Biểu tượng phòng chống dịch COVID-19: Lựa chọn của thành phố nghĩa tình

Trong nhiều năm rời quê lên TP.HCM lập nghiệp, tôi đã chứng kiến vô số cuộc chuyển mình của “người bạn tâm giao này”, khi những tòa nhà chọc trời đua nhau mọc lên, đại lộ mở rộng, dòng chảy kinh tế cuồn cuộn. Ở đầu tàu kinh tế này, logic phát triển luôn ưu tiên hiệu suất, lợi nhuận và những biểu tượng tăng trưởng hữu hình, nơi từng tấc “đất vàng” được quy đổi thành hàng nghìn tỉ đồng và các dự án thương mại, tài chính hoành tráng.

Vì vậy, thông tin về chủ trương chuyển khu đất số 1 Lý Thái Tổ thành biểu tượng phòng chống dịch COVID-19 không chỉ là một tin tức về quy hoạch. Với tôi, đây là một lựa chọn mang tính biểu tượng sâu sắc, là một lựa chọn của trái tim.

Quyết định này cho thấy một sự thay đổi mang tính nhân văn của lãnh đạo thành phố, một sự lắng lại cần thiết trong tư duy phát triển: Một thành phố không chỉ được đo đếm bằng chỉ số GDP hay số lượng tòa nhà chọc trời, mà còn bằng độ dày của ký ức, chiều sâu của lòng tri ân và không gian dành cho con người.

Chúng ta phải thẳng thắn với nhau, số 1 Lý Thái Tổ là "đất vàng" theo đúng nghĩa đen. Nằm ở vị trí trung tâm, giao lộ của những tuyến đường huyết mạch, khu đất này là mơ ước của bất kỳ nhà đầu tư bất động sản nào. Theo logic thị trường thông thường, nơi đây sẽ là một trung tâm thương mại, một tháp văn phòng, một khách sạn 5 sao... mang lại nguồn thu ngân sách khổng lồ.

Với TP.HCM, việc hy sinh một nguồn lợi kinh tế trước mắt để đổi lấy một công viên đã là một quyết định dũng cảm. Ấy vậy mà, thành phố đã chọn làm nhiều hơn thế. Không chỉ là một công viên để "thở", đây còn là một mái nhà chung để "nhớ".

Bằng cách chọn khu đất đắt giá này, thành phố đang gửi đi một thông điệp mạnh mẽ rằng sự hy sinh của đồng bào, chiến sĩ trong đại dịch quý giá hơn bất kỳ giá trị thương mại nào có thể đong đếm. Chúng ta không chọn một góc khuất, một mảnh đất ngoại vi để đặt đài tưởng niệm. Chúng ta chọn chính nơi trung tâm, nơi trang trọng nhất, để khẳng định rằng ký ức này nằm ở vị trí trung tâm trong trái tim của thành phố.

Năm 2021, TP.HCM đã đi qua những ngày tháng không thể nào quên. Những tiếng còi cứu thương ám ảnh, với hàng chục ngàn đồng bào đã vĩnh viễn ra đi. Họ là người cha, người mẹ, người anh, người em, người đồng nghiệp, người hàng xóm của chúng ta. Và bên cạnh họ, là những cán bộ, chiến sĩ, y bác sĩ, tình nguyện viên đã ngã xuống ngay trên mặt trận, khi họ đang cố gắng giành giật sự sống cho người khác.

Một biểu tượng cho họ là một sự công bằng của lịch sử. Đó là cách chúng ta nói với những người đã khuất rằng “chúng tôi không quên". Hơn cả một nơi để tưởng niệm, đó sẽ là một không gian để chữa lành. Một nơi mà những người ở lại có thể đến, đặt một nhành hoa, thắp một nén hương, và tìm thấy sự bình yên. Một nơi để nỗi đau cá nhân được chia sẻ trong một nỗi đau chung, và từ đó, được xoa dịu bởi sự đồng cảm của cả cộng đồng.

Biểu tượng phòng chống dịch COVID-19 nhắc nhớ rằng chúng ta không nhìn về cái chết để chìm đắm trong bi thương. Chúng ta nhớ về sự hy sinh để trân trọng hơn sự sống đang tiếp diễn. Những người đã khuất sẽ không nằm trong một nghĩa trang lạnh lẽo, mà họ sẽ "hóa thân" vào không gian xanh của thành phố, chứng kiến thành phố tiếp tục vươn lên từ chính nơi họ đã ngã xuống.

Giữa một TP.HCM sôi động, náo nhiệt, chúng ta cần những khoảng lặng như vậy. Một khoảng lặng để kết nối với quá khứ, để soi rọi lại chính mình, và để biết ơn. Đây chính là giá trị văn hóa, giá trị nhân văn mà tiền bạc không thể mua được. Nó bồi đắp cho phần hồn của đô thị, với phần xác đang bị bê tông hoá mỗi ngày. Nó khẳng định rằng sau tất cả những thăng trầm, giá trị cốt lõi làm nên sức mạnh của thành phố này không chỉ là kinh tế, mà còn là nghĩa tình.

Thành phố đã chọn không lãng quên. Và đó là lựa chọn của một thành phố văn minh, nghĩa tình, biết trân trọng quá khứ để vững vàng bước tới tương lai.