Nhờ tuân thủ 5 nguyên tắc trên, hệ thống địa đạo trở thành "mật khu nguy hiểm" đối với lính Mỹ.

Nhớ lại những ngày chiến đấu gian khổ nhưng đầy kỳ tích dưới lòng đất, cựu chiến binh Huỳnh Văn Chịa (chú Năm Chịa) không khỏi xúc động:

Dẫn chúng tôi đến một hầm bí mật có miệng nhỏ chỉ vừa một người chui vào, bên trên được ngụy trang bằng cỏ, chú Năm Chịa cho biết:

Có những tổ du kích chỉ 3 người chống lại cả trăm tên lính Mỹ mấy ngày đêm, nhờ địa đạo lực lượng ta lúc ẩn lúc hiện, lúc đánh phía trước, lúc lại đánh phía sau khiến địch bị động, nao núng. Chưa kể, quân và dân đồng lòng, sáng tạo với đa dạng vũ khí từ các hầm chông tự chế, độ sát thương cao đến các quả mìn tự chế từ những quả bom Mỹ sót lại.

Theo chú Năm Chịa, hệ thống địa đạo không chỉ có ở Củ Chi mà nhiều nơi khác cũng có như tỉnh Quảng Nam, Đà Nẵng, Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương, Tây Ninh… nhưng đa số là hầm ẩn tránh, cất giấu tài liệu. Với Củ Chi, hệ thống địa đạo không thụ động mà còn là nơi tổ chức các cuộc tấn công hiệu quả, bất ngờ.

 Nói về sự kỳ vĩ của địa đạo Củ Chi, nữ du kích Võ Thị Trong kể những năm 1961-1965, bà mới 14-18 tuổi, tham gia lực lượng du kích xã, có nhiệm vụ trực tiếp chiến đấu, sẵn sàng chống càn. Đây là giai đoạn Mỹ đánh phá rất ác liệt, máy bay, xe tăng cứ bừa đi xáo lại, chúng gom dân vào các ấp chiến lược, nhà cửa, ruộng vườn tan hoang, huyện Củ Chi trở thành vùng trắng khi máy bay liên tục thả bom, rải chất độc hóa học, không cây cối nào mọc nổi.

Trong gian khó sức chịu đựng của con người càng đáng nể phục khi mọi người vừa chiến đấu, vừa ẩn nấp lại phải chia nhau tìm nguồn lương thực do không được người nhà tiếp tế vì địch chặn khắp các lối ra vào.

Cô Trong cho hay ban đêm mọi người chia nhau hái rau dại, lục bình, bắt cá đồng, chuột đồng mang về làm thức ăn, chuột - cá ăn không hết thì dùng vỏ bom lật ngược lên bỏ vô. Nhờ vậy, mọi người vẫn có sức chiến đấu dài ngày.

Nhớ lại những trận đánh ác liệt nhất, nữ du kích Võ Thị Trong kể: "Vào sáng sớm một ngày giữa tháng 2-1966, có một đoàn xe tăng lội nước như bầy trâu đi từ Cỏ Ống (Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh) cắt ngang đồng vào địa đạo - ngay vùng lực lượng trú đóng. Lúc đó, tôi phát hiện báo cho Tiểu đoàn Quyết Thắng chuẩn bị chiến đấu, nhóm chỉ có 4 người nấp sẵn ở mương nước có bụi tre chờ địch tiến đến. Dù tương quan về lực lượng nhưng chúng tôi không nao núng vì ở thế chủ động, các anh bên Tiểu đoàn Quyết Thắng có B40 sức công phá lớn, phía sau lại có địa đạo nên cứ đánh, khi nào không được thì rút xuống hầm. Trận đó, đánh được 45 phút thì chúng tôi rút, bảo toàn lực lượng sau khi tiểu đội bắn nhiều trái pháo vào xe tăng"

Theo cô Trong, trong trận chiến này địch không càn vô được nên tức lắm, rút ra cánh đồng trống nằm chờ, đến 14 giờ chiều chúng đi vòng qua đường khác vào địa đạo. Lúc này, Tiểu đoàn Quyết Thắng đã rút, chỉ còn du kích với những trái tam long. Khi xe tăng tiến đến gần, đồng chí Hồng bắn 1 trái tam long (đạn pháo) về hướng địch, địch nghe tiếng súng nổ nghĩ là bộ đội còn nên bỏ xe chạy. Ai cũng hoan hô, chiếc xe tăng được lực lượng công trường mang ra sở cao su để người dân chiêm ngưỡng. "Tôi và mấy anh em còn đứng lên xe tăng chụp hình. Tấm hình đó tôi vẫn giữ đến giờ" - cô Trong bộc bạch.