Công an xã có được kiểm tra cư trú đột xuất?

Cách đây vài hôm, công an phường bất ngờ kiểm tra cư trú tại nhà tôi, không báo trước. Xin hỏi, công an xã, phường có được đột xuất kiểm tra cư trú hay không? Nếu được thì nội dung kiểm tra như thế nào?

Bạn đọc Minh Tâm (TP.HCM)

Luật sư Vũ Duy Nam, Đoàn Luật sư TP.HCM trả lời: Vừa qua, Bộ Công an đã ban hành Thông tư 53/2025, sửa đổi Thông tư 55/2021 hướng dẫn Luật Cư trú. Thông tư này có hiệu lực từ ngày 1-7-2025.

Theo đó, Khoản 5 Điều 1 Thông tư 53/2025 đã sửa đổi, bổ sung Điều 24 Thông tư 55/2021, làm rõ và tăng cường trách nhiệm của công an cấp xã.

Được kiểm tra cư trú đột xuất

Theo đó, công an cấp xã niêm yết công khai thủ tục hành chính; hướng dẫn cơ quan, tổ chức, cá nhân, hộ gia đình thực hiện các quy định của pháp luật về cư trú; công khai địa điểm, số điện thoại hoặc cách thức khác để tiếp nhận thông báo lưu trú, khai báo tạm vắng.

Cập nhật thông tin về cư trú của công dân vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu về cư trú.

Xác nhận thông tin về cư trú, thông báo về kết quả thực hiện các thủ tục đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú, gia hạn tạm trú, khai báo thông tin, điều chỉnh thông tin về cư trú, tách hộ, khai báo tạm vắng dưới hình thức văn bản, tin nhắn điện tử hoặc hình thức khác theo quy định của Bộ trưởng Bộ Công an.

Quản lý, lưu trữ hồ sơ, giấy tờ, tài liệu về đăng ký, quản lý cư trú và bảo mật thông tin về đăng ký cư trú của công dân.

Giải quyết kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của công dân liên quan đến cư trú, quản lý cư trú theo thẩm quyền.

Công an xã có trách nhiệm thu thập, cập nhật chỉnh sửa thông tin về công dân vào Cơ sở dữ liệu về cư trú, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư theo thẩm quyền;

Phối hợp với cơ quan, tổ chức, cá nhân trực tiếp quản lý phương tiện đường bộ, đường sắt, đường thuỷ nội địa kinh doanh dịch vụ vận tải hành khách trên địa bàn quản lý để rà soát, thống kê tình trạng cư trú của người điều khiển và nhân viên trên các phương tiện này để phục vụ công tác quản lý cư trú, phòng ngừa tội phạm.

Đồng thời, thực hiện các việc khác về quản lý cư trú theo quy định của Công an cấp trên.

Công an xã còn có trách nhiệm định kỳ, đột xuất thực hiện kiểm tra cư trú.

Như vậy, kể từ 1-7, công an xã có quyền đột xuất thực hiện kiểm tra nơi cư trú theo quy định của pháp luật.

Nội dung kiểm tra cư trú

Theo khoản 3 Điều 25 Thông tư 55/2021, hình thức kiểm tra cư trú được tiến hành định kỳ, đột xuất hoặc do yêu cầu phòng, chống tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự.

Đối tượng, địa bàn kiểm tra cư trú là công dân, hộ gia đình, ký túc xá, khu nhà ở của học sinh, sinh viên, học viên, khu nhà ở của người lao động, nhà cho thuê, nhà cho mượn, cho ở nhờ của tổ chức, cá nhân, cơ sở tín ngưỡng, cơ sở tôn giáo, cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở chữa bệnh, cơ sở lưu trú du lịch và các cơ sở khác có chức năng lưu trú; cơ quan đăng ký cư trú các cấp; cơ quan, tổ chức có liên quan đến quản lý cư trú.

Nội dung kiểm tra cư trú bao gồm kiểm tra việc triển khai và tổ chức thực hiện các nội dung đăng ký, quản lý cư trú, thu thập, cập nhật, khai thác thông tin cư trú trong Cơ sở dữ liệu về cư trú; quyền và trách nhiệm của công dân, hộ gia đình, cơ quan, tổ chức; các nội dung khác theo pháp luật cư trú.

Cơ quan đăng ký, quản lý cư trú thực hiện kiểm tra việc chấp hành pháp luật về cư trú của công dân, hộ gia đình, cơ quan, tổ chức có liên quan. Khi kiểm tra được quyền huy động lực lượng quần chúng làm công tác bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, bảo vệ cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức cùng tham gia. Trường hợp cơ quan cấp trên kiểm tra phải phối hợp với cơ quan đăng ký cư trú cấp Kết luận gọn:

Kiểm tra cư trú được thực hiện định kỳ, đột xuất hoặc theo yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự. Đối tượng kiểm tra bao gồm cá nhân, hộ gia đình, cơ sở lưu trú và các cơ quan, tổ chức liên quan. Nội dung kiểm tra tập trung vào việc đăng ký, quản lý, cập nhật thông tin cư trú và việc chấp hành pháp luật.

Như vậy, kiểm tra cư trú được thực hiện định kỳ, đột xuất hoặc theo yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự. Đối tượng kiểm tra gồm công dân, hộ gia đình, cơ sở lưu trú và các cơ quan, tổ chức liên quan. Nội dung kiểm tra tập trung vào việc đăng ký, quản lý, cập nhật thông tin cư trú và việc chấp hành pháp luật về cư trú.