hông đơn giản chỉ thuyết giảng Phật pháp, các bài pháp thoại của sư Thích Minh Niệm còn bàng bạc những triết lý sâu sắc, tiếp thêm động lực trên hành trình tìm đến cuộc sống an yên, hạnh phúc của con người.

Thầy Thích Minh Niệm là giảng sư, diễn giả về phương pháp thiền tập giúp chữa lành, kiến tạo hạnh phúc, bình an trong cuộc sống với phương châm "Bây giờ và ở đây". Quyển "Hiểu về trái tim" của thầy cũng là sách gối đầu giường của nhiều người.

Đọc "Hiểu về trái tim" hay nghe những nội dung sư Thích Minh Niệm chia sẻ trên mạng xã hội, tôi rất thấm thía. Những gì thầy viết và nói rất sâu sắc, ý nghĩa nhưng hết sức gần gũi, bình dị. Nếu cảm được, thực hành và áp dụng được, chúng ta sẽ thấy cuộc sống của mình nhẹ nhàng hơn, bình yên hơn rất nhiều.

Tôi luôn mong ước gặp sư Minh Niệm để được thầy giải tỏa những vướng mắc về bản thân, gia đình và cuộc sống. Không ngờ, khi đến "học viện chữa lành", tôi lại được tận tay thầy pha trà mời và trò chuyện. Tôi đã lĩnh hội được nhiều kiến thức thiền tập, được trải nghiệm sống tỉnh thức trong 2 ngày.

Sư Thích Minh Niệm: "Nếu vững tin với con đường mình đi, tin vào nội lực bản thân thì không có gì cản trở được chúng ta".

Khi được phỏng vấn riêng, cuộc trao đổi với sư Minh Niệm một lần nữa cho tôi nhiều bài học quý. Thầy đã giảng giải về nhân sinh, về tâm thế doanh nhân và doanh nghiệp sau nhiều biến động, nhất là đại dịch COVID-19. Thầy cũng giúp tôi "giải mã" được những vấn đề về nội tâm, về bản thân…

Khi tôi đặt vấn đề về tâm thế doanh nhân và cuộc sống con người sau đại dịch COVID-19, sư Minh Niệm bảo thầy hay liên hệ hình ảnh "thuyền to - sóng lớn". Khi chúng ta đi thuyền to để ra đại dương thì phải chuẩn bị tinh thần đương đầu sóng lớn; nếu ngồi thuyền nhỏ trên sông thì chỉ gặp sóng yếu. Kinh Phật nói rằng muốn đi cỗ xe lớn thì ta phải có bản lĩnh, nghĩa là chấp nhận nhiều rủi ro, áp lực.

Khi gặp sóng lớn làm thuyền chao đảo, có nguy cơ bị nhấn chìm thì bản năng con người trước hết sẽ hoảng hốt, sợ hãi. Đó là phản ứng tự nhiên. Song, với những người đã trải qua nhiều tình huống như vậy thì phản ứng tự nhiên sẽ trở thành cách thức ứng phó hữu hiệu.

Giống như trong tình cảm hôn nhân, việc một người thay lòng đổi dạ cũng là bản năng tự nhiên chứ không phải chuyện bất thường. Bản thân ta đôi lúc cũng thay đổi mà sao buộc người khác không đổi thay? Con người hầu như ai cũng có lúc thay đổi quan điểm, nhu cầu, hướng đi. Khi người này không còn đáp ứng yêu cầu của người kia, hoặc người kia nảy lòng tham, ham muốn cái khác… thì đó cũng là bản năng tự nhiên của họ. Do vậy, khi tiến đến hôn nhân không có nghĩa là người ta ắt sẽ chung thủy với nhau trọn đời.

Vấn đề là nếu không quan tâm, đào sâu tìm hiểu và không luyện tập, chuẩn bị cách ứng phó thì có những thứ trên đời thuộc về tự nhiên, chúng ta sẽ xem nó là chuyện hiển nhiên và có tâm thế chấp nhận. Vì vậy, để đi vững vàng trên con thuyền lớn, chúng ta cần phải biết làm thế nào, xử trí ra sao nếu gặp sóng to.

Chọn con đường tu hành, sư Thích Minh Niệm chấp nhận đương đầu với nhiều khó khăn

Theo sư Minh Niệm, để xử trí "cú chao đảo" khi gặp sóng gió của "con thuyền lớn", trước tiên phải chấp nhận việc này. Chúng ta cần biết rằng những chuyện "chao đảo" trước sau gì cũng xảy ra và thứ gì giá trị thường không dễ dàng đạt được.

