Tân Thủ tướng Liz Truss nhiều khả năng cứng rắn hơn trong chính sách đối ngoại của Anh, bao gồm với cả Mỹ, vào thời điểm nhiều biến động lớn.

Bà Liz Truss, Tân Thủ tướng của nước Anh

Bà Liz Truss kế nhiệm ông Boris Johnson, người đã tuyên bố từ chức vào tháng 7 sau hàng loạt vụ bê bối. Bà cũng trở thành nữ lãnh đạo thứ 3 của Anh sau "bà đầm thép" Margaret Thatcher (làm thủ tướng giai đoạn 1979 -1990) và bà Theresa May (2016-2019).

Ưu tiên hàng đầu của bà Truss khi lên nắm quyền là xử lý cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt của người dân Anh, gồm chi phí thực phẩm và năng lượng tăng vọt, nỗi lo mất điện trong mùa đông này và lạm phát cao. 

Bà Truss nhấn mạnh sau khi kết quả bỏ phiếu được công bố hôm 5-9: "Tôi sẽ triển khai một kế hoạch quyết đoán để cắt giảm thuế và đưa nền kinh tế của chúng ta phát triển".

Một người đàn ông đi trên con phố mua sắm vắng vẻ ở Blackpool - Anh. Ảnh: Reuters

Tân thủ tướng 47 tuổi cho biết trong vòng 1 tuần sẽ đưa ra kế hoạch để giải quyết chi phí năng lượng ngày càng đắt đỏ và đảm bảo nguồn cung năng lượng tương lai. Trong suốt chiến dịch tranh cử, bà Truss tuyên bố sẽ xoá bỏ kế hoạch tăng thuế của chính quyền tiền nhiệm và cắt giảm thuế nhưng một số chuyên gia kinh tế đánh giá hành động này sẽ càng khiến lạm phát tăng mạnh.

Bà Liz Truss vẫy tay chào bên ngoài trụ sở đảng Bảo thủ hôm 5-9. Ảnh: Reuters

Theo các đồng minh của cựu bộ trưởng ngoại giao Anh, một khi bà Truss nắm quyền, Trung Quốc sẽ bị xếp vào vị trí tương tự Nga, tức là "mối đe dọa nghiêm trọng". Trung Quốc được mô tả là "đối thủ cạnh tranh có hệ thống" với Anh và bản đánh giá tổng hợp chính sách nước này cho rằng London nên tăng cường quan hệ thương mại với Bắc Kinh nhưng vẫn phải cảnh giác trước những rủi ro đối với an ninh quốc gia.

Bà Truss được cho là có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc và Nga. Ảnh: Reuters

Bà Truss được cho là sẽ ưu tiên an ninh quốc gia hơn hợp tác kinh tế với Trung Quốc và sẽ lên tiếng về các vấn đề Hồng Kông và Tân Cương. Quan điểm của bà Truss đánh dấu sự thay đổi mạnh mẽ so với mối quan hệ Anh - Trung Quốc dưới thời cựu Thủ tướng David Cameron, thời điểm Chủ tịch Tập Cận Bình có chuyến thăm tới Anh.

Nguồn tin từ ê kíp tranh cử của bà Truss cho biết: "Bà ấy đã củng cố lập trường của Anh với Bắc Kinh kể từ khi còn làm bộ trưởng ngoại giao và sẽ tiếp tục giữ lập trường cứng rắn trên cương vị thủ tướng".

Khi giữ vị trí bộ trưởng ngoại giao Anh, bà là một đồng minh đáng tin cậy của NATO và là người ủng hộ Ukraine, có quan điểm cứng rắn với Nga và Tổng thống Vladimir Putin.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Nga vẫn chưa tiến hành các biện pháp để cải thiện mối quan hệ với Anh dù bất kỳ ứng viên nào trở thành thủ tướng.

Theo ông Bronwen Maddox, Giám đốc Chatham House (Viện nghiên cứu Quốc tế Hoàng gia Anh), trong thời gian tới, nữ thủ tướng thứ 3 của Anh sẽ phải giải quyết một số thách thức, bao gồm việc duy trì sự ủng hộ đối với Ukraine và giải quyết các bất đồng ngày càng lớn với Liên minh châu Âu (EU) xung quanh vấn đề Bắc Ireland trong Thỏa thuận Brexit (Anh rời khỏi EU). 

Bà Liz Truss, khi là bộ trưởng ngoại giao, bắt tay Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu phụ trách quan hệ EU - Anh Maros Sefcovic hồi tháng 1. Ảnh: Reuters

Trên thực tế, bà Truss cũng nhận được ít sự ủng hộ ở EU. Một số nhà lãnh đạo EU cho rằng bà có quan điểm chống châu Âu và có thể làm cho quan hệ Anh - EU xấu đi. Ông Alan Convery, giảng viên cao cấp về chính trị tại Trường ĐH Edinburgh, nhận định: "Nhiều khả năng bà Truss sẽ nỗ lực loại bỏ những sai sót không đáng có từ thời Thủ tướng Johnson nhưng vẫn tiếp tục chính sách đối đầu với EU".

Trong bối cảnh căng thẳng trên khắp Đại Tây Dương về các vấn đề thương mại và Brexit, bà Truss có thể sẵn sàng đối đầu với Mỹ và Tổng thống Joe Biden về một số vấn đề.

Ông Nile Gardiner, cựu cố vấn của cựu Thủ tướng Anh Margaret Thatcher, nói vói Fox News: "Tôi không nghĩ bà ấy sẽ e dè trước ông Biden khi bàn về những lĩnh vực quan trọng đối với lợi ích quốc gia Anh". Vấn đề gây chia rẽ lớn nhất giữa bà Truss và Tổng thống Biden có thể là Brexit và Nghị định thư Bắc Ireland, một phần của Thỏa thuận Brexit đã được đàm phán với EU.

