Không chỉ rồng đá, tại Di sản thế giới Thành nhà Hồ, thậm chí ở cả các di tích lịch sử lân cận, nhiều linh vật khác như nghê đá, rồng bậc thang… cũng mất đầu một cách bí ẩn.
Được phát hiện năm 1938 trong quá trình đào đất làm đường từ cửa Nam lên cửa Bắc, đến nay, đôi rồng đá không đầu ở Di sản thế giới Thành nhà Hồ (còn gọi là thành Tây Đô - nằm trên 2 xã Vĩnh Long và Vĩnh Tiến, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa) vẫn còn nhiều bí ẩn, chưa có lời giải đáp thỏa đáng.
Theo ông Nguyễn Văn Long, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di sản Thành nhà Hồ, công trình này có rất nhiều điều kỳ bí mà tới nay, các nhà sử học, nhà nghiên cứu văn hóa… vẫn chưa thể lý giải thấu đáo. Trong đó, đôi rồng đá không đầu được tìm thấy hơn 90 năm trước trong nội thành thu hút rất nhiều sự quan tâm.
Đôi rồng đá không đầu ở Di sản thế giới Thành nhà Hồ
Cũng theo ông Long, ngay khi được phát hiện, đôi rồng đá này đã không có đầu, còn các bộ phận khác thì vẫn nguyên vẹn. Còn lý do vì sao rồng đá không đầu, bị chặt hay vì tác động nào đó…, đến nay vẫn còn là ẩn số. Nhiều nhà sử học đã đưa ra một số giả thuyết, người dân địa phương cũng có những câu chuyện truyền miệng… nhưng tất cả vẫn chưa có cơ sở khoa học.
Bà Nguyễn Thị Loan, hướng dẫn viên du lịch Trung tâm Bảo tồn di sản Thành nhà Hồ, cho hay tại làng Xuân Giai, xã Vĩnh Tiến, người dân lưu truyền một câu chuyện liên quan đôi rồng đá này. Theo đó, các cụ cao tuổi kể rằng do đầu rồng hướng vào làng nên ở Xuân Giai thường xuyên xảy ra cháy nhà. Cho rằng rồng phun lửa gây họa nên dân làng đã chặt đầu đôi rồng này.
Ngoài ra, có giả thuyết cho rằng trong đầu rồng đá này chứa ngọc ngà châu báu. Vì vậy, nhân một đêm mưa gió, nhóm người nọ đã lén chặt đầu rồng mang đi nơi khác. Tuy nhiên, ông Nguyễn Văn Long phân tích: "Rồng được làm bằng đá xanh nguyên khối. Trong đầu rồng không thể rỗng để chứa ngọc ngà châu báu. Giả thiết này không có cơ sở".
Bà Loan còn nêu một số phỏng đoán: "Rồng thể hiện uy quyền của chế độ phong kiến. Vì vậy, thêm một giả thuyết nữa là khi sang xâm lược nước ta, nhà Minh đã sai quân chặt đầu rồng để triệt phá uy quyền ấy. Cũng có ý kiến cho rằng thời nhà Hồ, nhiều người bất đồng với chính sách hà khắc của triều đình nên đã tức giận chặt đầu rồng".
Đôi rồng đá không đầu ở Thành nhà Hồ
Bà Nguyễn Thị Loan, Hướng dẫn viên du lịch Trung tâm Bảo tồn di sản thế giới Thành Nhà Hồ thuyết minh về đôi tượng rồng đá mất đầu.
Theo ông Nguyễn Văn Long, nhiều nhà sử học nghiêng về nhận định rồng đá mất đầu có thể do quân Minh gây ra. Bởi lẽ, vì trong lúc bị nghĩa quân Lam Sơn bao vây nhiều ngày trong thành, do thiếu nước uống, lương thực..., quân Minh đã tức giận đập phá nhiều đồ đạc, trong đó có đôi rồng đá.
Không chỉ đôi rồng đá, tại Di sản thế giới Thành nhà Hồ còn nhiều linh vật khác như nghê đá, rồng bậc thang… cũng bị mất đầu. Tại không gian trưng bày ngoài trời những hiện vật được tìm thấy trong các đợt khai quật Thành nhà Hồ, rất nhiều tượng rồng, nghê… bằng đá cũng không có đầu.
"Các linh vật không đầu được tìm thấy chủ yếu là tượng rồng và nghê đá. Trong đó, nhiều hiện vật được xác định do Hồ Quý Ly đưa từ Thăng Long (Hà Nội ngày nay) về đây trong quá trình xây dựng Thành nhà Hồ" - bà Nguyễn Thị Loan giải thích.
Đáng chú ý, không chỉ ở Thành nhà Hồ, tại một số di tích lịch sử phụ cận di sản này và quanh vùng – như: di tích Đa Bút, động Hồ Công (huyện Vĩnh Lộc), quần thể Quân công Lê Thì Hiến (huyện Triệu Sơn)… - nhiều tượng, linh vật bằng đá cũng rỗng hoặc không đầu.
Đầu của hàng loạt linh vật này bị phá hủy thế nào, được đưa đi đâu…, đến giờ vẫn chưa được làm rõ. Ông Nguyễn Văn Long tiết lộ trong những đợt khai quật gần đây ở Thành nhà Hồ, các nhà khoa học đã tìm được rất nhiều hiện vật, cứ liệu quý, song hầu như không tìm thấy đầu các linh vật.
Ông Long nhớ lại: "Trước đây, trong quá trình sưu tầm hiện vật, Trung tâm Bảo tồn di sản Thành nhà Hồ đã được ông Vũ Văn Bằng - một người dân ở xã Vĩnh Phúc, huyện Vĩnh Lộc - cung cấp một đầu rồng. Đầu rồng này được ông Bằng tìm thấy trong quá trình sản xuất nông nghiệp trong khu vực Thành nhà Hồ".
Bình luận (0)