Trước đây, để đảm bảo cho sân trường, phòng ốc sạch sẽ, cây xanh tươi tốt, trong thời gian nghỉ hè, nhiều nhà trường lên kế hoạch và tổ chức cho diện học sinh phải rèn luyện lại (vì hạnh kiểm bị xếp loại yếu cả năm, chưa đủ điều kiện lên lớp) đến trường lao động, quét dọn vệ sinh…
Những năm gần đây, nhiều trường không còn diện học sinh phải rèn luyện lại nữa. Vì thế, phòng ốc, sân trường, cây xanh trong thời gian hè thiếu người chăm sóc, quét dọn. Phòng ốc bám đầy bụi, mạng nhện; sân trường toàn rác, cỏ cây mọc um tùm; cây xanh héo úa….
Thuê người quét dọn, chăm sóc thì sợ tốn chi phí không nhỏ. Một số hiệu trưởng ở các tỉnh nghĩ ra cách lên kế hoạch và tổ chức cho học sinh các lớp đi lao động trong hè. Nhiều phụ huynh phản đối quyết liệt nhà trường bằng cách không cho con em đi lao động trong hè với lý do: “Nghỉ hè là nghỉ hè, học sinh cần được nghỉ ngơi, không có lao động gì hết, trừ trường hợp bị rèn luyện lại”. Có hiệu còn trưởng dọa: “Nếu các em không đi lao động thì nhà trường sẽ kỷ luật, hạ hạnh kiểm trong năm. “
Về phía giáo viên, lớp đi lao động lại phải có giáo viên chủ nhiệm đến hướng dẫn, kiểm tra. Hầu hết giáo viên đều không muốn đến trường hướng dẫn, kiểm tra học sinh lao động, quét dọn trong thời gian nghỉ hè. Họ cần được nghỉ ngơi, đi đó đây, chăm lo gia đình, con cái sau một năm học vất vả, căng thẳng, nhiều áp lực. Một số ban giám hiệu lý luận: “Chúng tôi vẫn đảm bảo giáo viên nghỉ hè đúng 2 tháng (60 ngày) song không liên tục được, khi nhà trường có việc là giáo viên phải chấp hành sự phân công, điều động của hiệu trưởng” .
Chính vì vậy, việc tổ chức học sinh lao động trong thời gian hè đang là vấn đề phức tạp, chưa tìm được tiếng nói chung giữa hiệu trưởng- giáo viên- phụ huynh học sinh. Nếu học sinh và giáo viên chống lệnh của hiệu trưởng thì nhà trường cũng khó có cơ sở để xử lý, kỷ luật giáo viên và học sinh. Thời gian hè, người học và người dạy có quyền được tự do khi mọi hoạt động giáo dục ở tại trường đã kết thúc.
Theo tôi, đảm bảo vệ sinh môi trường trường lớp là cần thiết nhưng không nhất thiết tận dụng học sinh và giáo viên để tham gia lao động trong thời gian nghỉ hè. Kinh phí Nhà nước cấp cho các trường luôn có phần dôi dư để trang trải, lo cho cơ sở vật chất nhà trường, do đó Hiệu trưởng nên trích ra một ít để thuê người lao động, quét dọn phòng ốc, sân trường… Đây có thể là hướng giải quyết tốt nhất cho bài toán thời gian nghỉ hè ai lao động, quét dọn vệ sinh, sân trường. Như thế chắc chắn chúng ta sẽ có một mùa hè nhẹ nhàng, thầy trò cùng được nghỉ hè đúng nghĩa.
