Tên lửa siêu vượt âm di chuyển với tốc độ nhanh hơn gấp năm lần so với tốc độ âm thanh và tiếp cận mục tiêu từ góc thấp hơn nhiều, khiến các hệ thống phòng thủ tên lửa thông thường khó phát hiện chúng hơn.

Theo giới phân tích, vũ khí siêu vượt âm là một "lợi thế năng lực quan trọng" vì chúng khó bị phát hiện kịp thời, có thể đến mục tiêu nhanh hơn và xuyên thủng hiệu quả hơn các hệ thống phòng không hiện tại.

Ông Iain Boyd, Giám đốc Trung tâm Sáng kiến An ninh Quốc gia tại ĐH Colorado (Mỹ), cho tờ South China Morning Post biết chương trình vũ khí siêu vượt âm của Mỹ cho thấy quân đội nước này quyết tâm phát triển những hệ thống mà một số quốc gia khác cũng xem là hữu ích trong chiến tranh hiện đại.

Nỗ lực chung của Lục quân và Hải quân Mỹ

Hôm 28-6, Lục quân và Hải quân Mỹ tiến hành cuộc thử nghiệm bay toàn diện đối với loại tên lửa siêu vượt âm được thiết kế để phóng từ đất liền, tàu nổi và tàu ngầm. Cuộc thử nghiệm diễn ra tại một cơ sở trên đảo Kauai, bang Hawaii.

Cuộc thử nghiệm là một phần thuộc chương trình Tấn công nhanh thông thường (CPS) của Hải quân Mỹ và chương trình Vũ khí siêu vượt âm tầm xa (LRHW)/Dark Eagle của Lục quân Mỹ. Mục đích là cung cấp dữ liệu về hiệu suất của vũ khí này.

Giới chức quốc phòng Mỹ nhận định cuộc thử nghiệm đánh dấu bước tiến cho các chương trình CPS và LRHW. Thông qua nỗ lực chung trên, quân đội Mỹ đang phát triển thiết bị mới và áp dụng các khái niệm phòng thủ mới, cho phép họ duy trì sự vượt trội so với các đối thủ tiềm tàng.

2 chương trình của Không quân Mỹ

Trước đó, Không quân Mỹ hồi tháng 3 cho biết họ đã thực hiện cuộc thử nghiệm cuối cùng theo kế hoạch của loại vũ khí phản ứng nhanh phóng từ trên không AGM-183A (ARRW). Máy bay ném bom chiến lược B-52H Stratofortress từ Căn cứ Không quân Andersen ở đảo Guam đã tham gia cuộc thử nghiệm, phóng ARRW tại một khu vực ở Quần đảo Marshall, phía Tây Thái Bình Dương.

Theo Không quân Mỹ, cuộc thử nghiệm đã phóng một nguyên mẫu tên lửa siêu vượt âm hoạt động hoàn chỉnh và "tập trung vào hiệu suất tổng thể của ARRW".

"Cuộc thử nghiệm này đã thu thập được dữ liệu quý giá và độc đáo, cũng như nhằm thúc đẩy một loạt các chương trình siêu vượt âm " - Không quân Mỹ cho biết.

Theo đài CNN, đây là lần đầu tiên Không quân Mỹ thử nghiệm tên lửa hành trình siêu vượt âm ở Thái Bình Dương.

ARRW (do hãng Lockheed Martin phát triển) là tên lửa siêu vượt âm không đối đất với tốc độ tối đa vượt quá Mach 5 (6.174 km/giờ).

ARRW bao gồm một động cơ tên lửa đẩy và một phương tiện lướt siêu vượt âm, mang theo đầu đạn thông thường. Theo một tài liệu của Bộ Quốc phòng Mỹ năm 2021, ARRW "được thiết kế để tấn công các mục tiêu trên mặt đất có giá trị cao và nhạy cảm về thời gian."

Các phương tiện lướt siêu vượt âm di chuyển với tốc độ lớn hơn Mach 5, khiến chúng khó bị phát hiện và đánh chặn kịp thời. Chúng cũng có thể điều chỉnh hướng đi và thay đổi độ cao, giúp né tránh các hệ thống phòng thủ tên lửa hiện tại.

Hãng Lockheed Martin (Mỹ) cho biết họ đã hoàn thành chương trình thử nghiệm với "sự tự tin hoàn toàn" và "thành công", cũng như sẵn sàng "nhanh chóng" giao công nghệ ARRW hoặc những năng lực siêu vượt âm khác cho Không quân Mỹ.

Cuộc thử nghiệm toàn diện đầu tiên của ARRW diễn ra vào tháng 12-2022, được Không quân Mỹ đánh giá là thành công. Tuy nhiên, 3 cuộc thử nghiệm tiếp theo vào tháng 3, tháng 8 và tháng 10 năm ngoái bị xem là không thành công.

