ừ chủ trương và tư duy đúng đắn của nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã mở đường cho phát triển công nghiệp của Sông Bé trước đây và Bình Dương bây giờ.

Để nhìn lại thời kỳ mở đường nói trên, phóng viên Báo Người Lao Động đã có cuộc trao đổi với nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết xung quanh vấn đề này.

KCN Việt Nam- Singapore II hiện hữu tại TP Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương

>> Phóng viên: Thưa ông, sau thời kỳ đổi mới năm 1986, hầu hết các địa phương trong cả nước đều tập trung phát triển nông nghiệp, hợp tác xã, kinh tế mới… Vậy tại sao ông lại suy nghĩ đến việc phát triển công nghiệp, trong khi tỉnh Sông Bé có rất nhiều lợi thế để phát triển nông nghiệp?

- Nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết: Trước đây tỉnh Sông Bé rất nghèo, chủ yếu làm nông nghiệp, nhưng mà nông nghiệp cũng chưa phát triển. Bởi vì, đất đai thuộc sở hữu của toàn dân, tư nhân chưa được sản xuất. Cho nên chủ yếu trông cậy vào quốc dân và hợp tác xã, nhưng còn yếu ớt, chưa có gì phát triển.

Nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết trong một lần nói chuyện truyền thống với thế hệ trẻ tỉnh Bình Dương

Trước tình hình đó, lãnh đạo tỉnh Sông Bé đã định ra 2 hướng, trước mắt là phải phát triển nông nghiệp để cuộc sống của nông dân được ấm no, ổn định. Lúc đó, tôi cùng với tập thể mới đề xuất trung ương là đất đai Sông Bé rất nhiều, khoảng 1 triệu ha, phải đưa vào sản xuất, chứ để vậy là quá lãng phí nhưng trung ương chưa có chủ trương.

Thời điểm đó chỉ cho nước ngoài can thiệp vào để trồng chuối, còn người dân địa phương thì không được, chỉ có làm cao su, nhưng quốc dân yếu quá, cho nên đất đai mênh mông không ai làm, kinh tế mới người ta đến rồi cũng bỏ về. Thế là tỉnh tiếp tục đề xuất trung ương. Quá trình này gay go lắm, nhưng sau đó cũng được chấp nhận và mở rộng ra cho người dân có đất sản xuất, có gạo ăn, có lương thực.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính trao giấy phép đầu tư cho các doanh nghiệp trong KCN VSIP 3- Bình Dương

Thứ hai, lãnh đạo tỉnh Sông Bé thấy rằng muốn phát triển thì phải phát triển công nghiệp. Tuy nhiên, vốn không có, kinh nghiệm cũng không, chỉ có đất, cho nên phải mời gọi doanh nghiệp trong nước và ngoài nước đầu tư vào tỉnh. Lúc này, mình mời gọi với tư tưởng "trải chiếu hoa để mời gọi đầu tư".

Thời kỳ đó, ở TP HCM đã có Khu Chế xuất Tân Thuận, nhưng qua nghiên cứu thì Bình Dương làm khu chế xuất không được. Bởi vì, hàng làm ra đâu chỉ xuất khẩu không mà còn bán chỗ này chỗ khác nữa, trong khi nguồn xuất khẩu cũng không có, nên tỉnh mới đặt ra là xây dựng khu công nghiệp (KCN) và KCN đầu tiên của Bình Dương được ra đời là KCN Sóng Thần, rồi sau đó mở rộng ra những KCN khác.

Phóng viên Báo Người Lao Động trao đổi với nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết về chủ trương “trải chiếu hoa để mời gọi đầu tư” và “trải thảm đỏ để thu hút nhân tài”. Ảnh: Quốc Chiến

>> Tại sao ông lại dùng cụm từ "Trải chiếu hoa để mời gọi đầu tư", "Trải thảm đỏ để thu hút nhân tài"?

- Nghĩa là mình làm những cái gì thuận lợi nhất cho nhà đầu tư, khi họ vào đây rồi thì mình giúp đỡ họ, thậm chí cùng với họ đi ra trung ương để đặt vấn đề nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Từ "trải chiếu hoa" rất là nôm na. Chiếu hoa là đẹp, khách đến nhà mình trải chiếu hoa mời khách ngủ, còn mình ngủ chiếu thường. Theo kiểu nhà quê, chiếu hoa là đẹp, là lịch sự, chứng tỏ mình là con nhà nghèo.

