ông việc thuyết trình, kể chuyện về món ăn, là một cơ hội nghề nghiệp mới mẻ, đầy "lãng mạn" trong ngành ẩm thực và đồ uống

19 giờ tại Nhà hàng Nén Light (nhà hàng cao cấp; trên đường Trần Đình Xu, quận 1, TP HCM), Mai Như Thiên An (24 tuổi, ngụ TP HCM) tiến lại gần bàn 2 vị khách cùng với ghi chú, minh họa món ăn của đầu bếp trên tay. Cô bắt đầu công việc quen thuộc của mình là thuyết trình, kể chuyện về món ăn (presenter). Với Thiên An, đây là một trải nghiệm mới lạ, khác với hình dung của cô về việc làm trong lĩnh vực ẩm thực và đồ uống (food and beverage service) truyền thống.

Món ăn tại nhà hàng được trình bày đẹp mắt, kích thích thị giác

Sau khi giới thiệu tóm tắt thực đơn, Thiên An bắt đầu nói về món đầu tiên mang tên "đầu câu chuyện" với thành phần chủ yếu gồm sò mai, tré và sử dụng tinh dầu chiết xuất từ trầu cau.

Phần trình bày của cô gợi nhớ cho người nghe về tục ăn trầu lâu đời của người Việt và ý tưởng, mối liên kết với các nguyên liệu trên đĩa. Thực khách chăm chú lắng nghe, thi thoảng để lộ biểu cảm ngạc nhiên và tán đồng. Cô tạm dừng nói, lấy tay cầm lọ tinh dầu trầu cau và làm một động tác khéo léo, chuẩn xác nhỏ một ít giọt vào đĩa đồ ăn. Sau đó, An tiếp tục kể về nguồn gốc, hành trình tìm kiếm những nguyên liệu có mặt từ cách đây hàng trăm năm, cho tới khi kết thúc các món khách gọi.

Mai Như Thiên An (giữa) trao đổi cùng nhóm trước lúc vào ca làm việc

Thiên An hiện là một trong những người thuyết trình món ăn chính tại Nhà hàng Nén Light, với thu nhập từ 10 - 12 triệu đồng/tháng. Ca làm việc của cô bắt đầu lúc 16 giờ và thường kết thúc lúc 22 giờ 30 phút. Thời gian đầu, cô làm nhân viên bán thời gian, nhiệm vụ chính là hỗ trợ đón, nhận đơn và phục vụ đồ ăn, uống cho khách. Tháng 3-2023, Thiên An đảm nhận công việc thuyết trình món ăn, sau đó được nhận vào làm chính thức. Thời điểm đó, An vừa tốt nghiệp Trường Trung cấp Kinh tế - Du lịch TP HCM (quận Tân Bình, TP HCM), ngành quản trị nhà hàng - khách sạn.

Nhiều khách tìm tới quán vì ấn tượng với những câu chuyện được truyền tải

Ngày được quản lý nhà hàng thông báo giữ vị trí nhân viên thuyết trình món, An vô cùng bất ngờ. Bởi người trình bày tốt phải phối hợp khéo léo nhiều kỹ năng và am hiểu sâu sắc về ẩm thực. Vì thế, dù vui nhưng An không khỏi lo lắng. Suốt 2 tuần trước lần ra mắt vai trò mới, cô tích cực tập dượt cũng như rèn luyện tâm lý vững vàng. Các nội dung trình bày được An soạn thảo ra giấy rồi học thuộc. Ở nhà, có thời gian rảnh cô đều lấy ra đọc, như cách cô miêu tả "sơ hở là học". Để làm quen việc tương tác trực tiếp với thực khách, cả gia đình được An mời làm thử nghiệm.

Thiên An đang thuyết trình về món ăn trong thực đơn với khách

Dù chuẩn bị kỹ lưỡng, nhưng lần đầu tiên trình bày trước thực khách Thiên An lại thất bại khi thể hiện chưa tốt và trôi chảy. Điều này khiến cô bị sốc và thất vọng về bản thân. Những ngày sau đó, trong đầu cô luôn thường trực suy nghĩ liệu mình có đủ khả năng để tiếp tục công việc này? Phải mất gần 1 tuần, Thiên An mới lấy lại tinh thần và tự tin bắt đầu lại. "Đó mới là lúc tôi thực sự sẵn sàng cho hành trình mới" - An hồi tưởng.

