ì tình làng nghĩa xóm, có những công xưởng mà ở đó cả họ làm chung, cả xóm quây quần, có người còn được tặng nhà… nghe qua người viết cũng không khỏi "sướng" lây.

Một góc khu lưu trú Chi nhánh Công ty CP đầu tư Long Biên

Tại Chi nhánh Công ty CP Đầu tư Long Biên (quận Gò Vấp, TP HCM), nơi có đến gần 100 công nhân (CN) là người dân tộc Khmer ở các vùng quê thuộc tỉnh An Giang, Vĩnh Long đến lập nghiệp. Hẳng năm, ngoài Tết Dương lịch, Tết Nguyên Đán, họ còn được tạo điều kiện để trải qua những ngày lễ hội Chaul Chnam Thmay mừng năm mới của người Khmer vào giữa tháng 4 cùng với gia đình.

Chúng tôi đã có dịp gặp những CN người Khmer đang sinh sống tại Khu lưu trú của Chi nhánh công ty trên. Đã ở đây suốt 8 năm, vợ chồng chị Neang Kếp và anh Chau Tức cho biết với họ, khu lưu trú không khác gì quê nhà, đi làm xa nhưng gia đình vẫn quây quần bên nhau, đồng nghiệp cũng là những người hàng xóm cũ.

Tận dụng thời gian rảnh rỗi sau giờ tan ca, anh chị tranh thủ "khai phá" những khoảng đất trống để trồng hoa cũng như các loại rau và mướp để ăn. Theo chị Neang Kếp ở quê ít việc, làm chẳng đủ ăn nên anh chị được một người họ hàng giới thiệu đến Long Biên tìm việc, thấy việc chăm sóc cây cỏ, sân bãi có thể học hỏi, thu nhập lại ổn định, không lo nơi ăn chốn ở, thế là anh chị tay xách nách mang rời Châu Đốc, An Giang đến TP HCM lập nghiệp. Khi ổn định, chị lại giới thiệu con trai và người thân đến làm cùng. "Giờ cả họ nhà tôi mười mấy người cùng làm một chỗ. Lễ tết là rủ nhau cùng về, năm nào không về thì lại được công ty cho nghỉ sớm để tổ chức ăn uống ngay tại khu lưu trú. Cuộc sống như vậy tốt hơn trước rất nhiều"- chị nói.

Công nhân Chi nhánh Công ty CP Đầu tư Long Biên được ở miễn phí tại khu lưu trú

Tương tự, vợ chồng anh Chau Thanh Thol và chị Keang Thanl Ny (huyện Tịnh Biên, Anh Giang) cũng chọn làm CN kỹ thuật sân bãi tại Chi nhánh Công ty Long Biên bởi cả xóm (hơn 20 người) nhà anh chị đều làm việc tại đây. Gia đình đông con, mẹ lại bệnh tật cần chi phí điều trị mà ở quê ruộng đất ít lại không có nơi thuê mướn nên anh chị quyết định theo người quen đến đây làm việc. Dù lúc đầu, vấn đề giao tiếp có khó khăn do vốn từ không nhiều nhưng được tổ trưởng và đồng nghiệp hướng dẫn kỹ càng, anh chị dần quen tay và thấy gắn bó. Biết hoàn cảnh của chị, công ty cũng sắp xếp công việc và tạo điều kiện để chị được thường xuyên về quê chăm sóc mẹ.

Công nhân trồng và chăm sóc rau trong khu lưu trú của Chi nhánh Công ty CP đầu tư Long Biên

Ông Đinh Trung Kiên, Trưởng phòng Hành chính Công ty Long Biên cho biết, từ đầu, DN không có chủ trương đến một vùng, miền nào để tuyển dụng trực tiếp nhưng NLĐ thấy ổn định nên giới thiệu nhau đến ứng tuyển. Đó là lý do Long Biên có một "cộng đồng đoàn kết và thân thương". Cũng có những khó khăn trong việc truyền đạt quy trình làm việc nên DN luôn hướng dẫn thật kỹ hoặc chọn những lao động cũng là người dân tộc Khmer làm việc lâu năm cầm tay chỉ việc cho họ. Với sự siêng năng, họ hòa nhập rất tốt. Thời gian đầu, do khác biệt văn hóa và chưa quen nội quy lao động, một số NLĐ còn tự ý nghỉ việc khi lễ hội hay nhà có việc riêng nhưng dần dần, thói quen và nhận thức của họ thay đổi. Để tạo thuận lợi nhất cho NLĐ, DN đã bố trí nhà lưu trú miễn phí cũng như cho họ nghỉ các ngày lễ, Tết riêng của dân tộc Khmer. Đó cũng là nét văn hóa đẹp ở Chi nhánh Công ty Long Biên.

Tại Hợp tác xã (HTX) Mây tre lá Ba Nhất (quận Bình Thạnh, TP HCM), trước đây có đến 60% CN đến từ thị xã (TX) Sông Cầu, tỉnh Phú Yên. Nguyên nhân đến từ việc ông Trần Kỳ Doanh, chồng bà Nguyễn Thị Cúc, nguyên Chủ nhiệm HTX vốn là người con của vùng đất Sông Cầu.