Còn đến lúc thu hút nhân tài thì tôi "trải thảm đỏ", với hàm ý thảm đỏ là sang hơn, nhân tài còn quan trọng hơn nhà đầu tư.

>> Mô hình KCN Việt Nam - Singapore được hình thành dựa trên ý tưởng hợp tác giữa Việt Nam và Singapore, do Thủ tướng Võ Văn Kiệt đề xuất với Thủ tướng Singapore Goh Chok Tong từ năm 1996. Với phương án ưu tiên số 1 là Hà Nội, thứ 2 là TP HCM, nhưng sau đó lại chọn Bình Dương khiến nhiều người khá bất ngờ, theo ông nguyên nhân do đâu?

- Khi tỉnh Sông Bé thành lập được KCN Sóng Thần, sau đó mở ra một số KCN khác, lúc đó, Singapore họ thấy Việt Nam mình đang mở mang đầu tư, bước đầu cũng có tiếng vang, Thủ tướng 2 bên cũng rất ủng hộ việc này. 

Về phía Singapore, họ thấy Sông Bé đang có hướng mở ra KCN để phát triển, cho nên 2 Thủ tướng mới bàn nhau thành lập KCN Việt Nam- Singapore trên đất Sông Bé.

Phó Thủ tướng Lê Minh Khái tham quan mô hình KCN VSIP tại Bình Dương

Chính phủ thấy Sông Bé đang có bước chuyển mình, lãnh đạo tỉnh cũng chủ động gặp gỡ nhà đầu tư Singapore, dẫn họ đi thực địa, giải đáp những thắc mắc của họ. Bản thân tôi đã dẫn ông Lý Quang Diệu đi một vòng, ông ấy lo nhất là nguồn nhân lực, tôi giải thích đây là khó khăn chung của Việt Nam chứ không riêng gì Sông Bé. Nhưng Sông Bé có thuận lợi là nằm cạnh TP HCM - trung tâm kinh tế lớn của cả nước, nguồn nhân lực ở TP HCM cũng sẽ tập trung về đây.

Lúc 2 Thủ tướng bàn, dự kiến sẽ thành lập KCN Việt Nam- Singapore trên đất Dĩ An bây giờ. Nhưng sau đó lãnh đạo tỉnh Sông Bé thấy rằng, đất Dĩ An giá cao, việc giải tỏa, đền bù sẽ khó khăn hơn nên kiến nghị chuyển về Thuận An và đã được lãnh đạo chấp thuận.

Công ty TNHH Maruel Việt Nam (KCN VSIP I, TP Thuận An, tỉnh Bình Dương) là một trong những doanh nghiệp chăm lo rất tốt đời sống người lao động

Phải nói rằng, KCN Việt Nam- Singapore cũng có tiếng vang, có sức hút, làm ăn tốt, kịp thời động viên cho những KCN khác phát triển, tạo thế cho tỉnh Sông Bé, sau này là Bình Dương. Từ những cái ban đầu là KCN của mình, sau này có thêm KCN của Singapore nữa thì nó mở ra vai trò, vị thế của Sông Bé trước đây và của Bình Dương bây giờ.

>> Hiện nay, Bình Dương đang bắt đầu thực hiện chuyển đổi mô hình KCN truyền thống sang KCN sinh thái, ông đánh giá thế nào về việc này?

- Việc chuyển đổi KCN sinh thái là xu thế, đáng lẽ ngay từ đầu mình phải làm như thế rồi, nhưng thời đó mình còn nghèo, chỉ quan tâm đến hiệu quả vật chất, chứ chưa quan tâm đến sinh thái lắm, đến lúc này đã hơi muộn.

Hiện nay, tình hình ô nhiễm trên thế giới và tại Việt Nam rất đáng báo động. Tôi cho rằng đây là vấn đề phải được quan tâm hàng đầu của đất nước và địa phương, hiệu quả kinh tế cũng phải đánh giá trên tiêu chí này nữa, chứ không phải lời bằng đồng tiền.

Cho nên, tôi rất ủng hộ Bình Dương và mong đây là chủ trương chung của cả nước và các địa phương khác cùng làm. Hãy cứu lấy trái đất và cứu lấy chính mình.

>> Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!

Công nhân Công ty TNHH Apparel Far Eastern Việt Nam (KCN VSIP I, TP Thuận An, tỉnh Bình Dương)