Giai đoạn đầu, việc học thuộc nội dung khiến cô chỉ cố tập trung nhớ bài, thay vì chú ý tới quá trình giao tiếp với khách. Vậy nên, có lần sau khi nghe An trình bày, một thực khách đã nhận xét cô còn căng thẳng hơn chính họ. Phản hồi này khiến An nhận ra vì quá bồn chồn nên không giấu được biểu cảm. Cô gọi đó là "cú sốc thứ 2" nên mới hiểu, muốn kể chuyện cuốn hút, dẫn dắt thực khách vào hành trình ẩm thực thú vị, không chỉ thuộc nội dung.

Không gian riêng tư là một điểm cộng để lời kể trở nên lắng đọng và thu hút sự chú ý

Để tăng khả năng truyền cảm, hằng ngày cô dành thời gian tập luyện ngữ điệu, tốc độ và âm lượng. Nhận thấy thiếu hụt về vốn ngôn ngữ diễn đạt, An cố gắng cải thiện bằng cách nghe và đọc nhiều. Trong suốt thời gian thuyết trình, cô cũng luôn để ý biểu cảm khuôn mặt và thái độ của khách để điều chỉnh tiết tấu, độ dài câu chuyện cho phù hợp. "Mỗi lần kể chuyện là một trải nghiệm mới cho chính bản thân. Tôi cảm giác giống như đang giới thiệu với người nghe những gì hiện diện trong căn bếp nhà mình, mọi thứ rất gần gũi và thân thuộc" - An nói.

Người kể chuyện món ăn giỏi phải am hiểu sâu sắc nguồn gốc và câu chuyện đằng sau từng nguyên liệu cụ thể

Gần 5 tháng trôi qua, khả năng thuyết trình của An ngày càng được cải thiện. Cô không còn bỡ ngỡ, lạc giọng hay hụt hơi trong suốt buổi trò chuyện cùng thực khách. An bỏ sử dụng các kịch bản soạn sẵn, thay vào đó dành nhiều thời gian để tìm tòi, nghiên cứu chi tiết về nguồn gốc, lịch sử của từng nguyên liệu sử dụng trong thực đơn. Nhờ đó, kiến thức về ẩm thực được nâng cao và trình bày một cách lưu loát.

Mai Như Thiên An (phải) hỗ trợ đồng nghiệp trong các công việc khác ở nhà hàng

Từ chỗ bị nhận xét giọng nói chưa có hồn, thiếu cảm xúc, dần cô nhận được đánh giá tích cực từ quản lý lẫn khách hàng. An hiểu ra vị trí này là người kết nối giữa thực khách và nhà hàng, là người đồng hành cùng khách. Nhiều người tới ăn không chỉ vì những món ngon, trình bày đẹp mắt mà còn để tận hưởng những câu chuyện. Sự ngạc nhiên và hứng thú của khách là yếu tố giúp cô thêm hào hứng với công việc.

Mai Như Thiên An chia sẻ về công việc thuyết trình món ăn tại tọa đàm Ngành cũ - nghề mới

Lần thực hành thành công nhất của An là khi kể cho một gia đình 6 người, một trong số đó lấy tay lau nước mắt. An gọi đó là đỉnh điểm cảm xúc khi người nghe có sự đồng điệu với nội dung mình chia sẻ. "Trải nghiệm này thực sự làm tôi cảm động và càng thêm trân trọng, gắn bó với công việc mình đang làm" - An cho hay. Hiện An dành nhiều thời gian để cải thiện tiếng Anh. Mục đích của cô là trong tương lai có thể trình bày trước khách nước ngoài. Với An, công việc này đưa đến những thử thách mới nhưng cũng là cơ hội để khám phá khả năng của bản thân.