Bà Truss trò chuyện với Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken trong cuộc họp tháng 12-2021. Ảnh: Reuters

Bà Liz Truss đã thúc đẩy viết lại Nghị định thư Bắc Ireland. Nghị định thư ra đời nhằm tránh việc thiết lập đường biên giới cứng giữa vùng Bắc Ireland (Anh) và Cộng hòa Ireland, thành viên EU, sau Brexit. Tuy nhiên, Anh muốn sửa đổi nghị định thư này bởi cho rằng các quy định nêu ra trong đó gây cản trở thương mại. Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo EU và một số quan chức ở Washington phản đối với lập luận điều đó có nguy cơ phá hoại hơn hai thập kỷ hòa bình giữa Ireland và Bắc Ireland.

Bà Liz Truss tươi cười cùng ông Hugh O'Leary tại Trung tâm Nữ hoàng Elizabeth II, sau khi bà được thông báo trở thành lãnh đạo Đảng Bảo thủ mới tại London - Anh hôm 5-9. Ảnh: Reuters

Ông John Kampfner, giám đốc Viện nghiên cứu quốc tế Hoàng gia Anh, đánh giá: "Bà Liz Truss là người quyết đoán, có tính cách kiên định. Bà ấy sẽ đi ngược lại chính quyền ông Biden trong cách tiếp cận về vấn đề Bắc Ireland và châu Âu".

Một vấn đề tiềm ẩn khác có thể gây bất đồng giữa bà Truss và ông Biden là nỗ lực của chính quyền Mỹ trong việc đàm phán lại thỏa thuận hạt nhân với Iran. Cựu Tổng thống Donald Trump đã rút khỏi Kế hoạch Hành động Chung Toàn diện (JCPOA) sau khi nhậm chức và khôi phục các lệnh trừng phạt Iran trong khi chính quyền của ông Biden ưu tiên hồi sinh thỏa thuận này. Ông Kampfner cho rằng bà Truss vẫn chưa mặn mà với các cuộc đàm phán mới nhưng có thể linh hoạt về vấn đề Iran để tránh gây chia rẽ với Mỹ hơn mức cần thiết.

Hôn nhân đã qua sóng gió

Khi bà Liz Truss được thông báo trở thành lãnh đạo đảng Bảo thủ vào ngày 5-9, nước Anh bắt đầu chú ý đến chồng bà, ông Hugh O’Leary.

Người đàn ông 48 tuổi không xuất hiện trong chiến dịch tranh cử của bà. Bà Truss từng chia sẻ với báo The Telegraph hồi đầu chiến dịch tranh cử rằng chồng bà "không muốn lộ diện nhiều".

Bà mô tả người chồng kế toán của bà là "người rất khắc kỷ" và luôn ủng hộ sự nghiệp của vợ. Cũng theo bà Truss, ông O’Leary là một thành viên tích cực của đảng Bảo thủ.

Bà Truss và ông O’Leary kết hôn vào năm 2000, 3 năm sau khi họ gặp nhau tại một hội nghị của đảng này. Buổi hẹn hò đầu tiên của họ là tại một sân trượt băng, nơi buổi tối lãng mạn không may kết thúc khi ông O’Leary bị bong gân mắt cá chân. Sinh năm 1974, ông O’Leary lớn lên tại ngoại ô Allerton, TP Liverpool, trước khi theo học tại Trường Kinh tế London (LSE).

Trong một bài phát biểu vào năm 2018, bà Truss đã ca ngợi LSE, nơi ông O’Leary học kinh tế lượng và kinh tế toán học từ năm 1992 đến 1995, vì đã sản sinh ra "người chồng tuyệt vời" cho bà. "Bất cứ khi nào tôi muốn thảo luận, kể cả giữa đêm khuya, về cải cách nguồn cung hoặc toán kinh tế, luôn có người sẵn sàng hỗ trợ" – bà Truss hóm hỉnh nói.

Bà Truss và ông O’Leary kết hôn vào năm 2000. Ảnh: Instagram

Theo LSE, ông O’Leary là giám đốc tài chính tại Affinity Global Real Estate, công ty đồng sở hữu và quản lý danh mục đầu tư bất động sản thương mại trị giá hơn 185 triệu USD.

Vào năm 2002, ông dấn thân vào chính trị, với tư cách là ứng viên đảng Bảo thủ trong cuộc bầu cử địa phương ở quận Greenwich. Tuy nhiên, với 447 phiếu bầu, ông không có đủ sự ủng hộ cần thiết để đánh bại các đối thủ Lao động.

Hình ảnh của bà Truss bị ảnh hưởng vào năm 2006 khi xuất hiện thông tin bà có quan hệ tình cảm với ông Mark Field, một nghị sĩ Bảo thủ đã kết hôn. "Tôi thực sự xin lỗi về việc này. Tôi đã phạm sai lầm. Nhưng với tôi và chồng tôi, sóng gió đã trôi qua" – bà Truss nói trong một cuộc phỏng vấn với đài BBC.

Ông O’Leary vẫn luôn bên cạnh bà Truss. Khi được hỏi về vụ việc kể trên, ông O’Leary nói với Daily Mail rằng: "Tôi không muốn thảo luận vấn đề này".

Hàng xóm khẳng định ông O’Leary là một người trầm tính, thân thiện và thường xuyên nói chuyện về xe cộ với những người hàng xóm khác.