Trước khi được công nhận là bảo vật quốc gia vào năm 2018, tượng Phật Quan Âm thiên thủ thiên nhãn tại chùa Mễ Sở, tỉnh Hưng Yên đã 2 lần bị đánh cắp song đều nhanh chóng được tìm thấy
Chùa Mễ Sở nằm cạnh đê sông Hồng, thuộc xã Mễ Sở, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên. Chùa được dựng từ thời Hậu Lê, đã tu sửa nhiều lần.
Chùa Mễ Sở
Với vẻ đẹp cổ kính và kiến trúc độc đáo, năm 1988, chùa Mễ Sở được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Nơi đây được đặt bức tượng Phật Quan Âm thiên thủ thiên nhãn (ngàn tay ngàn mắt) - bảo vật quốc gia mang số phận ly kỳ khi 2 lần bị kẻ gian đánh cắp nhưng vẫn quay lại ngôi chùa nhờ cơ duyên đặc biệt khó lý giải.
Theo hồ sơ của Cục Di sản Văn hóa, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, tượng Phật Quan Âm thiên thủ thiên nhãn là bức tượng Phật Quan Âm đẹp nhất trong lịch sử mỹ thuật Phật giáo Việt Nam đầu thế kỷ XIX. Với những nét điêu khắc vô cùng tinh xảo và độc đáo, đến nay, chưa có pho tượng nào trong thời kỳ này có thể so sánh được.
Pho tượng này được làm bằng gỗ mít, phủ sơn. Phật Quan Âm đội mũ Thiên Quan, ngồi trên tòa sen trong tư thế thiền định; khuôn mặt thanh thoát, đôn hậu; thân hình thon thả.
Tượng Phật Quan Âm ngàn mắt ngàn tay này thật ra có đến 1.014 tay và 1.014 mắt. Trong đó, 42 tay lớn xếp thành từng đôi đăng đối, lòng mỗi bàn tay có một con mắt nhỏ; đôi tay chính chắp trước ngực kết ấn Chuẩn đề, đôi tay trước bụng kết ấn Tam Muội. Tượng còn có một đôi tay ở sau lưng, gọi là tay Phổ lễ.
Vầng hào quang bao quanh pho tượng được làm từ một tấm gỗ lớn ghép phía sau lưng và gắn với chân bệ tượng, ở giữa tạo khoảng trống, xung quanh trang trí những cụm vân xoắn dày đặc. Bệ tượng gồm hai phần chính ghép khít với nhau...
Tất cả đều được chạm nổi chau chuốt, mềm mại, tỉ mỉ và hòa quyện vào nhau, tạo lên một thể thống nhất, hoàn mỹ cho toàn bộ tác phẩm. Những nét điêu khắc vô cùng tinh xảo và độc đáo trên bức tượng phản ánh rất rõ tinh thần sáng tạo nghệ thuật và đặc trưng quy trình kỹ thuật - nghệ thuật tạo tác tượng của nghệ nhân dân gian khi xưa. Nhờ đó mà pho tượng này trở nên vô cùng quý giá trong nền nghệ thuật điêu khắc Việt Nam.
Tượng Phật Quan Âm ở chùa Mễ Sở còn bao hàm nhiều triết lý sâu xa của nhà Phật. Được xem như một vũ trụ thu nhỏ, pho tượng được sáng tác theo quy luật âm dương ngũ hành và bát quái, luôn thể hiện các cặp phạm trù đối lập nhưng thống nhất.
Mang giá trị và ý nghĩa đặc biệt, tượng Phật Quan Âm ở chùa Mễ Sở luôn bị kẻ gian nhòm ngó. Pho tượng này từng bị đánh cắp hai lần với nhiều tình tiết bí ẩn "như trong phim".
Cách đây 35 năm, vào năm 1988, khi liều lĩnh lấy trộm bảo vật quốc gia này, kẻ gian đã cắt đường dây điện thoại hòng làm gián đoạn liên lạc của địa phương với các cấp có thẩm quyền. Ngay sau khi nhận được thông tin vụ việc, Công an tỉnh Hải Hưng, TP Hải Phòng và TP Hà Nội liền phong tỏa toàn bộ tuyến cảng biển.
Ông Nguyễn Chanh (người làng Mễ Sở) là nhân chứng của vụ trộm này. Khi đó, ông đang công tác tại Phòng Điều vận - Kế hoạch thuộc Đoàn Địa chất 203 - Liên đoàn Bản đồ Địa chất (trụ sở tại huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương).
