Trang Defense News(Mỹ) dẫn lời chuyên gia Peter Jennings ở Viện Chính sách Chiến lược Úc nhận xét: “Một vùng đất rộng lớn cần phải có chính sách quốc phòng tầm cỡ. Úc đã nhận được điều đó trong Sách trắng Quốc phòng 2016… Đây là một tài liệu với chiến lược rõ ràng, cơ cấu lực lượng hợp lý và có kế hoạch ngân sách hợp lý”.
Trong khi đó, báo The Australian Financial Review (Úc) nhận định trong buổi công bố Sách trắng Quốc phòng, Thủ tướng Úc Malcolm Turnbull đã tỏ ra bối rối khi được hỏi liệu tiến hành tự do hàng hải trong 12 hải lý quanh các đảo nhân tạo do Trung Quốc bồi đắp ở biển Đông có phải là cách bảo đảm lợi ích của Úc hay không.
Ông đưa ra câu trả lời hết sức an toàn: “Chúng ta vẫn sẽ hỗ trợ và tiến hành tự do hàng hải theo khuôn khổ luật pháp quốc tế nhưng tôi không có ý định tiết lộ hoạt động cụ thể quân đội Úc sẽ tiến hành”.
Nhận định về vấn đề này, GS Rory Medcalf ở Trường An ninh Quốc gia (ĐH Quốc gia Úc) nhận định: “Rõ ràng chính quyền của ông Turnbull rất thận trọng về vấn đề này. Có thể chưa có quyết định chính thức nào được đưa ra và tới bây giờ Úc vẫn chưa làm được gì. Ông Turnbull không nói liệu vấn đề này có được đem ra bàn luận hay chưa nhưng cũng không có nghĩa việc này sẽ biến mất khỏi bàn nghị sự”.
Tuy nhiên, GS Rory Medcalf lưu ý Úc đưa vấn đề tranh chấp ở biển Đông vào Sách trắng Quốc phòng là dấu hiệu cho thấy Úc xem căng thẳng trên biển Đông là mối quan tâm an ninh hợp pháp.
Ông phân tích: “Môi trường an ninh của Úc đang trở nên phức tạp và mất ổn định. Đa phần do sức mạnh ngày càng gia tăng của Trung Quốc và cách mà họ sử dụng sức mạnh ấy”. Ông giải thích: “Sách trắng Quốc phòng đã nhấn mạnh Úc là đồng minh của Mỹ và Úc đang nỗ lực xây dựng quan hệ đối tác an ninh với nhiều nước trong khu vực, trong đó Indonesia, Nhật và Ấn Độ là các nước Úc đặc biệt quan tâm”.
TS Malcolm Davis ở Viện Chính sách Chiến lược Úc tỏ ra lo ngại: “Nhiều khả năng Úc sẽ can dự ngày càng sâu vào biển Đông, đặc biệt thông qua tuần tra tự do hàng hải với Mỹ và các nước khác trong khu vực”.
Trong khi đó, báo The Guardian (Anh) ngày 26-2 dẫn lời TS John Blaxland ở Trường Châu Á-Thái Bình Dương (ĐH Quốc gia Úc) ghi nhận Úc đã được hưởng lợi rất nhiều từ khi quan hệ thương mại giữa Úc với Trung Quốc bùng nổ. Tuy nhiên, ông cho rằng sự trỗi dậy đã dẫn đến sức mạnh và niềm tự hào của Bắc Kinh tăng lên và họ tạo ra luật chơi cho riêng mình. Điều này đã làm xáo trộn trật tự và Úc tăng ngân sách quốc phòng một phần cũng xuất phát từ lý do kể trên.