Thầy Minh Niệm nhận định đại dịch COVID-19 hay biến động ngoại cảnh là những chuyện khó tránh khỏi. Điều quan trọng là ta phải biết cách "nhảy múa" với nó.

Hình ảnh "nhảy múa cùng mùa" cũng được sư Minh Niệm hay dùng. Một năm có 4 mùa: xuân - hạ - thu - đông. Theo thầy, nếu mùa đông ta hoảng hốt, mùa thu phập phồng lo đông tới…, thì dù mùa xuân có hồ hởi vui chơi cũng khổ. Khổ vì ta chỉ vui vẻ vào mùa xuân, những mùa còn lại thì cảm thấy sầu não.

Để không phải khổ sở, ta phải học cách "nhảy múa" với hoàn cảnh thực tế. "Nhảy múa" ở đây là thong dong tự tại, không sợ hãi bất an mà cần tùy duyên bất biến, không để hoàn cảnh chi phối, ảnh hưởng.

"Thầy thích lời ca khúc "Đời cho ta thế" của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Cuộc đời cho ta cả điều thuận và nghịch. Nếu chỉ có nghịch thì ta sẽ chết, còn chỉ có thuận thì ta sẽ hư hỏng" - sư Minh Niệm nhận định. Theo thầy, đời cho ta các mùa hạ, thu, đông thì cũng cho ta mùa xuân - tức có cả nghịch lẫn thuận. Nếu chấp nhận nó xảy ra thì ta sẽ không chống lại hay phiền muộn nữa.

Với doanh nhân, sư Thích Minh Niệm cho rằng cần phát triển đời sống tinh thần, tăng cường năng lực lãnh đạo. "Thất bại là mẹ thành công", ai cũng phải trải qua thất bại rồi mới có thể thành công. Có kinh qua thất bại thì sự thành công mới bền vững, chứ nếu thuận buồm xuôi gió cả thì kết quả đạt được hầu hết chỉ trong chóng vánh.

Khi con người trải qua nhiều thăng trầm, họ rất trân quý sự thành công. Vì vậy, khi thất bại, ta cần có tâm thế chuyển sang trạng thái mới và thái độ khác thì mới làm nên chuyện lớn.

Những gì sư Thích Minh Niệm nói và viết rất sâu sắc, ý nghĩa nhưng hết sức gần gũi, bình dị

Để chuyển sang trạng thái mới, con người phải giảm bớt hưởng thụ, kìm hãm cái tôi, biết trời cao đất rộng, chớ ngang tàng ương ngạnh; đừng tàn phá môi sinh, không làm ảnh hưởng đến xã hội, hạn chế thâu tóm quyền lợi cho mình... Thầy Minh Niệm mong mỏi: "Đừng nghĩ rằng mình tài giỏi, uy quyền, mà phải sống có nhân có quả, có trước có sau".

Ảnh hưởng đại dịch COVID-19 và cuộc suy thoái kinh tế trên thế giới buộc doanh nhân phải vận hành lại bộ máy doanh nghiệp mình. Con thuyền mà doanh nhân chèo lái cần phải đi đúng hướng phù hợp. Doanh nghiệp cũng phải hướng đến "chân - thiện - mỹ". Nếu tiếp tục con đường cũ thì dù có thành công, doanh nhân cũng khó thấy hạnh phúc vì họ vẫn quay cuồng với công việc, còn tâm hồn thì khô cằn, vỡ vụn.

Nếu doanh nghiệp tiếp tục tàn phá tài nguyên - môi trường hay làm ra sản phẩm có hại cho xã hội thì luật nhân quả sẽ không để yên. Doanh nghiệp cần có hướng đi đúng, đừng để ảnh hưởng đến xã hội, cộng đồng.

"Thất bại là mẹ thành công". Vì vậy, thất bại giúp ta sâu sắc hơn rất nhiều. Thực ra, thất bại là lúc để ta ngơi nghỉ, dừng lại và đúc rút kinh nghiệm. Người xưa dụng binh nhiều khi cũng phải "lùi 1 bước để tiến 3 bước". Đó là bước lùi để ta bù đắp, bổ sung khoản còn thiếu về nội lực, tâm hồn.