Bộ trưởng Không quân Mỹ Frank Kendall năm ngoái thừa nhận với các nhà lập pháp rằng chương trình ARRW đã "gặp khó khăn" trong quá trình thử nghiệm. Không quân Mỹ sau đó cho biết lực lượng này dự định nhanh chóng kết thúc chương trình nguyên mẫu trong năm nay. Họ không yêu cầu kinh phí để mua ARRW, cũng như thực hiện bất kỳ nghiên cứu và phát triển nào vào năm 2025.

Thay vào đó, Không quân Mỹ sẽ nghiên cứu kết quả cuộc thử nghiệm cuối cùng của ARRW trước khi đưa ra quyết định về loại năng lượng siêu vượt âm cần đến. Giới phân tích cho rằng dù chương trình ARRW dường như đã tạm dừng, dữ liệu từ các cuộc thử nghiệm của nó sẽ được sử dụng cho các chương trình vũ khí siêu vượt âm khác của Mỹ.

ARRW là một trong hai chương trình vũ khí siêu vượt âm chính của Không quân Mỹ, bên cạnh chương trình Tên lửa hành trình tấn công siêu vượt âm (HACM). Với chương trình HACM, Bộ trưởng Kendall lại tỏ ra lạc quan hơn và trong đề xuất ngân sách tài khóa 2025, có 517 triệu USD được phân bổ để tiếp tục phát triển chương trình này.

HACM, được phát triển bởi hai hãng Northrop Grumman và Raytheon (đều của Mỹ), là loại tên lửa "thở khí", tức sử dụng không khí từ môi trường xung quanh làm chất oxy hóa để đốt cháy nhiên liệu, thay vì mang theo toàn bộ oxy cần thiết như trong các tên lửa thông thường.

Tên lửa này nhỏ hơn và có khả năng bay theo "các quỹ đạo hoàn toàn khác biệt" so với ARRW, cũng như có thể được mang bởi nhiều nền tảng hơn, như máy bay chiến đấu.

Sự cộng tác giữa Mỹ và Úc

Sau hơn 15 năm hợp tác, Mỹ và Úc hiện đang tiến gần hơn đến việc hoàn thiện loại tên lửa hành trình "thở khí", bay với tốc độ gấp năm lần tốc độ âm thanh và sẽ được phóng từ máy bay chiến đấu.

Hai nước đã đồng ý hợp tác nghiên cứu về công nghệ siêu vượt âm vào năm 2007, khởi động chương trình Thí nghiệm nghiên cứu chuyến bay siêu vượt âm quốc tế (HIFiRE). Đến năm 2020, chương trình này phát triển thành Thí nghiệm nghiên cứu bay tích hợp Southern Cross (SCIFiRE), tập trung vào việc nâng cao hệ thống thở khí mới.

Động cơ scramjet (động cơ phản lực luồng tĩnh siêu âm) là loại động cơ "thở khí", tức sử dụng oxy từ không khí để đốt cháy nhiên liệu. Theo ông John Venable, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ Mitchell (Mỹ), đây là bước nhảy vọt mạnh mẽ đối với vũ khí siêu vượt âm.

Ông John Venable, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ Mitchell (Mỹ)

Ở tốc độ Mach 5, một tên lửa phóng từ khoảng cách 40 km chỉ cho bạn chưa đến 30 giây để phát hiện và đánh chặn

Hiện hai chương trình HACM và SCIFiRE đang hợp tác thử nghiệm tên lửa. Cụ thể, một số cuộc thử nghiệm tên lửa HACM sẽ được tiến hành tại Úc, sử dụng các máy bay F/A-18 Hornet của nước này. Trước đây, Lầu Năm Góc đã gặp khó trong việc tìm kiếm các khu vực thử nghiệm siêu vượt âm do không phận hạn chế và sự xuất hiện bất ngờ của máy bay hoặc tàu trong khu vực thử nghiệm.

Tên lửa không đối không có tầm bắn "khủng"

Hồi tháng 7, Hải quân Mỹ đã triển khai tên lửa không đối không có tầm bắn cực xa tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

AIM-174B, được phát triển từ tên lửa phòng không SM-6 của Raytheon, là loại tên lửa không đối không tầm xa nhất mà Mỹ từng triển khai. AIM-174B có thể tấn công các mục tiêu trên không ở khoảng cách xa tới 400 km.

Trước đó, hồi tháng 4, tên lửa SM-3 được Mỹ sử dụng lần đầu tiên trong chiến đấu.

Đây là loại tên lửa được thiết kế để đánh chặn tên lửa đạn đạo. Chúng được phóng từ 2 tàu khu trục USS Arleigh Burke và USS Carney ở Đông Địa Trung Hải, mục tiêu đánh chặn là tên lửa đạn đạo Iran phóng về phía Israel, theo trang USNI News.