Người Sài Gòn “từ thuở mang gươm đi mở cõi” đến nay vẫn giữ gìn các phong tục truyền thống và luôn chuẩn bị một cách sáng tạo để đón mùa Tết tưng bừng, ấm cúng và ý nghĩa.
Sự chuẩn bị ấy không chỉ dừng lại ở từng nếp nhà mà trên quy mô cộng đồng, thể hiện rõ nét ở việc trang trí, làm đẹp những không gian công cộng như đường phố, chợ, công viên, thậm chí cả nghĩa trang để chuẩn bị cho những ngày an lành, đoàn tụ, giao lưu.
Tết là ngày hội bắt đầu năm mới nhưng ngày nay, không khí Tết được khởi động từ nửa cuối tháng 12 dương lịch. Đường phố nhiều nơi được treo đèn lồng làm bằng tre và giấy màu, cờ ngũ sắc. Những vị trí quan trọng đều có cổng chào thiết kế đẹp mắt với lá dừa, bông dừa, bông đủng đỉnh, trái cau hoặc bông lúa, hoa cỏ, cờ phướn, câu đối, dây pháo…
Không khí Tết Sài Gòn xưa tưng bừng nhất phải nói đến chợ hoa Nguyễn Huệ. “Tiền thân” của đại lộ Nguyễn Huệ ngày nay là kênh đào Charner, kéo dài từ trụ sở UBND TP hiện nay ra đến Bến Bạch Đằng. Mỗi dịp cận Tết, hoa từ các vựa ở miền Tây Nam bộ theo những đoàn tàu kéo về tập kết trên bến dưới thuyền. Sau khi người Pháp lấp kênh đào Charner để làm thành đại lộ, chợ hoa vẫn tồn tại mỗi dịp Tết đến xuân về (sau này được dời ra Công viên 23 Tháng 9 chỉ để hình thành đường hoa).
Linh vật đường hoa Nguyễn Huệ năm 2018 là những chú chó Phú Quốc đặt ở vị trí trung tâm cổng chào. Ảnh: Ban tổ chức
Tết ở Sài Gòn xưa còn là dịp để các chợ Tết hình thành, các trò chơi dân gian, kể cả các trò chơi thử vận may như “bầu cua tôm cá” được phép tổ chức. Những điểm ca nhạc hội thu hút bà con từ miền Đông, miền Tây về thưởng ngoạn.
Những năm sau ngày thống nhất, người Sài Gòn - TP.HCM vẫn giữ không khí Tết xưa bằng các hình thức trang trí đường phố lộng lẫy mỗi độ xuân về. Có điều, vật liệu làm cổng chào trang trí được thay thế bằng hoa nhựa, bong bóng đa sắc, mousse, đèn neon nhiều màu…
Đặc biệt, khi công nghệ đèn laser điều khiển bằng các con chip lập trình sẵn việc đánh sáng trở nên rẻ và phổ biến, việc trang trí đường phố đón xuân và cả đường hoa, đường sách đều khai thác vật liệu này. Các trục đường lớn như Lê Duẩn, Đồng Khởi, Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Lê Lợi, Tôn Đức Thắng, Công viên Nhà thờ Đức Bà, vòng xoay Quách Thị Trang… mỗi năm đều được trang trí sáng tạo và lộng lẫy.
Cụm linh vật bên trái cổng chào đường hoa Nguyễn Huệ Tết 2018 là những chú chó Phú Quốc. Ảnh: Ban tổ chức
Những nỗ lực làm đẹp đường phố và tạo ra những công trình nghệ thuật công phu (đặc biệt là đường hoa - phố đi bộ Nguyễn Huệ) đã thu hút hàng triệu lượt khách tham quan, chụp ảnh lưu niệm. Điều đáng quý hơn, những tác phẩm trang trí không gian công cộng ấy đã góp phần tạo ra không khí vui tươi, phấn khởi, góp phần kết nối cộng đồng trong sợi dây tình yêu quê hương đất nước, tình cảm gắn bó với cội nguồn.
Người Sài Gòn - TP.HCM có truyền thống chấp nhận cái mới, cởi mở, hào phóng, sẵn sàng đón nhận những yếu tố lạ nhưng luôn biết giữ mình… Đằng sau những đường hoa, những công trình nghệ thuật đón Tết với chất liệu hiện đại là tinh thần đoàn kết, là việc giữ gìn những giá trị cổ truyền trong giai đoạn hội nhập, mở cửa hôm nay.
