng không phải thật chính xác, cụ thể và chi tiết. Bà Hương lấy ví dụ đường băng cất hạ cánh dài hơn 3km, có thể một phía đầu đường băng nắng ráo bình thường nhưng phía đầu đường băng còn lại có mưa. Trong trường hợp cần thiết, kiểm soát viên không lưu sẽ cho máy bay đổi đầu cất hạ cánh. Do đó phải dự báo thật chính xác tình hình thời tiết tại từng vị trí trên đường băng.

Ngoài những chuyến bay dân sự hằng ngày, Trung tâm còn phục vụ các chuyến chuyên cơ chở nhiều nguyên thủ đến và rời TP HCM (chuyến bay VIP).

Lúc này, việc dự báo không chỉ phục vụ cho an toàn bay mà còn cho cả công tác tiếp đón. Vì sự trang trọng của chuyến bay VIP, đơn vị phục vụ mặt đất trải thảm đỏ để đón tiếp nên mưa nhỏ cũng là vấn đề. Các tính toán phải được đặt ra như việc có trải thảm đỏ được hay không, rồi tổ chức cho các cháu thiếu nhi ra vẫy cờ hoa chào đón thế nào.

Nhắc tới kỷ niệm ấn tượng, bà Hương kể năm 2016, bà tham gia công tác dự báo thời tiết để phục vụ chuyến bay đưa Tổng thống Mỹ Barack Obama đến TP HCM. Thời điểm này trên vùng biển Thái Bình Dương và biển Đông có bão. Do đó mà thời tiết đất liền ảnh hưởng và có diễn biến rất phức tạp.

24 giờ trước khi ông Barack Obama đến TP HCM, sân bay Tân Sơn Nhất được dự báo sẽ có mưa lớn vào thời điểm chiếc chuyên cơ hạ cánh. Tình hình thời tiết tại sân bay Tân Sơn Nhất được đội ngũ của bà Hương cập nhật liên tục, ai cũng trong tâm trạng căng như dây đàn.

"Cũng rất may mắn là thời điểm trước khi chuyên cơ chở ông Barack Obama đáp xuống thì đám mây dông đã quét qua đường băng và gây mưa xối xả. Mưa xong, chuyên cơ hạ cánh trong điều kiện thời tiết rất đẹp, công tác tiếp đón diễn ra rất thuận lợi" - bà Hương nhớ lại.

Đôi lúc lại thấy mình mâu thuẫn - Đó là cảm nhận của anh Ngô Công Toàn, nhân viên làm việc tại Trung tâm, khi nói về công việc của mình.

Từ nhỏ, anh Toàn đã rất "mê" những bản tin dự báo thời tiết trên tivi. Bằng niềm đam mê ấy, anh đã theo đuổi nghề "dự báo những gì sẽ xảy ra trong tương lai". Đến nay, anh Toàn đã có hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực dự báo thời tiết phục vụ cho hoạt động hàng không.

Anh Toàn chia sẻ vì tính chất đặc thù và tầm quan trọng của công việc mà các quan trắc viên, dự báo viên luôn đối mặt với những áp lực. Bởi những bản tin dự báo mà anh và các đồng nghiệp đưa ra đều ảnh hưởng đến rất nhiều người, thậm chí là cả tính mạng của họ. Do đó mà phải luôn tập trung cao độ mỗi khi bước vào ca trực.

Công việc yêu cầu độ chính xác rất cao về thời gian và cường độ của diễn biến thời tiết. Dự báo thời tiết là một ngành khoa học mang tính tương đối chứ không tuyệt đối. Tuy nhiên các yêu cầu đặt ra hiện nay chỉ cho phép xảy ra sai sót ở mức độ rất nhỏ.

Nhưng với những người làm công tác dự báo thời tiết như anh Toàn, không phải lúc nào cũng mong bản tin dự báo thời tiết của mình sẽ chính xác. "Có những khi mình dự báo ra những diễn biến thời tiết xấu, điều này có thể làm ảnh hưởng đến các hoạt động bay…. Những khi ấy thấy mình hơi mâu thuẫn. Một phần thì mình cũng muốn bản tin dự báo của mình chính xác nhưng khi thời tiết xấu diễn ra thật thì nó sẽ ảnh hưởng đến hoạt động bay, tất nhiên mình không muốn điều đó xảy ra" – anh Toàn nói.

Chia sẻ với phóng viên, anh Toàn cho biết những hình thái thời tiết được học qua trường lớp hoặc kinh nghiệm của các thế hệ đi trước giờ đây đã khác rất nhiều. Nguyên nhân là do biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp. Ví dụ như cũng với gió mùa Tây Nam nhưng gây ra cường độ mưa ở thời điểm hiện tại rất khác so với 10 năm trước. Do đó, người làm công tác dự báo thời tiết phải luôn cập nhật những kiến thức mới để áp dụng vào bản tin của mình, có như vậy mới hoàn thiện nghề "bắt mạch ông trời".