Giải Merdeka xuất phát từ việc nhân kỷ niệm Ngày độc lập Malaysia, năm 1957, thủ tướng đầu tiên của Malaysia - ông Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj đã cho ra đời giải đấu mang tên Merdeka. Đây là giải đấu lâu đời nhất ở châu Á và từng có thời gian được xem là giải đấu danh giá nhất bóng đá khu vực.
Tiếp nối thành công và tiếng vang của giải truyền thống Merdeka mà người Malaysia tổ chức với tiếng vang lớn, nhiều quốc gia châu Á khác sau đó đã sản sinh các giải quốc tế tương tự như King Cup của Thái Lan bắt đầu vào năm 1968, Cúp Tổng thống Hàn Quốc từ năm 1971, Cúp Kirin (Nhật) từ năm 1978, Cúp Độc lập của Indonesia từ năm 1985.
Merdeka gây tiếng vang bởi vượt qua khuôn khổ giải đấu châu Á khi thu hút được cả những đội nổi tiếng từ châu Âu, châu Phi và cả Nam Mỹ...
Bóng đá U-23 Việt Nam từng đoạt Cúp Merdeka năm 2008. Ảnh: CTV
Kể từ khi giải Merdeka được thành lập, các đội vô địch gồm tuyển Hàn Quốc, Iraq, Nhật, Uzbekistan, New Zealand, Morocco, Myanmar, Ghana, Algeria, Ấn Độ, Thái Lan, Indonesia, Tiệp Khắc, Hamburger SV (Đức), Sao Paulo FC (Brazil), Buenos Aires FC (Argentina), Việt Nam.
Sau giải năm 2013, Merdeka chính thức bị khai tử do nhiều yếu tố, bao gồm việc nhiều đội tham gia cử đội hình dự bị ảnh hưởng đến chất lượng giải và quan trọng hơn là thành tích của chủ nhà Malaysia quá kém.
Sau tám năm gián đoạn, người Malaysia kỳ vọng sẽ khôi phục lại giải truyền thống này. Cựu thủ môn đội tuyển Malaysia Wong Kam Fook - người cùng đội Malaysia dự Olympic Munich 1972 tin rằng việc hồi sinh Merdeka không khó nhưng cần được nghiên cứu cẩn thận trong mật độ thi đấu dày của các đội tuyển, trong đó chất lượng của đội chủ nhà Malaysia cũng rất quan trọng.
Lịch sử giải Merdeka, đội Malaysia từng 14 lần vô địch Merdeka, trong đó U-23 Malaysia có hai lần đăng quang khi giải đấu chuyển sang lứa tuổi U-23. Bóng đá Việt Nam cũng có hai sự kiện đáng chú ý tại Merdeka là thế hệ cầu thủ Nguyễn Ngọc Thanh, Phạm Huỳnh Tam Lang... từng vô địch năm 1959 và lứa Phan Thanh Bình, Bùi Tấn Trường, Nguyễn Thành Long Giang… trong thành phần U-23 từng vô địch năm 2008 dưới sự dẫn dắt của HLV Mai Đức Chung, Lê Thụy Hải.
