(NLĐO) - Vài năm sau khi dự án máy bay tàng hình Avenger-12 bị "khai tử" vào năm 1991, các nhà hoạch định quân sự Mỹ khẳng định quốc gia của họ cần một chiến đấu cơ thế hệ mới. Giới lãnh đạo nước này sau đó quyết định thay thế một loạt máy bay hiện hành bằng một chiến đấu cơ đa năng duy nhất.

Kết quả là "tia chớp" F-35 ra đời, với khả năng tàng hình, bay siêu thanh, ném bom, phóng tên lửa, do thám và hỗ trợ phi công "nhận thức tình huống" – tính năng từng được mô tả là "không tưởng" vào thế kỷ trước đó.

F-35 hiện vẫn được xem là chiến đấu cơ hiện đại nhất thế giới. Không chỉ đơn thuần là máy bay chiến đấu, F-35 về cơ bản là "một máy tính vũ trang" được trang bị động cơ phản lực, có thể xử lý hàng ngàn thông tin mỗi giây và kết nối với các máy bay trên không cũng như lực lượng dưới mặt đất.

F-35 cất cánh tại Triển lãm Hàng không Quốc tế Farnborough, thị trấn Farnborough - Anh, hôm 20-7. Ảnh: Reuters

Bộ trưởng Quốc phòng Đức Christine Lambrecht hồi tháng 3 năm nay thông báo kế hoạch mua 35 chiếc F-35 để thay thế chiến đấu cơ Tornado, vốn cũng có khả năng mang bom nguyên tử đến mục tiêu như F-35.

"Có nhiều lý do quân sự để chọn F-35. Nếu bạn muốn thực hiện một cuộc tấn công hạt nhân, bạn nên sử dụng máy bay tàng hình hơn là máy bay thông thường" – chuyên gia Rafael Loss của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu (trụ sở Berlin) khẳng định với đài Deutsche Welle.

Vị này đồng thời nhấn mạnh F-35 có khả năng né radar, truy lùng và tấn công các mục tiêu tầm xa tốt hơn so với mọi hệ thống không chiến đang có mặt trên thị trường. Tất nhiên, chi phí để sở hữu F-35 là không nhỏ. Ông Loss ước tính 35 chiếc F-35 "ngốn" khoảng 4,4 tỉ USD, chưa kể phí vận hành đắt đỏ. Bên cạnh đó, Đức nhiều khả năng còn phải chi thêm hàng trăm triệu USD để điều chỉnh sân bay quân sự.

Tại buổi họp báo hồi cuối tháng 7, Thủ tướng CH Czech Petr Fiala tiết lộ kế hoạch mua 24 chiếc F-35, khiến CH Czech trở thành quốc gia thứ 16 mua hoặc thông báo ý định mua chiến đấu cơ tàng hình đa nhiệm này. Thủ tướng Fiala cho biết thêm quốc gia của ông cũng sẽ thương thảo để mua xe chiến đấu bộ binh của Thụy Sĩ. Những động thái trên, theo nhà lãnh đạo 57 tuổi, sẽ củng cố sức mạnh của các lực lượng vũ trang CH Czech "trong nhiều thập kỷ tới".

Cũng trong buổi họp báo nêu trên, Tướng Karel Rehka, Tổng tham mưu trưởng Quân đội CH Czech, nhận định F-35 vẫn sẽ duy trì được khả năng "cạnh tranh cao" với những chiến đấu cơ khác trên thế giới ít nhất đến những năm 2040 hay thậm chí là những năm 2060.

F-35 được xem là chiến đấu cơ hiện đại nhất thế giới. Ảnh: Reuters

"Chúng tôi đang tính đường dài. F-35 là một nền tảng đa nhiệm, một phần của mạng lưới trên chiến trường. Không chỉ đơn thuần là một chiến đấu cơ hay máy bay ném bom, F-35 vừa là một nền tảng có thể hoạt động như một trung tâm chỉ huy, vừa là một máy bay do thám và cảm biến tối tân" – Tướng Rehka khẳng định, theo tạp chí Air Force.

Về phần mình, Bộ trưởng Quốc phòng CH Czech Jana Cernochova cho biết chính phủ nước này đã phê chuẩn để bà thương lượng mua F-35 đến tháng 10-2023. Sau quãng thời gian này, nếu không đạt được thỏa thuận về giá cả, CH Czech vẫn sẽ không từ bỏ mong muốn mua chiến đấu cơ tàng hình thế hệ 5 do Tập đoàn Lockheed Martin (Mỹ) sản xuất. Bộ trưởng Cernochova nhấn mạnh quốc gia của bà muốn "chốt thỏa thuận sớm" bởi chi phí vật liệu đang gia tăng.

