Đối với một đô thị văn minh, hiện đại, việc phát triển phương tiện vận tải hành khách công cộng là yêu cầu tất yếu. Nếu các phương tiện ấy sử dụng nhiên liệu sạch thì đó lại càng là điều đáng hoan nghênh.

Thế nhưng, nhìn vào đề xuất cho mở mới và trợ giá 5 tuyến xe buýt điện của Sở Giao thông Vận tải (GTVT) TPHCM, thật khó tránh khỏi những hoang mang.

Theo đề xuất của Sở GTVT TPHCM, loại xe buýt sẽ được sử dụng là xe buýt điện, không phát khí thải gây hại đối với môi trường và vì giá đầu tư một chiếc xe buýt là 6,5 tỷ đồng nên cần được trợ giá với mức 44,1% chi phí hoạt động.

Cần biết rằng, đề xuất của Sở GTVT TPHCM xuất hiện dựa trên các buổi làm việc với tập đoàn VinGroup - Công ty CP. Mức giá đầu tư 6,5 tỷ đồng/xe là giá do VinGroup (đơn vị sản xuất xe buýt điện đưa ra). Nếu đề xuất được thông qua và số lượng xe dự kiến được triển khai đúng, có thể tập đoàn VinGroup sẽ bán được 77 chiếc xe cho chính mình, theo giá mình ấn định.

4/5 tuyến xe buýt dự kiến được mở đều có điểm đầu/cuối là khu dân cư VinHome Grand Park (đi/đến Trung tâm thương mại Emart, Sân bay Tân Sơn Nhất, Bến xe buýt Sài Gòn, Bến xe Miền Đông mới); tuyến thứ 5 nối tiếp từ Bến xe Miền Đông mới đi Khu đô thị Đại học Quốc gia. Với việc bến xe sẽ nằm trong trong khu dân cư này, khó có thể nghĩ gì khác hơn là các tuyến xe buýt mới sẽ chủ yếu để phục vụ cư dân của VinGroup.

Xin tạm chưa bàn đến ưu, nhược điểm của loại xe buýt điện và xe sử dụng nhiên liệu CNG; chưa bàn đến việc sản xuất điện để nạp vào xe tác hại thế nào đến môi trường hay sự độc hại của pin; ngược về 3 năm trước, đã có 4 tuyến xe buýt điện của Mai Linh được đưa vào vận hành ở khu vực trung tâm thành phố và không hề được trợ giá. Vậy thì 5 tuyến xe buýt mà 4 trong số đó đều chạy từ hoặc đến khu dân cư VinHome Grand Park sao lại được trợ giá? VinGroup và cư dân của mình khó khăn nên cần được trợ giá hay cần được ưu tiên hơn Mai Linh vì 4 tuyến xe buýt của Mai Linh không chạy đến VinHome Grand Park?

Chưa hết, trong đề xuất của Tập đoàn VinGroup và Công ty CP (thể hiện trong báo cáo đề xuất của Sở GTVT TPHCM) thì ngoài chuyện được trợ giá hoạt động, VinGroup còn đề xuất được có “nguồn điện ổn định và giá cung cấp điện phù hợp”.

Trong một nền kinh tế thị trường, với một loại hình dịch vụ (kể cả một số dịch vụ công), nếu có đấu thầu công khai và minh bạch; chắc chắn chúng ta sẽ có được dịch vụ tốt với chi phí hợp lý nhất. Nhu cầu đi lại của cư dân VinHome Grand Park, nếu lớn đến mức cần phải có 4 tuyến xe buýt phục vụ, vẫn có thể đấu thầu để các doanh nghiệp tham gia bình đẳng mà ngân sách không cần phải trợ giá, bởi với lượng khách lớn của một tuyến xe cố định, doanh nghiệp hoàn toàn có thể tự cân đối.

Mở tuyến xe buýt từ “nhà” mình, cho cư dân của mình và muốn được hỗ trợ điện, hỗ trợ quy hoạch bến bãi, trợ giá hoạt động... thì chắc chỉ có VinGroup nghĩ ra được.

Thành Nhân