Bà Nguyễn Thị Cúc, nguyên Chủ nhiệm HTX Mây tre lá Ba Nhất (thứ 2, bên trái) tặng nhà cho gia đình công nhân có nhiều cống hiến

Những lần về quê, thấy bà con, chòm xóm vất vả vì không có việc làm, ông lại niềm nở giới thiệu họ đến HTX của vợ để làm việc. Dần dà, HTX có đến hàng chục CN đến từ TX Sông Cầu. Để họ yên tâm làm việc, HTX đã dành một phần lợi nhuận để xây dựng khu lưu trú miễn phí 86 phòng dành cho CN ngay gần nhà xưởng ở tỉnh Bình Dương.

Những người đồng hương cùng sống trong khu lưu trú đã biến cuộc sống nơi đây thành một xóm nhỏ. Họ trồng rau, cây cảnh, cây ăn quả trước nhà và nuôi gia cầm để cải thiện cuộc sống. HTX còn xây dựng bếp ăn tập thể để chăm lo bữa ăn cho CN. Ông Phạm Như Huỳnh, Chủ tịch CĐ HTX, cho biết không chỉ có bữa ăn giữa ca mà bếp ăn tập thể còn nấu ăn miễn phí cả 3 bữa trong ngày cho CN và con cái họ. Thời gian đầu để hợp khẩu vị của số đông CN, bếp ăn cũng do những đầu bếp Sông Cầu phụ trách, dần dà mọi người hòa nhập với văn hóa địa phương nên món ăn cũng phong phú hơn. Những dịp Tết, HXT còn thuê xe đưa rước CN về tận Sông Cầu để họ được tận hưởng trọn vẹn cái Tết quê cha.

Đặc biệt, thấy một số cặp vợ chồng có nhiều cống hiến cho HTX nhưng chưa có nhà ở, bà Cúc không ngần ngại tặng một phần đất và kinh phí xây nhà giúp họ an cư. Tiêu biểu là anh Nguyễn Thành Việt. Năm 2018, anh được HXT xây tặng 1 căn nhà diện tích lên đến 142m2 trị giá 600 triệu đồng. Anh tâm sự: "Vốn là CN xa xứ nhưng nhờ tấm lòng của ban giám đốc HTX, tôi đã được an cư ở quê hương thứ 2. Vì ân tình này, những năm gần đây dù HTX có khó khăn, tôi và nhiều CN vẫn cố gắng bám trụ".

Tương tự, Công ty CP Cơ khí xây dựng thương mại Đại Dũng (huyện Bình Chánh, TP HCM) cũng rất đặc biệt khi có hàng trăm CN đến từ tỉnh Thanh Hóa. Ông Nguyễn Văn Hùng, Phụ trách công tác truyền thông công ty cho biết người việc DN có cộng đồng người Thanh Hóa liên quan mật thiết với việc ông Trịnh Tiến Dũng – người sáng lập công ty là người dân gốc Thanh Hóa.

Đại diện Công ty CP Cơ khí xây dựng thương mại Đại Dũng thăm, tặng quà cho trẻ em mồ côi tại tỉnh Thanh Hóa

Năm 1995, ông Dũng cùng với một số anh em, bạn bè cùng quê vào TP HCM mở một xưởng cơ khí nhỏ, sau gần 30 năm hoạt động, ông phát triển thương hiệu Đại Dũng thành đơn vị cơ khí hàng đầu Việt Nam. Có sự nghiệp thành công, ông Dũng luôn dành sự quan tâm, có những hoạt động thiết thực, nhân văn hướng về quê hương như chương trình "Mẹ đỡ đầu" vừa khởi động vào giữa năm 2023, DN sẽ hỗ trợ 100 trẻ em mồ côi khó khăn tại tỉnh Thanh Hóa cho đến khi các em 18 tuổi (mức hỗ trợ 700.000 đồng/em/tháng) hay chương trình xây nhà cho trẻ mồ côi… Điều đó đã giúp lan tỏa hình ảnh của Đại Dũng và thu hút được lực lượng lao động trẻ người Thanh Hóa đến công ty làm việc. Có thời điểm, lao động gốc Thanh Hóa chiếm tới 60% tổng số lao động DN.

Để họ yên tâm làm việc xa nhà, DN cũng xây dựng khu lưu trú miễn phí cũng như tổ chức những chuyến xe hồi hương vào dịp Tết. Tạo thêm niềm vui cho CN, những dịp lễ hay liên hoan, công ty cũng đem đến hương vị quê hương qua những món ăn đặc trưng của Thanh Hóa như bánh lá, nem chua… Song song đó, ông Dũng cũng luôn khuyến khích, hỗ trợ những người đồng hương, đồng nghiệp đã góp sức cùng ông từ những ngày đầu ra thành lập DN riêng. Với những anh em quyết tâm bám trụ, DN cũng trả công cho họ tương xứng và cất nhắc vào các vị trí phù hợp. Bởi sự chu đáo ấy nên hầu hết NLĐ đều rất gắn bó, có những gia đình đã có 2 thế hệ làm việc tại Đại Dũng.