Sau gần khoảng 7 năm đổi chủ, biệt thự cổ trị giá khoảng 820 tỉ đồng đang "thay da, đổi thịt" từng ngày.

Trước khi được một tập đoàn lớn mua lại với giá 35 triệu USD và đổi tên thành "The Villa", biệt thự Phương Nam (tên gọi cũ - PV) được xem là công trình có kiến trúc đặc trưng, nổi bật với cách lấy cảm hứng từ phong cách kiến trúc phương Tây, với sự sắp xếp các khối lớn; bố trí không gian nội thất và phong thủy của phương Đông. Phần chính của biệt thự gồm 16 phòng với cầu thang trung tâm.

Dù đã tồn tại gần 100 năm nhưng kiến trúc căn biệt thự 3 mặt tiền hướng ra các đường Võ Văn Tần, Bà Huyện Thanh Quan và Nguyễn Thị Diệu (quận 3) vẫn tồn tại vững chãi, kiêu hãnh và nổi bật giữa các toà nhà hiện đại ở trung tâm TPHCM. 

Theo bản vẽ, căn biệt thự được xây dựng trên 2 mảnh đất với diện tích 2.800 m2 (diện tích xây dựng 1.100 m2, cảnh quan 1.700 m2) được mua vào năm 1922 và 1924 với thời gian thi công từ năm 1924 đến 1930; gồm 2 phần và 3 toà nhà chính nằm ở trung tâm khuôn viên của khu đất, xung quanh là các hạng mục phụ như nhà kho, mái che, sân vườn.

Một số tài liệu ghi lại nguyên liệu xây dựng nên ngôi biệt thự được vận chuyển bằng đường biển từ Pháp sang. Các điểm nhấn của kiến trúc, cổng vòm, trụ, cửa sổ, cửa chính đều được chế tác một cách tỉ mỉ và tinh xảo bằng sắt Tây nhập nguyên khối. Phần mái được lợp bằng ngói đỏ. Đặc biệt, tại các mối nối của mái nhà, có thiết kế thêm cột thu sét vừa đảm bảo an toàn lại vừa trở thành chi tiết trang trí cho ngôi biệt thự. Để hoàn thành căn biệt thự này, hàng chục thợ tay nghề cao đã phải xây dựng trong khoảng thời gian gần một năm.

Mặc dù biệt thự Phương Nam đã tồn tại gần 100 năm, nhưng các chi tiết như cửa, bản lề, cột nhà vẫn nguyên vẹn theo thời gian. Phần cửa được làm bằng sắt vẫn giữ được nguyên dạng.

Theo một số tài liệu còn lưu lại, ngôi biệt thự được xây dựng bởi một người vô cùng giàu có ở Sài Gòn lúc đó. Sau khi xây dựng hoàn thành không lâu thì ngôi biệt thự được bán lại cho một đại phú hộ khác, người này rất có vị thế ở Sài Gòn xưa. Vị đại phú hộ này đặt tên là biệt thự Phương Nam rồi tặng cho người con gái khi đó mới 16 tuổi của mình xem như là của hồi môn sau này.

Ngôi biệt thự được làm tường vây phục vụ cho công tác phục chế

Sau khi lớn lên và lập gia đình, vị tiểu thư kia hạ sinh được 7 người con, tất cả đều sinh sống chung trong biệt thự Phương Nam. Sau khi lớn lên 6 trong số 7 người con lập gia đình và sang nước ngoài để sinh sống. Trước khi qua đời, theo di nguyện để lại của vị tiểu thư,  ngôi biệt thự thuộc đồng sở hữu của cả 7 người con. Song, đứng tên ngôi biệt thự cổ lại là hai cụ bà Đặng Kim Chi (sinh năm 1938) và Nguyễn Kim Sa Dang (sinh năm 1934). Cụ Nguyễn Kim Sa Dang quốc tịch Mỹ, trong khi đó cụ Đặng Kim Chi sống tại chính căn nhà trên.

Đến năm 2015, căn biệt thự cổ này được sang tên đổi chủ. Chủ nhân mới là Công ty CP Minerva có trụ sở tại TP HCM do ông Dương Hoàng Danh (sinh năm 1973) làm Tổng giám đốc. Tại thời điểm đó, tổng giá trị mua bán, chuyển nhượng toàn bộ quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, cùng với toàn bộ trang thiết bị nội thất hiện có đi kèm với nhà ở là 700 tỉ đồng (35 triệu USD).

Ngay sau khi ký hợp đồng công chứng mua bán, Công ty cổ phần Minerva đã thanh toán cho bà Đặng Kim Chi 686 tỉ đồng, số còn lại 14 tỉ đồng, tương đương 2% giá trị hợp đồng được công ty này thanh toán thông qua việc đóng tiền thuế thu nhập cá nhân cho bà Chi.

Biệt thự từ lúc ấy cũng được chủ nhân mới đổi tên thành "The Villa".

Sau gần 3 năm đánh giá, thẩm định và nghiên cứu các chuyên gia quốc tế và Việt Nam, trong khung hội thảo về không gian di sản với chủ đề "Bảo tồn & phát huy giá trị các công trình kiến trúc, lịch sử, văn hóa tại TPHCM", đơn vị thực hiện đã đưa ra đề án phục dựng hoàn chỉnh cho biệt thự.

Đến tháng 1-2019, biệt thự "The Villa" chính thức được trùng tu. Theo kế hoạch, bước đầu tiên nhóm kỹ sư sẽ tháo bỏ dãy nhà phía sau biệt thự nằm tại mặt tiền đường Nguyễn Thị Diệu - đây là hạng mục được xây dựng thêm sau 1975 không mang dấu ấn biểu trưng. Sau đó sẽ trùng tu tòa nhà chính, hội trường âm nhạc, các nhà phụ, vườn, ba cổng vào và hàng rào. 

Bước tiếp theo nâng cấp hàng rào và 3 cổng nằm ở 2 mặt tiền đường Võ Văn Tần và Bà Huyện Thanh Quan. Thời gian trùng tu kéo dài hơn ba năm. Ê-kíp trùng tu là các chuyên gia đến từ Ý, Pháp...

Kiến trúc sư (KTS) Nicolas Viste (chuyên gia bảo tồn Pháp) – Trưởng nhóm trùng tu biệt thự 110-112 Võ Văn Tần, cho biết ông đã mất nhiều thời gian đánh giá về biệt thự nhằm mục đích nghiên cứu toàn diện.

Theo ông, chủ nhân khi xây dựng đã lựa chọn những nguyên liệu đến nay rất khó tìm kiếm. Cụ thể, gạch loại ceramic được đặt hàng riêng cho khí hậu ở Đông Dương; Khung sắt ở lan can đặt tại Pháp, Đức và vận chuyển đường biển về Việt Nam lắp đặt; Kính thông gió, cửa kính cũng sản xuất những năm 1920 từ Châu Âu; Tranh tường do hoạ sĩ chuyên nghiệp vẽ…

Chưa kể, phần mái nhà hiện đã hỏng, chủ nhà sau này phải dùng các tấm tôn, kim loại che lại. Mỗi cơn mưa đổ xuống nước thấm sâu vào làm hư hỏng thêm một số kiến trúc như tường, gạch, cửa… Khắc phục được phải mất nhiều công sức.