Bệnh viện Trung ương Huế đã thực hiện thành công ca ghép tim đầu tiên do người Việt Nam thực hiện sau hàng chục năm chuẩn bị.

Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Trung ương Huế nằm giáp đường Ngô Quyền (TP Huế) một ngày giữa tháng 10 trời mưa nặng hạt. Cảnh mưa buồn xứ Huế càng làm tăng thêm nỗi buồn chất chứa của các y - bác sĩ bệnh viện khi người bạn của họ - tỉ phú Mỹ Charles Chuck Feeney – vừa mới qua đời.

GS-TS Bùi Đức Phú (Giám đốc Bệnh viện Trung ương Huế từ năm 2007-2016)

GS-TS Bùi Đức Phú (Giám đốc Bệnh viện Trung ương Huế từ năm 2007-2016) là người làm việc nhiều nhất với vị tỉ phú người Mỹ này. 

Ông kể rằng giai đoạn từ năm 2000-2006, Bệnh viện Trung ương Huế đã triển khai thành công phẫu thuật tim và các kỹ thuật cao trong điều trị bệnh tim mạch. Mặc dù số lượng phẫu thuật tăng hàng năm từ 100 ca/năm đến 300 ca/năm nhưng không đáp ứng được nhu cầu người bệnh.

Cả lãnh đạo và đội ngũ y - bác sĩ Bệnh viện Trung ương Huế xót xa khi còn nhiều bệnh nhân phải chờ đợi, những ca phức tạp phải từ chối, phải chuyển tới các trung tâm khác. Phải xây dựng Trung tâm Tim mạch mới giải quyết được vấn đề trên. Ý nghĩ đó đã thôi thúc ban lãnh đạo bệnh viện phải hành động.

Họ xác định việc đầu tiên là phải có đề án và quy mô của trung tâm. GS-TS Bùi Đức Phú trước khi trở thành một chuyên gia tim mạch thì đã có nhiều năm theo học bác sĩ nội trú tại Pháp. Ông đã mang từ Pháp về những sơ đồ thiết kế một trung tâm tim mạch, cùng với các nhà tư vấn thiết kế thay đổi cho phù hợp với điều kiện Việt Nam. Bản phác thảo được gửi đến Tổ chức Đông Tây Hội Ngộ (EMW) và The Atlantic Philanthropies của tỉ phú Charles Chuck Feeney.

Đoàn nhà tài trợ gồm 15 người đến khảo sát đề án tại Bệnh viện Trung ương Huế và đã chấp thuận tài trợ 10,3 triệu USD, chia làm 2 giai đoạn, trong đó bao gồm xây dựng, trang thiết bị và đào tạo nguồn nhân lực.

Trung tâm Tim mạch khởi công xây dựng, gồm 250 giường bệnh và 4 phòng mổ tim; đến năm 2007 thì đi vào hoạt động. Trung tâm hiện đại hoàn chỉnh bao gồm các chuyên khoa liên quan như: nội tim mạch, ngoại lồng ngực tim mạch, chẩn đoán hình ảnh - thăm dò chức năng tim mạch, gây mê hồi sức tim mạch, phục hồi chức năng tim mạch... được thiết kế với tiêu chuẩn quốc tế.

Về con người, từ năm 1997, Bệnh viện Trung ương Huế đã gửi cán bộ đi đào tạo trong nước tại Viện tim TP HCM; nước ngoài tại Pháp, Đức, Mỹ.

Sau khi xem xét mọi vấn đề, cân nhắc mọi tình huống, vào ngày 27-4-1999, Bệnh viện Trung ương Huế triển khai ca mổ tim hở đầu tiên cho bệnh nhân Nguyễn Xuân K. (bị hẹp động mạch vành liên thất trước). Ca mổ được chuẩn bị theo phương án tuần hoàn ngoài cơ thể nhưng lại phẫu thuật nối bắc cầu động mạch vú trong với động mạch liên thất trước không cần tuần hoàn ngoài cơ thể. Một ngày sau, các bác sĩ thực hiện ca thứ hai cho một bé trai 14 tuổi để vá lỗ thông liên nhĩ. Cả hai ca mổ đều diễn ra tốt đẹp, nhanh chóng bình phục và ra viện. Tuy nhiên, đến năm 2000, Bệnh viện Trung ương Huế mới mổ thường quy các loại bệnh tim bẩm sinh.

Đội ngũ nhân lực được bổ sung và được đào tạo tại chỗ, trong nước và quốc tế gần 100 người, trong đó có 12 bác sĩ được đào tạo từ 1 - 2 năm tại Úc và Pháp, nâng tổng số cán bộ Trung tâm Tim mạch lên 180 người.

Bộ Y tế ra quyết định công nhận bệnh viện là cơ sở có đủ tiêu chuẩn để tiến hành ghép tim từ người cho chết não. Đây là bệnh viện đầu tiên trong toàn quốc có được giấy phép này.

Anh Trần Mậu Đức (SN 1985, ngụ TP Huế) là con út trong gia đình lao động nghèo. Khi cùng đám bạn đi xem chương trình nhạc rock ở Huế, anh ngất lịm nên được đưa đến Bệnh viện Trung ương Huế. Các bác sĩ cho biết anh bị bệnh giãn cơ tim, suy tim.

Nhưng vào thời điểm đó, ở Việt Nam chỉ có một ca ghép tim thực hiện tại Bệnh viện Quân y 103 vào ngày 17-6-2010 dưới sự hỗ trợ của chuyên gia nước ngoài.

Bảo vệ Trần Mậu Đức (thứ 5 từ trái qua) tham gia hội nghị phòng cháy chữa cháy tại bệnh viện. Ảnh: Quang Nhật

Hệ thống ECMO tại Khoa Hồi sức tích cực. Ảnh: Ngọc Hiển

ThS-BS Trương Tuấn Anh, Phó Khoa Gây mê hồi sức tim mạch, đang vận hành hệ thống ECMO để ghép tim tại Trung tâm Tim mạch. Ảnh: Ngọc Hiển.

GS Phạm Như Hiệp (thứ 6 từ trái sang) cùng các thành viên trong ekip ghép tim đang giám sát hệ thống ECMO. Ảnh: Ngọc Hiển

Sử dụng hệ thống ECMO cứu một bệnh nhi. Ảnh: Ngọc Hiển

BS Trần Hoài Ân khám cho một bệnh nhân điều trị ở Trung tâm Tim mạch trước khi tiến hành ca phẫu thuật