Một trong những vấn đề gây tranh cãi tại Nghị định 38/2021 quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực văn hoá và quảng cáo là việc các ứng dụng OTT (thuật ngữ dùng để chỉ việc tận dụng không gian rộng lớn internet nhằm cung cấp cho người dùng các nội dung như hình ảnh, âm thanh, tin nhắn, gọi điện...) xuyên biên giới không chịu sự điều chỉnh của nghị định này thì các tổ chức, cá nhân Việt Nam lại bị siết chặt hơn.
Ông Lê Đình Cường, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Truyền hình trả tiền Việt Nam (VNPayTV) cho biết, Nghị định 38 một lần nữa cho thấy nhiều quy định pháp luật đã không theo kịp nền kinh tế số, nhiều quy định không còn phù hợp, cần phải sửa đổi, bổ sung.
Ông nhắc lại Nghị định 06/2016 về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ phát thanh, truyền hình mà VNPayTV, các doanh nghiệp đã đề nghị sửa đổi từ nhiều năm nay.
Từ cuối năm 2018 đến nay, Hiệp hội đã gửi ít nhất khoảng 10 văn bản kiến nghị tới Văn phòng Chính phủ, Bộ Tư pháp, Bộ Thông tin và Truyền thông, các cơ quan quản lý và các cơ quan pháp luật... kiến nghị sửa đổi Nghị định 06 nhằm bổ sung những nội dung mà trước đây khi ban hành chưa có nhưng hiện giờ có nhiều bất cập. Tức là chưa có nội dung quản lý về nội dung, chương trình, giấy phép đối với OTT xuyên biên giới.
"Nghị định 06 trước đây không đề cập đến quản lý OTT xuyên biên giới là bởi vì thời điểm ấy chưa có công nghệ phát triển truyền hình trực tuyến như hiện nay. Tuy nhiên, hiện nay, với sự phát triển và xâm nhập mạnh mẽ của các OTT nước ngoài, để tạo ra một sân chơi công bằng hơn, phải có những quy định phù hợp cho các doanh nghiệp truyền hình xuyên biên giới", ông nói.
Cũng theo ông Cường, các nền tảng xuyên biên giới có tiềm lực tài chính và công nghệ lớn mạnh, lại không chịu các cơ chế kiểm duyệt cũng như chưa thực hiện các nghĩa vụ thuế với Việt Nam.
Tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XIV, vấn đề này cũng đã được các đại biểu đưa ra chất vấn, trong đó nhấn mạnh cần phải thay đổi hành lang pháp lý sao cho quản lý được dịch vụ truyền hình xuyên biên giới, đảm bảo sự cạnh tranh và tránh thất thu thuế.
Một khi Nghị định 06 được sửa đổi, bổ sung, nó cũng sẽ hỗ trợ quản lý các nội dung quảng cáo trên các ứng dụng OTT xuyên biên giới. Hiện VNPayTV và các doanh nghiệp vẫn đang mong chờ Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2016/NĐ-CP về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ phát thanh, truyền hình được ban hành.
"Đây là hành lang pháp lý hoàn chỉnh, quản lý được các dịch vụ cung cấp nội dung truyền hình xuyên biên giới, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng giữa doanh nghiệp trong và ngoài nước", ông Lê Đình Cường khẳng định.
Cũng cho ý kiến về vấn đề này, LS Trương Xuân Tám, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cho biết, nhìn vào một số quy định tại Nghị định 38 có thể thấy sự bất bình đẳng giữa các tổ chức, cá nhân trong nước với mạng xã hội Facebook, Google và các ứng dụng OTT khác...
Theo luật sư, đối tượng điều chỉnh của Nghị định 38 là những cá nhân, tổ chức hữu hình, cụ thể, có thể kiểm tra được, sờ nắm được. Trong khi đó, các nền tảng như Google, Facebook hay các ứng dụng OTT khác thì không bị áp dụng.
Đúng là các nền tảng này không phải là nền tảng báo chí nhưng chúng đang hoạt động cạnh tranh trên cùng một mặt trận, đó là trên không gian mạng. Như vậy, có sự bất bình đẳng ở khía cạnh tạo lợi thế quảng cáo, có thể thấy rõ các tổ chức, cá nhân ở Việt Nam, trong đó có các cơ quan báo chí bị thiệt thòi.
Để tạo một sân chơi bình đẳng, lành mạnh, LS Trương Xuân Tám cho rằng phải sửa từ luật.
Theo đó, Luật Quảng cáo đã ra đời từ năm 2012, Nghị định 158/2013/ NĐ-CP và Nghị định 38/2021/NĐ-CP thay thế cho nghị định này đều được xây dựng căn cứ trên cơ sở luật.
Tuy nhiên, Luật Quảng cáo 2012 đã lạc hậu, đối tượng, phạm vi điều chỉnh của luật đều liên quan đến các cơ quan báo chí, tổ chức doanh nghiệp trong nước, tổ chức xã hội-nghề nghiệp mà không hề có các nền tảng xuyên biên giới, mạng xã hội, ứng dụng OTT.
Riêng đối với Nghị định 38, khi các hiệp hội, cơ quan báo chí và chuyên gia lên tiếng về sự bất hợp lý của Nghị định này, vị luật sư cho rằng, Bộ VH-TT-DL cần chủ trì lấy ý kiến một lần nữa, nếu bất cập thì vẫn có thể kiến nghị Chính phủ ngừng thi hành.