F-35 đang được nhiều quốc gia sử dụng, trong đó có Hàn Quốc. Ảnh: Reuters

Chiến đấu cơ KF-21 Boramae nội địa Hàn Quốc lần đầu tiên cất cánh hôm 19-7, đưa quốc gia này vào danh sách ít ỏi những nước đã phát triển và cho bay thử máy bay chiến đấu siêu thanh hiện đại. Sau giai đoạn thử nghiệm dự kiến kết thúc vào năm 2026, tổng cộng 120 chiếc sẽ được chuyển giao cho lực lượng không quân Hàn Quốc đến năm 2030.

Với một loạt tên lửa không đối không, không đối đất và thậm chí là tên lửa hành trình phóng từ trên không, KF-21 được kỳ vọng có thể giúp Hàn Quốc cải thiện đáng kể năng lực phòng thủ và tấn công, theo chuyên gia Peter Layton của Viện nghiên cứu châu Á Griffith ở Úc khẳng định với đài CNN.

Ngoài Hàn Quốc, những quốc gia đến giờ đã phát triển và bay thử nghiệm chiến đấu cơ tàng hình tiên tiến gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Nhật Bản, Pháp, Thụy Điển, Anh, Đức, Ý và Tây Ban Nha. Trong số này, mới chỉ Mỹ và Trung Quốc triển khai được chiến đấu cơ nội địa thế hệ 5 tiên tiến. Mặc dù Cơ quan Quản lý Chương trình Mua sắm Quốc phòng Hàn Quốc (DAPA) mô tả KF-21 là máy bay chiến đấu thế hệ 4.5, giới phân tích khẳng định nó có thể bay cao và nhanh hơn F-35 của Mỹ.

KF-21 còn có tiềm năng xuất khẩu đáng kể vì giá bán nhiều khả năng sẽ thấp hơn những chiếc F-35 mà Mỹ đang bán cho quân đội nước ngoài. Thái Lan, Philippines và thậm chí Iraq có thể là những khách hàng hàng đầu tiên của loại máy bay chiến đấu này. Sau chuyến bay thử nghiệm vào cuối tháng rồi, Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol nhấn mạnh đây là "một thành tựu ấn tượng trong công cuộc tự chủ quốc phòng, một bước ngoặt trong nỗ lực mở rộng xuất khẩu quốc phòng".

KF-21 Boramae được giới chuyên gia khẳng định bay cao và nhanh hơn F-35 nhưng có khả năng tàng hình kém hơn. Ảnh: DAPA

Sukhoi Su-57 là tiêm kích đa nhiệm siêu thanh có độ linh hoạt cao, được phát triển nhằm tiêu diệt mọi mục tiêu trên không, trên đất liền và trên biển. Su-57, chiến đấu cơ tàng hình đầu tiên của Nga, được tích hợp hệ thống điện tử hàng không tối tân nhằm chống lại các cuộc tấn công từ hệ thống phòng không, cũng như từ chiến đấu cơ thế hệ trước.

Tiêm kích này còn được trang bị công nghệ trên khoang hiện đại nhất, bên cạnh lớp phủ hấp thụ sóng vô tuyến cùng 2 khoang chứa vũ khí, với mỗi khoang chứa được lên đến 4 quả tên lửa hành trình radar K-77M.

Theo hãng tin TASS, các cuộc thử nghiệm tên lửa không đối không có thể tiêu diệt chiến đấu cơ tàng hình cho Su-57 dự kiến hoàn tất và bàn giao hàng loạt cho các lực lượng Nga vào cuối năm nay. Tên lửa mới được kỳ vọng nâng cao năng lực tác chiến của Su-57, đặc biệt là trong các tình huống đối đầu trên không. Sản phẩm này được thiết kế và phát triển bởi Vympel Design Bureau, tập đoàn tên lửa hàng đầu nước Nga chuyên sản xuất tên lửa không đối không như R-77, R-74/K-74, và R-73.

Su-57 bắt đầu được phát triển vào năm 2002, 8 năm trước khi chuyến bay đầu tiên cất cánh. Nga hiện vẫn nỗ lực cải thiện Su-57, chiến đấu cơ tàng hình duy nhất đang được sử dụng bên cạnh F-22, F-35 của Mỹ và J-20 của Trung Quốc. Vào năm 2021, Moscow cũng đã công bố kế hoạch trang bị tên lửa chống hạm mới cho chiến đấu cơ tàng hình nhằm loại bỏ các mối đe dọa tiềm tàng trên biển, kể cả tàu thuyền lớn, theo trang tin EurAsian Times.

Tướng về hưu Nga Magomed Tolboyev từng khẳng định Su-57 có thể "dễ dàng đánh bại" F-35 khi cận chiến một-một. Ảnh: Reutes