Tại hội thảo, ông Vũ Quang Cảnh – Vụ kế hoạch, Tổng Công ty Lương thực Miền Nam (Vinafood 2) cho biết, theo đánh giá của các chuyên gia Viện Nghiên cứu lúa quốc tế (IRRI) và Tổ chức Lương nông quốc tế (FAO) thì “gạo Việt Nam số lượng nhiều, chất lượng thấp, giá thành cao, hình ảnh xuất khẩu thấp, chưa hấp dẫn các nhà nhập khẩu và thu hút đầu tư vào Việt Nam ”.
Theo ông Cảnh, có bảy yếu tố hạn chế ảnh hưởng chất lượng lúa gạo và giá thành sản xuất gồm:
Quy mô diện tích sản xuất nông hộ còn phân tán, nhỏ lẻ; Tổ hợp tác, trang trại còn nhiều hạn chế, yếu kém. cần tổ chức lại sản xuất nông nghiệp với các hình thức hợp tác phù hợp như Hợp tác xã nông nghiệp.
Phần lớn việc sản xuất theo tập quán kinh nghiệm. Việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa các khâu trong sản xuất và công nghệ sau thu hoạch còn hạn chế và chưa được quan tâm.
Sử dụng nhiều loại giống lúa cho sản xuất. Giống cho sản xuất vụ sau thường là giống do nông dân để lại từ vụ trước đó. Tỷ lệ diện tích sử dụng giống lúa cấp xác nhận tuy có nhiều tiến bộ nhưng nhìn chung còn thấp (35%). Chưa có giống nào có chất lượng cao ổn định, kháng sâu bệnh và chưa có quy trình canh tác mới hướng đến hiệu quả dẫn đến năng suất, chất lượng lúa chưa đảm bảo.
Tuy có nhiều tiến bộ trong việc ứng dụng cơ giới hóa trong nông nghiệp, nhưng tỷ lệ tổn thất trong sản xuất và chế biến, tồn trữ còn chiếm tỷ lệ cao bình quân 11,12%.
Giá cả vật tư nông nghiệp (xăng dầu, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật) biến động, tăng, giảm và không ổn định. Cạnh đó là tình trạng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật kém chất lượng vẫn còn lưu hành phổ biến, gây thiệt hại cho sản xuất. Việc phát hiện xử lý còn chậm và thiếu kiên quyết.
Cơ sở hạ tầng nông thôn vùng đồng bằng sông Cửu Long, nhất là hệ thống giao thông thủy, bộ, giao thông nông thôn, hệ thống thủy lợi tuy đã được đầu tư xây dựng theo quy hoạch, nhưng còn nhiều hạn chế, bất cập.
Sơ đồ chuỗi giá trị lúa, gạo vùng đồng bằng sông Cửu Long cho thấy giá thành sản xuất còn cao, chất lượng nhìn chung còn thấp, sức cạnh tranh còn kém, khó có thể đảm bảo chất lượng sản phẩm. Liên kết bốn nhà trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm chưa chặt chẽ, còn nhiều hạn chế.