Ông Chanh nhớ lại: Chiều một ngày thứ bảy, có người đàn ông tên Bính vào cơ quan ông hỏi thuê xe để chở hàng từ Cẩm Giàng về huyện Gia Lâm, TP Hà Nội. Ban đầu, ông từ chối vì sắp hết giờ làm việc nhưng sau đã đồng ý và điều tài xế Nguyễn Văn Tạo (quê Ninh Bình) đi cùng Bính trong khoảng từ 17 giờ - 21 giờ.
"Chờ đến 22 giờ, tôi vẫn không thấy tài xế đưa xe về. Sáng hôm sau, tài xế cho hay người thuê xe đã đổi lịch trình, yêu cầu đón hàng tại làng Mễ Sở và chở về xã Quán Gỏi, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương. Sau đó 2 ngày, người khách tên Bính quay lại và tiếp tục đặt vấn đề thuê xe chở hàng đi Hà Nội nhưng tôi không đồng ý nữa" - ông Chanh kể.
Ít ngày sau, ông Chanh về quê ở Mễ Sở thì tình cờ được biết chùa làng mất tượng Phật Quan Âm. Kết nối với những sự việc đã xảy ra, ông nhận thấy có những chi tiết trùng hợp kỳ lạ, rất đáng ngờ nên lập tức báo cơ quan chức năng.
Mãi về sau, ông Chanh mới biết trong đêm tượng Phật bị đánh cắp, do dân làng Mễ Sở tổ chức một cuộc họp tại chùa nên kẻ gian không thể đột nhập ngay. Phải chờ đến khi tan cuộc họp vào khoảng 22 giờ, chúng mới lẻn vào để đánh cắp bức tượng. Điều này có thể lý giải vì sao chiếc xe chúng thuê của cơ quan ông Chanh lại về muộn như vậy.
Đúng một tuần sau vụ mất trộm, cũng vào tối thứ bảy, bức tượng Phật Quan Âm thiên thủ thiên nhãn quý giá đã được tìm thấy tại nhà một nghệ nhân ở phố Vân Hồ, TP Hà Nội trong tình trạng hư hỏng khá nặng. Nghệ nhân này khai không biết gì về vụ trộm, chỉ được thuê phục chế pho tượng.
Để bày tỏ sự ngưỡng mộ pho tượng tuyệt đẹp, sau đó, nghệ nhân này đã về tận chùa Mễ Sở phục chế pho tượng mà không lấy tiền công.
Nhiều năm sau, vào cuối tháng 9-2016, dân làng Mễ Sở lại như "sét đánh ngang tai" khi nghe tin bức tượng vô giá một lần nữa bị đánh cắp. Họ bàng hoàng, đứng ngồi không yên bởi pho tượng không chỉ quý giá về mặt mỹ thuật, tạo hình mà còn là điểm tựa tâm linh quan trọng.
Chùa Mễ Sở khi ấy chỉ có trụ trì Thích Đàm Lan và một đệ tử nên buổi tối thường khóa cửa rất kỹ. Trong đêm xảy ra vụ mất cắp, gần 1 giờ, trước khi nằm nghỉ, trụ trì Thích Đàm Lan còn quan sát camera an ninh và không thấy dấu hiệu gì bất thường. Tuy nhiên, đến khoảng 2 giờ, kẻ gian đã cắt khóa để đột nhập chùa.
Theo những hình ảnh được camera an ninh ghi lại, ngay khi bước vào nơi đặt tượng ở tầng 2, một tên trộm liền lấy sào đưa chiếc áo cũ lên che khuất camera. Sau khi đưa pho tượng ra ngoài, một gã đàn ông bịt mặt, đeo găng tay đã quay lại khu thờ để lau chùi nhằm xóa dấu vết.
Trong khi các cơ quan chức năng tích cực vào cuộc điều tra thì bất ngờ vào sáng 8-10-2016, người dân phát hiện pho tượng nằm ở khu vực Quốc lộ 5B thuộc huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên - cách chùa Mễ Sở khoảng 3 km. Pho tượng được tìm thấy trong tình trạng đã bị kẻ gian bẻ tay, chân.
Người phát hiện pho tượng kể khi đó, thân tượng Phật Quan Âm nằm úp gần miệng cống, các ngón tay và bàn tay rơi quanh bờ ruộng. Theo lãnh đạo xã Mễ Sở, nhiều khả năng các đối tượng đánh cắp bức tượng cho rằng không thể đào thoát được nên mới để lại hiện vật bên vệ đường.
Sau đúng 10 ngày bị đánh cắp, tượng Phật Quan Âm thiên thủ thiên nhãn được rước về chùa Mễ Sở.
Bình luận (0)