Theo sư Minh Niệm, thời gian qua, một số doanh nhân bị tổn thương nặng nề vì "chơi" lớn. Bởi lẽ, dù dồn tài lực đầu tư nhưng họ không cắm rễ được vào đời sống. Phần lớn doanh nhân không có thời gian dành cho bản thân; không có thời gian để sống cân bằng, thư giãn … Họ lo phục vụ nhóm người nào đó, lo mang lại giá trị nào đó cho xã hội - dù là thật - nhưng lại bỏ rơi mình.

Theo thầy Thích Minh Niệm, khi ta làm việc gì đó cho cộng đồng thì đừng nói chung chung, mơ hồ... Phải thật sự vì cộng đồng, cho cộng đồng nhiều hơn cái mình có.

Đời sống tinh thần của họ nghèo nàn, mất dần nội lực nên chỉ cần một "trận bão" là cái cây mà họ cắm rễ sẽ trốc gốc. Vì vậy, doanh nhân cần tỉnh táo và phải biết lượng sức; phải yêu cuộc sống, cộng đồng, xã hội, gia đình, để khi gặp giông bão thì cái cây mà họ vun trồng không bị ngã đổ.

Cũng có những doanh nhân dù tổn hại nhưng không ngã đổ. Họ không bị khủng hoảng vì với họ, phát triển kinh tế chỉ là một phần chứ không phải tất cả. Họ yêu cuộc sống chứ không chỉ chăm chăm vào công việc, vào sự nổi tiếng, thành đạt.

Sư Thích Minh Niệm khuyên rằng nếu ngã đổ, ta cần phải gấp rút đứng lên, phát triển nội lực, làm mới khu vườn tâm hồn của mình để cắm rễ sâu hơn vào đời sống. Nếu cứ theo cách thức cũ, cho dù ta có đứng dậy được thì cũng có nguy cơ tiếp tục đổ ngã.

"Có những người chưa thật tâm, chưa trọn vẹn. Khi ta làm việc gì đó cho cộng đồng thì đừng nói chung chung, mơ hồ. Đừng vì cộng đồng một phần nhỏ, còn mình thì đầy túi. Phải thật sự vì cộng đồng, cho cộng đồng nhiều hơn cái mình có" - thầy nhấn mạnh.

Trở lại chuyện "thuyền to - sóng lớn", để có thể lèo lái "thuyền to" thì cần rất nhiều yếu tố. Trong đó, tố chất quan trọng nhất của thuyền trưởng là phải luôn tràn đầy năng lượng, vững chải, bản lĩnh, trí tuệ, chứ chỉ có lòng tốt thôi thì chưa đủ. Muốn vậy, thuyền trường phải tu thân, rèn luyện, dành thời gian để cân bằng "thân, tâm, trí".

Sư Minh Niệm ví von: Nếu muốn phát triển chiều ngang thì lao ra, muốn phát triển chiều cao thì vươn tới. Ta cần dành thời gian để phát triển bản thân. Nếu lúc nào ta cũng chỉ nghĩ tới công việc, muốn vươn tới đỉnh cao, muốn chinh phục, nắm bắt mọi cơ hội… thì khó có thời gian để cân bằng, thư giản.

"Hãy dành thời gian để "dọn rác", làm mới tâm hồn và "mời gọi" các tố chất tốt đẹp tiềm ẩn trong ta. Phải luôn mài giũa, trau dồi, chứ không phải chỉ đọc vài cuốn sách, ngồi thiền vài hôm là có trí tuệ. Đó là hành trình quay lại dọn dẹp và phát triển bản thân. Nếu thủ lĩnh mà lúc nào cũng mệt mỏi, bệ rạc, sân si thì nguy hiểm vô cùng" - thầy nhận xét.

Theo sư Minh Niệm, đã là thủ lĩnh thì lúc nào cũng cần phải điềm tĩnh, vững chãi, có tầm nhìn xa trông rộng. Nếu không lèo lái nổi con thuyền, gặp thất bại thì thuyền trưởng phải xem lại chính mình. Khi ta vững vàng, có con đường để đi thì mọi khó khăn chỉ là thử thách.

Thầy Minh Niệm chiêm nghiệm: "Nếu vững tin với con đường mình đi, tin vào nội lực bản thân thì không có gì cản trở được chúng ta. "Chó cứ sủa, đoàn người vẫn đi". Còn nếu không thì chỉ cần một tiếng chó sủa cũng làm ta hoảng hốt. Nếu thiếu rèn luyện, thiếu phát triển bản thân, thiếu dừng lại để suy gẫm… thì tất cả chỉ là mơ hồ. Khi ta mơ ước thành công mà không đủ điều kiện để thực hiện thì đó chỉ là ảo tưởng".